عبدهتبریزی: تهدیدات نوپدید، روشهای سنتی اعتبارسنجی بانکها را تحتالشعاع قرار دادهاند
به نقل از ایسنا، حسین عبدهتبریزی در جلسهای تحت عنوان «تأمین مالی تولید با توجه به ریسکهای نوظهور» که در سیوششمین همایش بانکداری اسلامی برگزار شد، به بیان اهمیت وضعیت جاری جنگی و اقتصادی کشور پرداخت و تصریح کرد: شرایط کنونی به مراتب با گذشته متفاوت است و مسئله تنها به افزایش ریسکهای قبلی محدود نمیشود، بلکه نوع ریسکها نیز دستخوش تغییرات شده است.
وی ادامه داد: در کشور ما، ریسکهای سنتی به واسطه وقایعی چون تحریمها افزایش یافتهاند، اما در عین حال، در سطح جهانی نیز وضعیت دستخوش دگرگونی شده و افق کسبوکارها به نحوی نااطمینانی بیشتری پیدا کرده است.
این اقتصاددان اشاره کرد: امروزه هزینههای بنگاهها بهدلیل افزایش شدید نرخ تورم، محدودیتها و چالشهای متعدد دیگر، تحت تأثیر شدید شوکهای متنوعی قرار گرفته است. این شوکها که مدام در حال تغییر هستند، از سالهای ۱۳۹۶ و ۱۳۹۷ به بعد، به یک ریسک جدیدتر برای اقتصاد ایران تبدیل شدهاند.
عبدهتبریزی بیان کرد: ارزش داراییها به تنهایی نمیتواند نشاندهنده قابلیت بازپرداخت بنگاه باشد، چرا که ممکن است الگوی کسبوکار در کوتاهمدت دستخوش تغییر شود و ما بهروشنی شاهد هستیم که بنگاهها به طور مداوم در حال این تغییرات هستند. بنابراین، صرفاً بر اساس وضعیت کنونی نمیتوان تصویر دقیقی از آینده یک بنگاه ارائه کرد.
وی اضافه کرد: به طور سنتی، ریسکهای اعتباری، نقدینگی، بانکی و عملیاتی شناخته میشدند، اما به نظر میرسد این فهرست دیگر کافی نیست. با پیدایش ریسکهای جدید، باید به این موضوع در حوزه اعتبارات بانکی توجه بیشتری داشته باشیم و رویکرد ما به ریسکهای سنتی باید به سمت ویژگیهای ریسکهای جدید تغییر کند.
این پیشکسوت در بازار سرمایه با اشاره به ویژگیهای ریسکهای نوظهور بیان کرد: یک ویژگی مهم این ریسکها، پیوستگی آنها است. اگرچه ریسک بازار با نوسانات قیمتها ارتباط دارد، اما میزان پیوستگی این ریسکها در شرایط فعلی به شدت متفاوت از گذشته است و به واسطه ارتباط بین آنها، یکدیگر را تشدید میکنند.
وی ادامه داد: زنجیره تأمین نیز امروزه به عنوان یکی از ریسکهای نوین شناخته میشود. از دوران کرونا به بعد، ما با مسائل مربوط به مبادلات و چالشهای تجاری مواجه بودیم. همچنین، تغییرات مهمی در حوزه انرژی و زیرساختها در حال وقوع است و وضعیت ارزی و تورمی در ایران نیز ریسکهای جدیدی را بوجود آورده است.
عبدهتبریزی با اشاره به تحولات سیاستگذاری و تحولات منطقهای خاطرنشان کرد: در ایران طی چند دهه به تغییرات سیاستگذاری عادت داشتیم، اما امروزه جابهجایی قدرتهای بزرگ در منطقه نیز به وقوع پیوسته است. موضوعات مربوط به محیط زیست، حملونقل و در نهایت هوش مصنوعی از جمله مسائلی هستند که باید مورد توجه قرار گیرند.
