چرا ارتش ایران به پایگاه هوایی المنهاد در امارات حمله نمود؟
در اوایل صبح روز دوشنبه، ۳۱ اوت ۲۰۲۶، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران اعلام کردند که به منظور پاسخگویی به حمله آمریکا به جزیره لارک، تعداد زیادی پهپاد تهاجمی را به سوی پایگاه هوایی المهناد واقع در امارات متحده عربی به پرواز درآورده و مواضع مستقر در آن که نیروی هوایی و بالگردهای آمریکایی در آنجا مستقر بودهاند، را مورد هدف قرار دادهاند.
به گزارش فرارو، ارتش جمهوری اسلامی ایران المهناد را به عنوان یکی از پایگاههای کلیدی در حمایت و جابهجایی هوایی نیروهای خارجی قلمداد کرده است. رویترز نیز این خبر را به نقل از شبکه خبری دولتی ایران منتشر نموده، لیکن تأکید کرده که دولت امارات در زمان انتشار این اطلاعات، هیچ اظهار نظری درباره وضعیت حمله یا میزان خسارت آن نکرده است.
اما فضاهای جغرافیایی و حائز اهمیت پایگاه المهناد در دوران کنونی و تنشهای ایران و آمریکا چه ارزیابیهایی را به همراه دارد؟
المنهاد، پایگاهی در استان دبی
پایگاه هوایی المنهاد یا Al Minhad Air Base در امارات متحده عربی و در حدود ۲۴ کیلومتری سمت جنوب دبی واقع شده است. این پایگاه تحت مالکیت دولت امارات و تحت نظارت نیروی هوایی آن کشور است و به عنوان یک فرودگاه نظامی فعال با باندی به طول تقریباً چهار کیلومتر شناخته میشود. شناسه فرودگاهی این پایگاه NHD و کد ایکائوی آن OMDM است.
اگرچه المهناد به طور رسمی متعلق به امارات است، اما نقش آن به واسطه حضور نیروهای خارجی در این پایگاه اهمیت پیدا کرده است. این پایگاه از سالهای دور به عنوان یکی از مراکز کلیدی برای پشتیبانی از عملیات نظامی کشورهای غربی در خاورمیانه معرفی گردیده است. استرالیا از سال ۲۰۰۳ در این پایگاه فعالیت خود را آغاز کرده و ستاد خاورمیانه نیروی دفاعی این کشور هنوز در آنجا مستقر است. وزارت دفاع استرالیا اعلام کرده که این مرکز به منظور حمایت لجستیکی، برقراری ارتباطات و حمایت از چندین عملیات نظامی این کشور در منطقه مورد استفاده قرار میگیرد. پس از خروج نیروهای استرالیایی از افغانستان در سال ۲۰۲۱، حضور این کشور در المهناد کاهش یافته، اما پایگاه هنوز هم به عنوان مهمترین مرکز استرالیا در منطقه در نظر گرفته میشود.
بریتانیا نیز در این پایگاه حضور فعال دارد و از یک مرکز پشتیبانی در این مکان بهره میبرد. تاریخچه اهمیت المهناد عمدتاً به دوران جنگ افغانستان بازمیگردد؛ این پایگاه در سالهای گذشته به عنوان نقطه اتصال لجستیکی برای انتقال نیروها، تجهیزات و هواپیماهای ائتلاف مورد استفاده قرار گرفته و کشورهای گوناگونی از جمله استرالیا، بریتانیا، کانادا، هلند و نیوزیلند در مقاطع مختلف از زیرساختها و امکانات آن بهرهبرداری کردهاند.
آمریکا در المهناد چه نقشهایی ایفا میکند؟
نکته کلیدی این است که بر خلاف پایگاههایی نظیر العدید در قطر یا الظفره در امارات، نباید المهناد را به عنوان یک «پایگاه دائمی بزرگ آمریکایی» با هزاران نیروی نظامی آمریکایی تصور کرد. اطلاعات عمومی در خصوص تعداد و نوع حضور دائمی آمریکا در این پایگاه به شکل محدودی در دسترس است. با این حال، گزارشهای اخیر در بحبوحه درگیریهای کنونی نشان میدهد که نیروها، بالگردها و تجهیزات آمریکایی در برخی اوقات در این پایگاه گرد هم آمدهاند و همین موضوع به تبدیل شدن المهناد به بخشی از شبکه پشتیبانی نظامی ایالات متحده در این منطقه منجر شده است. همچنین ارتش ایران در بیانیه اخیر خود بهوضوح تأکید کرد که مواضع استقرار نظامی آمریکاییها را مورد هدف قرار داده است.
اهمیت المهناد به مراتب بیش از آن است که به تعداد سربازان آمریکایی مستقر وابسته باشد؛ بلکه به موقعیت جغرافیایی و کارکرد این پایگاه مرتبط است. این مکان در نزدیکی دبی و در خاک امارات قرار دارد و از طریق زیرساختهای هوایی و باند خود مورد استفاده قرار میگیرد تا نیروها را جابهجا کند، تجهیزات را جابجا کند، عملیات پشتیبانی انجام دهد و از ورود و خروج نیروها به مأموریتهای منطقهای پشتیبانی کند.
علاوه بر این، امارات یکی از شرکای کلیدی نظامی ایالات متحده در منطقه خلیج فارس محسوب میشود. پایگاه هوایی الظفره، که در نزدیکی ابوظبی واقع شده، به عنوان یک مرکز حیاتی آمریکایی برای انجام عملیات هوایی، شناسایی و دفاع موشکی به شمار میرود و حدود ۳۵۰۰ نیروی آمریکایی در آن مستقر بودهاند؛ بنابراین المهناد باید به عنوان بخشی از یک شبکه وسیعتر نظامی و لجستیکی در امارات تلقی گردد، نه به عنوان یک پایگاه انفرادی.
چرا ایران به سمت المهناد حمله کرد؟
اهمیت حمله امروز را میتوان در این دید که درگیریهای ایران و آمریکا به مرحلهای تازه و عمیقتر در خاک کشورهای میزبان نیروهای آمریکایی در خلیج فارس نزدیک میشود. یک روز پیش از این عملیات، آمریکا ادعا کرده بود که دو پرتابگر موشکی در جزیره لارک را مورد هدف قرار داده است و واشنگتن اعلام کرد که این پرتابگرها برای انجام عملیات مینگذاری در تنگه هرمز آماده بودهاند. در واکنش، ایران به حملات موشکی به مواضع آمریکایی در اردن اقدام خصوصی و همچنین اعلام کرد که حملهای به المهناد انجام داده است.
بنابراین، اگر حمله به المهناد و میزان خسارتی که وارد شده، توسط منابع مستقل به تأیید برسد، اهمیت آن محدود به تعداد پهپادهای شلیکشده یا میزان خسارت وارد شده نخواهد بود؛ بلکه پیام کلیدیتر این است که تهران تلاش کرده است نشان دهد که پاسخ به حملات آمریکا به خاک ایران میتواند از مرزهای تنگه هرمز فراتر رفته و شامل مراکز پشتیبانی و استقرار نیروهای آمریکایی در خاک کشورهای متحد واشنگتن باشد.