موضع وزیر ارشاد درباره درخواست برای لغو شورای پروانه ساخت و سینمای زیرزمینی
بر اساس گزارش خبرگزاری خبرآنلاین و به نقل از ایسنا، سینمای زیرزمینی در سالهای اخیر به یکی از موضوعات مهم و قابل بحث در عرصه سینمای ایران تبدیل شدهاست. این نوع فیلمها به دور از روند معمول تولید و دریافت مجوز ساخته میشوند و بهجای اینکه به صورت رسمی در سینماها به نمایش درآیند، معمولاً بر روی نسخههای منتشر شده در یوتیوب و سایر پلتفرمها مشاهده میشوند. در حالی که دسترسی به تجهیزات فیلمسازی و تغییر رویکردهای انتشار آثار، موجب تسهیل در تولید و نمایش اینگونه فیلمها شده است، اما این سؤال موجود است که نظارت و ممیزی بر آثار، چه اندازه در شکلگیری این موج تأثیر گذاشتهاند؟
این موضوع خصوصاً بهدنبال انتشار فیلمی که به تازگی در یوتیوب منتشر شده و سال گذشته موفقیتی در یک جشنواره بینالمللی کسب کرده، دوباره به محور توجه تبدیل شده و بحث درباره تفاوتهای سینمای رسمی و غیررسمی در عرصههای جهانی را جدیتر کرده است؛ این پرسش که آیا این آثار نشانهای از تحول در روابط سینماگران هستند یا نتیجه فاصلهای است که میان برخی سینماگران و نهادهای رسمی به وجود آمده است؟
از سوی دیگر، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، تأثیر این تغییرات را برعهده تقویت این آثار نمیداند و بر این باور است که بخش عمده این تحول باید در پیشرفت فناوری و دسترسی آسانتر به تولید و انتشار فیلم جستجو شود.
تماشای فیلمهای زیرزمینی
سیدعباس صالحی در ابتدا به این نکته اشاره کرد که برخی از فیلمهای زیرزمینی را دنبال میکند و تأکید نمود که هرچند فیلم جدیدی که به تازگی توسط کارگردانش در یوتیوب بارگذاری شده را نگاهی نکرده، اما از نظرات و قضاوتها درباره آن مطلع است.
تأثیر فناوری بر سینمای غیررسمی
او در خصوص رونق تولید فیلمهای غیررسمی و زیرزمینی و اینکه آیا سیاستهای نظارتی و صدور مجوز در شکلگیری این موج نقش داشتهاند یا خیر، گفت: بخش بزرگی از این تحولات را باید در پیشرفت فناوری و تکنولوژی جستجو کرد. در گذشته، تولید فیلم دارای هزینههای سنگین و تجهیزات مختص به خود بود که به سادگی در دسترس نبود و بنابراین افرادی که به تولید فیلم تمایل داشتند، ناگزیر بودند از مراجع رسمی اقدام کنند.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی افزود: با پیشرفت فناوری و در دسترس قرار گرفتن آسانتر این ابزارها، زمینههای تولید فیلم به روشی خارج از کانالهای رسمی افزایش یافته است. در سالهای ۶۰ و ۷۰ اگر کسی قصد تولید فیلم داشت، به آسانی نمیتوانست به تجهیزات و امکانات ضروری دسترسی پیدا کند و هزینهها نیز بسیار بالا بود؛ بنابراین طبیعی بود که افراد برای تولید فیلم از راههای رسمی استفاده کنند. اما امروز این مشکل کاهش یافته و شرایط بهطور کلی تغییر کرده است.
پاسخ به ممیزی
او ادامه داد: هرچند تولید آثار خارج از سیاستهای رسمی همچنان وجود دارد، موارد معدودی که اخیراً ظهور کردهاند و ممکن است شاهد افزایش آنها هم باشیم، به نظر من بیشتر ناشی از ممیزی نیست بلکه ناشی از فضای شکوفایی تکنولوژی و فناوری است؛ چراکه افراد حس میکنند دیگر نیازی به مسیرهای رسمی و نظارتی برای سپری کردن فرایند تولید فیلم ندارند.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی همچنین به تأثیرات جشنوارههای خارجی بر این فیلمها اشاره کرد و گفت: ارزیابیهایی که درباره این آثار انجام شده نشان میدهد که آنها برخی حوزهها را تحت پوشش قرار دادهاند که در بعضی از این موارد موضوعات و در برخی دیگر نحوه پردازش به گونهای بوده است که نتوانسته نظر جامعه سینمایی را با خود همراه کند یا حداقل بخش قابل توجهی از آن را جلب کند؛ مشابه همین فیلمی که به تازگی منتشر شده است.
