رژیم غذایی محافظت‌کننده در برابر سرطان؛ با این ۴ نوع لبنیات از روده بزرگ خود مراقبت کنید

فرارو- در حالی که معمولاً لبنیات به‌عنوان منبعی برای تأمین کلسیم و حفظ تندرستی استخوان‌ها شناخته می‌شوند، تحقیقات اخیر نشان می‌دهد که این مواد غذایی می‌توانند از طریق تقویت بهداشت روده، کاهش التهاب و ارائه حمایت به میکروبیوم گوارشی، در پیشگیری از سرطان روده بزرگ نیز مؤثر باشند.

به نقل از ایتینگ ول، فرارو گزارش می‌دهد که سرطان روده بزرگ یا کولورکتال یکی از رایج‌ترین انواع سرطان‌ها در سطح جهانی و از جمله عوامل اصلی مرگ‌و‌میر ناشی از سرطان به شمار می‌آید. آمار جهانی نشان‌دهنده این است که این بیماری همچنان با افزایش روبروست و محققان به دنبال درک بهتر از تأثیر سبک زندگی و رژیم غذایی بر پیشگیری از آن هستند.

تحلیل‌های جهانی نشان می‌دهد که تنها در سال ۲۰۲۱، بیش از دو میلیون مورد جدید سرطان کولورکتال در سراسر جهان ثبت شده و نزدیک به یک میلیون نفر جان خود را به دلیل این بیماری از دست داده‌اند. این امر موجب جلب توجه بیشتر محققان به مواد غذایی‌ای شده که می‌توانند به حمایت از سلامت روده کمک کنند.

در سال‌های اخیر، شواهد علمی حاکی از آن است که برخی از ترکیبات موجود در لبنیات، شامل کلسیم، ویتامین دی، پروبیوتیک‌ها و دیگر مولکول‌های زیست‌فعال، می‌توانند در حفظ توازن میکروبیوم روده، کاهش التهاب و حفاظت از سلول‌های روده در برابر تغییرات سرطانی موثر باشند.

در ادامه، به معرفی چهار محصول لبنی که شواهد علمی بیشتری درباره نقش حفاظتی آن‌ها در برابر سرطان روده بزرگ وجود دارد، می‌پردازیم.

۱. ماست؛ ترکیبی از پروبیوتیک و کلسیم

ماست، به‌ویژه انواعی که شامل باکتری‌های زنده و فعال هستند، به‌عنوان یکی از بهترین گزینه‌ها برای حفظ سلامت روده شناخته می‌شود. ویتنی استوارت، کارشناس تغذیه، اعلام کرده که نتایج تحقیقات جدید نشان می‌دهد که مصرف ماست لبنی حاوی کشت‌های زنده، با کاهش خطر ابتلا به سرطان کولورکتال ارتباط دارد.

فرایند تخمیر ماست به ورود باکتری‌های مفید به دستگاه گوارش کمک کرده و به توازن میکروبیوم روده یاری می‌رساند. این توازن برای کارایی صحیح سیستم ایمنی بدن، کاهش التهاب و سلامت جداره روده بسیار حائز اهمیت است. علاوه بر پروبیوتیک‌ها، ماست منبع بسیار خوبی از کلسیم نیز به شمار می‌آید. تحقیقات نشان داده‌اند که کلسیم می‌تواند از سلول‌های روده بزرگ در برابر آسیب محافظت کرده و احتمال بروز تغییرات غیرطبیعی در آن‌ها را کمتر کند.

مطالعات گسترده‌ای که ارتباط رژیم غذایی با سرطان را بررسی کرده‌اند، نشان داده‌اند که افرادی که مصرف ماست بیشتری دارند، به طور کلی کمتر در معرض خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ قرار می‌گیرند. همچنین پژوهش دیگری بیان کرده که آقایانی که حداقل دو بار در هفته ماست مصرف می‌کنند، کمتر دچار آدنوم‌های رایج روده می‌شوند؛ پولیپ‌هایی که می‌توانند در آینده به سرطان تبدیل شوند.