وی اظهار داشت: هوش مصنوعی در حال ایجاد تغییرات اساسی در بسیاری از حوزههاست و به زودی شاهد آثار گستردهتری از آن خواهیم بود. حتی ممکن است بسیاری از مشاغل تحت تأثیر این فناوری به خطر بیفتند.
این اقتصاددان تصریح کرد: لذا ریسک جدیدی که مطرح میشود، تنها یک ریسک مستقل نیست، بلکه یک ریسک شبکهای است که پیوندهایی با دیگر ریسکها دارد.
عبدهتبریزی در ادامه به ارتباط این ریسکها با نظام بانکداری اشاره کرد و گفت: ضروری است که بدانیم این ریسکها چگونه بر بانکها تأثیر میگذارند. به عنوان مثال، چگونه افزایش ریسکها موجب میگردد که یک شرکت برای تأمین مواد اولیه خود به سرمایه در گردش بیشتری نیاز پیدا کند؟ هنگامی که حاشیه سود یک شرکت کاهش مییابد، احتمال افزایش ریسک نیز بالاتر میرود و بر این اساس، بانکی که در ابتدا با ریسک اعتباری مواجه میشود، در پی آن با انواع دیگری از ریسکها نیز روبرو خواهد شد.
وی افزود: بنابراین، ارزیابی ریسک بدون شناخت ریسکهای جدید، از جمله ریسکهای عملیاتی و ریسکهای محیطی، دیگر کافی نیست.
این پیشکسوت بازار سرمایه با ذکر ریسک انرژی بهعنوان یک نمونه مشهود گفت: فرض کنید دولت با مشکلاتی در فروش و جریان درآمد مواجه شود؛ در این حالت، خطر عدم توانایی در پرداخت تعهدات بانکی به شدت افزایش مییابد. بنابراین، ریسک انرژی که در ظاهر یک مسئله فنی به حساب میآید، میتواند در نهایت به ریسک زنجیره تأمین دامن بزند.
وی با ابراز انتقاد از رویکرد گذشتهنگر در اعتبارسنجی سنتی گفت: معمولاً در اعتبارسنجی سنتی، بانکها به وثیقه، تاریخچه بازپرداخت و وضعیت صورتهای مالی گذشته توجه میکردند؛ به عبارتی عمدتاً نگاه بانکها گذشتهنگر بود.
عبدهتبریزی ادامه داد: اما در حال حاضر، بانکها باید پرسشهای جدیدی مطرح کنند؛ اینکه جریان نقدی آینده چه میزان پایداری دارد و در صورت بروز اختلال در تأمین انرژی، چه مشکلاتی ممکن است پیش آید. همچنین، لازم است بررسی شود که اگر زنجیره تأمین دچار اختلال شود، این مسئله چه پیامدهایی برای بنگاه در پی خواهد داشت.
وی گفت: اینها پرسشهای جدیدی هستند که در فرآیند اعتبارسنجی باید مد نظر قرار گیرند. اگر زنجیره تأمین جهانی با اختلال مواجه شود، اهمیت این مسئله به مراتب بیشتر میشود و با توجه به وابستگی ایجادشده در دو دهه گذشته به زنجیرههای تأمین، انرژی و مبادلات، اختلال در این زنجیرهها به موضوعی حیاتی تبدیل خواهد شد.
این اقتصاددان در انتها تأکید کرد: در صورتی که اعتبارسنجی به جای نگاه گذشته، به سمت آینده گرایش یابد، باید در نظر داشت که وثیقه به تنهایی نمیتواند پاسخگوی تمام نیازها باشد. عموماً زمانی به وثیقه توجه میکنیم که یک شرکت با شکست مواجه میشود و ضرر میکند، اما وثیقه نمیتواند از وقوع شکست شرکت جلوگیری کند.
وی افزود: سؤال اصلی این است که آیا مدل جدید اعتبارسنجی به اندازه کافی انعطافپذیر است تا توانایی بازپرداخت بدهی و عملکرد آینده بنگاه را ارزیابی کند و پیش از آنکه شرکت با مشکل مواجه شود، ریسکهای آن را شناسایی کند.
انتهای پیام