صالحی در پاسخ به این پرسش که آیا کاهش تولید فیلمهای غیررسمی میتواند علاوه بر دخالت و سیاستهای وزارت فرهنگ تحتتأثیر شرایط اقتصادی و افزایش هزینه تولید نیز باشد، اظهار داشت: در این زمینه چندین عامل همزمان تأثیر دارند، اما نوع تعامل و ارتباطی که ایجاد شده هم بدون شک مؤثر است.
چالشهای بیشتر بدون شورای پروانه ساخت
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی درباره درخواست سینماگران برای حذف شورای پروانه ساخت نیز توضیح داد: حوزه ممیزی در سینما، برخلاف ممیزی کتاب که از ابتدا بهصورت یک یا دو مرحلهای تعریف شده، دلایل خاص خود را برای ساختار کنونی دارد. یکی از اصلیترین دلایل این است که در صورت حذف پروانه ساخت، ممکن است در هنگام صدور پروانه نمایش، مشکلات جدی برای تهیهکننده، کارگردان و بازیگران به وجود آید. زمانی که یک کارگردان و بازیگران چندین ماه یا حتی چند سال برای تولید یک فیلم تلاش میکنند و سرمایه درگیر شده نیز قابل ملاحظه است، در صورت بروز مشکل در پایان کار، فشار زیادی بر صنعت سینما و منابع انسانی این بخش وارد میشود.
او ادامه داد: بنابراین استدلال بر این است که این فرآیند باید در یک ساختار دولایه دیده شود؛ به گونهای که ابتدائاً فیلمنامه ارائه شود و زمینههای فیلم بررسی شود تا در صورت وجود مواردی جهت بحث و یا نکتهای، در همان مرحله تا حد زیادی حل و فصل شود، سپس تهیهکننده و تولیدکننده وارد مرحله ساخت شوند.
صالحی تأکید کرد که این استدلال همچنان ادامه دارد و قانون بر این مبنا نیز وضع شده است، اما در مقابل، افرادی که با این رویکرد موافق نیستند، استدلالهای دیگری دارند که در گفتوگوهای اخیر مطرح کردهاند. در حال حاضر دو دیدگاه و دو مجموعه استدلال در این خصوص وجود دارد.
او تصریح کرد: تلاش ما این بوده است که با نزدیک شدن به یک تفاهم جمعی با فعالان حوزه سینما، این موضوع را پیش ببریم. گروهی که همچنان از قانون موجود حمایت میکند، استدلال خود را در این باره دارد که حذف پروانه ساخت ممکن است بحران جدیدی را برای سینما ایجاد کند؛ برای مثال ممکن است بهطور ناگهانی در یک زمان ۱۰ یا ۲۰ فیلم تولید شوند و در مرحله نمایش با مشکلات جدی مواجه شوند و این اصلاحات میتواند بر سرمایه و سایر مسائل سینما تأثیرگذار باشد. از طرف دیگر، افرادی نیز نظرات خود را مطرح کرده و ما امیدواریم که بتوانیم به یک توافق کلی دست پیدا کنیم.
وعدههای دولت و خواستههای خانه سینما
صالحی در ادامه به میزان تحقق خواستههای مطرح شده از سوی خانه سینما در نامهای که قبل از انتخابات ریاست جمهوری با هشت سؤال به نامزدها ارسال شده و تنها مسعود پزشکیان به آن پاسخ داده است، اشاره کرد و گفت: همانطور که گفتم، تلاش ما بر این بوده که به رفع این دغدغهها مدد رسانیم. در گفتوگوهایی که با سینماگران داشتهایم و ادامهدار است، تلاش کردهایم که این مسائل و نگرانیها در نظر گرفته شود. امیدواریم که در یک فرایند چهار ساله، بتوانیم بسیاری از این دغدغهها را به سرانجام برسانیم.
۲۴۲۲۴۴