استوارت بر این باور است که پروبیوتیک‌های موجود در ماست احتمالاً با کاهش التهاب، تنظیم میکروبیوم روده و کاهش تماس دیواره روده با مواد سرطان‌زا، این اثر حفاظتی را به وجود می‌آورند. با این حال، متخصصان توصیه می‌کنند برای بهره‌مندی از این مزایا، انتخاب ماست‌های ساده و بدون قند افزوده مناسب است؛ زیرا مصرف زیاد قند ممکن است بخشی از فواید سلامتی آن را تحت‌الشعاع قرار دهد.

۲. کفیر؛ نوشیدنی تخمیری مؤثر برای روده

کفیر یکی دیگر از محصولات لبنی تخمیری است که طی سال‌های اخیر توجه زیادی را در تحقیقات تغذیه به خود جلب کرده است. ریچل اجرما، کارشناس تغذیه، بیان می‌کند که کفیر غنی از پروبیوتیک و کلسیم است و می‌تواند به کاهش التهاب، تقویت سد محافظ روده و حتی کند کردن رشد سلول‌های سرطانی کمک کند. همچنین، تحقیقات در حوزه حیوانات نتایج امیدبخشی را ارائه کرده‌اند.

در مطالعه‌ای بر روی موش‌ها، آن دسته از حیواناتی که به مصرف کفیر پرداخته بودند، نه تنها تعداد کمتری تومور داشتند، بلکه اندازه تومورهای آن‌ها نیز کوچکتر بود. افزون بر این، شاخص‌های مرتبط با التهاب و رشد سلول‌های سرطانی در این گروه کاهش یافت.

محققان دریافته‌اند که کفیر موجب افزایش اسیدهای چرب زنجیره کوتاه در روده می‌شود. این ترکیبات با کاهش اسیدیته محیط روده و تقویت جداره آن، بستری مناسب برای رشد باکتری‌های مفید فراهم می‌آورند و احتمال بروز تغییرات آسیب‌زا را کمتر می‌کنند. همچنین، کفیر تعادل باکتری‌های روده را به نفع میکروب‌های سودمند تغییر می‌دهد و رشد گونه‌هایی که با بیماری‌های مختلف در ارتباط هستند را محدود می‌سازد.

۳. شیر؛ منبع مهم کلسیم و ویتامین دی

شیر به عنوان یکی از مهم‌ترین و در دسترس‌ترین منابع کلسیم در رژیم غذایی شناخته می‌شود. تحقیقات بین‌المللی نشان داده‌اند که عدم مصرف کافی کلسیم و شیر، به عنوان عوامل خطر اصلی در بروز سرطان کولورکتال، به ویژه در میانسالان و سالمندان، در نظر گرفته می‌شود.

جوهانا کاتز، کارشناس تغذیه، توضیح می‌دهد که کلسیم موجود در شیر با اتصال به اسیدهای صفراوی و اسیدهای چرب ممکن‌الضرر در روده، تأثیرات سمی آن‌ها بر روی سلول‌های روده را کاهش می‌دهد. این فرآیند سبب می‌شود که سلول‌های روده مسیر طبیعی رشد و تحول خود را حفظ کرده و احتمال تکثیر غیرطبیعی سلول‌ها کاهش یابد.

به زبان ساده، کلسیم به عنوان یک سپر محافظ از پوشش داخلی روده در برابر آسیب‌های مداوم به کار می‌رود. از سوی دیگر، بسیاری از انواع شیر با ویتامین دی غنی‌سازی می‌شوند. ویتامین دی به همراه کلسیم، در تنظیم رشد سلول‌ها، حذف سلول‌های آسیب‌دیده و کاهش التهاب نقش مهمی ایفا می‌کند و به همین دلیل می‌تواند در کاهش خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ مؤثر باشد.

۴. پنیر؛ منبع طبیعی کلسیم و ویتامین کا۲

پنیر به عنوان یک منبع ارزشمند دیگر از کلسیم به شمار می‌آید که می‌تواند به حفظ سلامت روده کمک کند. برخی از انواع پنیر، به ویژه پنیرهای سفت مانند پنیر سوئیسی، علاوه بر کلسیم، دارای ویتامین کا۲ نیز هستند؛ ویتامینی که پژوهش‌ها نشان می‌دهند ممکن است در حفظ سلامت روده و کاهش فرآیندهای التهابی تأثیر داشته باشد.

