طبق گزارش هریتیج دیلی؛ تصوری که در ابتدا فقط به ساخت یک پاسیو در حیاط یک خانه خلاصه میشد، به یکی از شگفتانگیزترین کشفیات در عرصه باستانشناسی در دانمارک تبدیل شد. صاحب این خانه در منطقه ریبیلد در حین تمیز کردن باغ با اشیای نقرهای مواجه گشت که به اشتباه ابتدا آنها را تکههای آهن یا باقیماندههای حصار قدیمی میپنداشت، اما حفاری دستی او به زودی بزرگترین گنجینه نقرهای از دوران وایکینگها در تاریخ این کشور را آشکار کرد.
باستانشناسان همچنین اعلام کردند که وزن این گنجینه به حدود ۱۸٫۵ کیلوگرم میرسد، رقمی که نزدیک به سه برابر رکورد قبلی دانمارک که مربوط به گنجینه ترسلو با ۶٫۵ کیلوگرم نقره است، به شمار میآید.
گنجی که نزدیک به هزار سال در دل خاک پنهان شده بود
تحقیقات اولیه نشان میدهد که این گنجینه در قرن دهم میلادی درون یک ظرف سفالی دفن شده بوده است. در حال حاضر، حدود ۷۰۰ شی و قطعه از زیر خاک بیرون آمده است، که شامل شمشهای نقره، بازوبندها، تکههای نقرهای، ۴۷ سکه کامل و شکسته و همچنین یک آویز کوچک چکش ثور، از نمادهای معتبر اسطورهشناسی نورس هستند.
جالب است که حدود ۳۲۰ قطعه، با وزنی معادل ۶٫۴ کیلوگرم نقره، در ظرف اصلی باقی ماندهاند و سایر اشیا به طور پراکنده در خاک اطراف یافت شدهاند.
به گفته توربن ساراو، رئیس میراث فرهنگی موزههای نوردیوسکه، این کشف فرصتی بینظیر برای فهم بهتر چگونگی انباشت، نگهداری و استفاده از ثروت در دوران وایکینگها فراهم آورده است.
نقره، مهمتر از سکهها
یکی از ویژگیهای جالب این گنجینه، تعداد زیاد شمشها، زیورآلات و تکههای نقره در مقایسه با سکههاست. این امر نشان میدهد که در بسیاری از تبادلات تجاری آن زمان، خود نقره به عنوان پول عمل کرده و ارزش آن بیشتر بر اساس وزن تعیین میشده تا ظاهر آن.
وایکینگها به راحتی میتوانستند قطعات نقره را مطابق نیازهای مالی خود تقسیم، حمل یا دوباره ذوب کنند. همچنین پژوهشگران متوجه شدهاند که بسیاری از شمشها و تکههای نقره در وزنهای مشخصی توزیع شدهاند، که نشان میدهد این گنجینه به طور مرتب و برنامهریزی شده سازماندهی شده است، نه اینکه صرفاً مجموعهای تصادفی از فلزات گرانبها باشد.
نوشتهای مرموز روی شمش نقره
در میان بیشمار شیءهای کشفشده، یکی از شمشهای نقرهای نظر باستانشناسان را به شدت جلب کرده است. روی این شمش خط رونیکی وجود دارد که ممکن است به صورت «hutu» تفسیر شود، گرچه معنا و پیام آن هنوز مشخص نشده است.
پژوهشگران بر این باورند که این نوشته میتواند به نام یک شخص، علامت مالکیت یا نشانهای جهت شناسایی تعلق داشته باشد، اما برای رسیدن به تفسیر قطعی نیاز به بررسیهای بیشتر وجود دارد.
سکههایی با ریشهای از دنیای اسلام و انگلستان
گنجینه ریبیلد نه تنها داستان ثروت وایکینگها را به تصویر میکشد، بلکه ابعاد وسیع شبکه تجاری آنها را نیز نشان میدهد. در میان آثار یافت شده، درهمهای نقرهای از دنیای اسلام و سکههای آنگلوساکسون مشاهده میشود که به پیوند عمیق دانمارک وایکینگی با انگلستان، اروپا و سرزمینهای اسلامی اشاره دارد.
دو سکه نقرهای نیز به دوره سلطنت ادوارد بزرگ، پادشاه انگلستان میان سالهای ۸۹۹ تا ۹۲۴ میلادی تعلق دارند. یافتن این سکهها به باستانشناسان کمک میکند تا زمان دفن گنجینه را به دقت مشخص کنند، چون گنجینه پس از ورود این سکهها به چرخه اقتصادی دفن شده است.
آیا ریبیلد یکی از مراکز ثروت وایکینگها بوده است؟
این نخستین بار نیست که کشفیات وایکینگی در منطقه ریبیلد به وقوع میپیوندد. در سال ۱۹۷۱ نیز گنجینهای از قرن دهم با حدود چهار کیلوگرم شمش و تکههای نقره در همین نقطه کشف شد. به تازگی، گنجینه دیگری به نام رولد شامل شش بازوبند طلای کامل با وزنی معادل ۷۶۲٫۵ گرم نیز نزدیک به همین محل یافته شده است.
پژوهشگران بر این عقیدهاند که تمرکز این حجم از اشیای باارزش، نشاندهنده اهمیت ریبیلد به عنوان یکی از نقاط کلیدیِ شبکههای اقتصادی و فرهنگی وایکینگها است؛ شبکهای که ارتباطات اسکاندیناوی را با دریای بالتیک، انگلستان، اروپای غربی و دنیای اسلام پیوند میزده است.
دلایل دفن این گنجینه چیست؟
علت دفن این گنجینه به مدت نزدیک به یک هزار سال هنوز مشخص نشده است. با توجه به اینکه محل کشف هماکنون در یک منطقه مسکونی قرار دارد، عملیات حفاریهای جامع ممکن نیست و این امر پاسخ بسیاری از سؤالات را به زمانهای آینده موکول کرده است.
باستانشناسان هنوز نمیدانند که آیا این گنج در نزدیکی سکونتگاه، در کنار یک مسیر تجاری یا در جایی کاملاً دورافتاده دفن شده است.
طبق قوانین دانمارک، این گنجینه به عنوان «دانفائه» طبقهبندی میشود؛ بدین معنا که مالکیت آن به دولت تعلق دارد. با این حال، فردی که این گنج را کشف کرده، علاوه بر ارزش مادی نقره، پاداش جداگانهای نیز به عنوان یابنده دریافت خواهد کرد.
پس از پایان مراحل بررسی، احتمالاً این گنجینه به همراه گنج طلای رولد در موزه وایکینگ فیرکات به نمایش گذاشته خواهد شد تا بخشی از داستان ثروت، تجارت و نفوذ وایکینگها در شمال اروپا را بازگو کند.