اگرچه تحقیقات درباره ارتباط مستقیم مصرف پنیر و کاهش خطر سرطان کولورکتال همچنان ادامه دارد، اما برخی مطالعات نشان می‌دهند که مصرف متعادل بعضی از انواع پنیر ممکن است اثر حفاظتی داشته باشد. دانشمندان بر این باورند که آنچه تحت عنوان «ماتریکس لبنی» شناخته می‌شود، یعنی ترکیب طبیعی مواد مغذی، پروتئین‌ها، چربی‌ها و ترکیبات زیست‌فعال در پنیر، می‌تواند کمک شایانی به بهبود جذب مواد مغذی، سلامت میکروبیوم روده و عملکرد دستگاه گوارش نماید.

راهکارهای دیگر برای کاهش خطر سرطان روده بزرگ

متخصصان به این نکته تأکید می‌کنند که هیچ یک از مواد غذایی به‌تنهایی نمی‌توانند از سرطان پیشگیری کنند. بهترین نتایج زمانی به‌دست می‌آید که یک رژیم غذایی سالم در کنار سایر عادات مفید زندگی قرار گیرد. از مهم‌ترین توصیه‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• افزایش مصرف فیبر غذایی: غلات کامل، میوه‌ها، سبزیجات و حبوبات سرشار از فیبر هستند. فیبر با افزایش حجم مدفوع و کوتاه کردن زمان عبور آن از روده، مدت زمان تماس ترکیبات سرطان‌زا با دیواره روده را کاهش می‌دهد.
• کاهش مصرف گوشت‌های فوق‌فرآوری‌شده: سوسیس، کالباس و دیگر محصولات گوشتی صنعتی به افزایش خطر سرطان روده مرتبط هستند. بهتر است این مواد غذایی با گوشت مرغ، ماهی یا منابع پروتئینی گیاهی جایگزین شوند.
• انجام فعالیت بدنی منظم: ورزش برخلاف کاهش التهاب عمومی بدن، حرکات طبیعی روده را بهبود بخشیده و عملکرد دستگاه گوارش را تقویت می‌کند.
• انجام غربالگری‌های دوره‌ای: کولونوسکوپی همچنان به عنوان مؤثرترین روش برای پیشگیری از سرطان روده بزرگ در نظر گرفته می‌شود. این آزمایش به پزشکان این امکان را می‌دهد تا پولیپ‌های پیش‌سرطانی را پیش از تبدیل شدن به سرطان شناسایی و حذف کنند.

هنگام انتخاب لبنیات به این نکته توجه داشته باشید

کارشناسان تغذیه هشدار می‌دهند که تمامی محصولات لبنی دارایی ارزش‌های غذایی یکسانی نیستند. ریچل اجرما توصیه می‌کند که تا حد امکان از مصرف لبنیات بسیار فرآوری‌شده یا محصولاتی که شامل مقدار زیادی شکر افزوده هستند پرهیز شود. به عنوان مثال، ماست‌های طعم‌دار، بستنی‌ها و نوشیدنی‌های لبنی شیرین معمولاً قند زیادی دارند و مصرف مکرر آن‌ها می‌تواند برخی از مزایای بالقوه لبنیات برای تندرستی روده را کاهش دهد.

همچنین، متخصصان تاکید می‌کنند که ماست، کفیر، شیر و پنیر فقط منابع تأمین کلسیم نیستند، بلکه می‌توانند به عنوان بخشی از یک رژیم غذایی متعادل، در حفظ سلامت روده و کاهش خطر سرطان کولورکتال مؤثر باشند. البته هیچ ماده غذایی به‌تنهایی نمی‌تواند تضمین‌کننده پیشگیری از سرطان باشد.

در نهایت، متخصصان بر این نکته تأکید دارند که ترکیب یک رژیم غذایی سرشار از فیبر، مصرف متعادل لبنیات سالم، فعالیت بدنی مستمر، حفظ وزن مطلوب و انجام غربالگری‌های دوره‌ای، بهترین شیوه علمی برای کاهش خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ به شمار می‌آید. انتخاب‌های کوچک اما آگاهانه در برنامه غذایی روزانه می‌تواند در درازمدت تأثیر قابل توجهی بر سلامت دستگاه گوارش و کاهش خطر بروز بسیاری از بیماری‌های مزمن، از جمله سرطان روده بزرگ، داشته باشد.