هشدار؛ تأثیرگذاری نوجوانان بر شخصیتهای مرتبط با مصرف مواد مخدر در تولیدات شبکههای خانگی
به گزارش ایسنا، دکتر مهدی مختارپور با اشاره به وجود تضاد قابل توجه بین نمایش مصرف مواد مخدر در آثار شبکه نمایش خانگی و واقعیتهای علمی و اجتماعی، بیان کرد: این آثار گاهی اوقات تصاویری سطحی و کلیشهای از مصرف مواد ارائه میدهند و به پیچیدگیهای روانشناختی و بیولوژیکی اعتیاد و همچنین ریشههای اقتصادی، فرهنگی و خانوادگی آن نمیپردازند.
وی ادامه داد: یکی از چالشهای اساسی، ایجاد تصورات کلیشهای درباره شخصیتهای مصرفکنندگان است؛ بهگونهای که این افراد یا بهعنوان هنرمندان شکستخورده و بزهکاران خُرد به تصویر کشیده میشوند و یا در قالب افرادی مرفه و روشنفکر که مصرف مواد را به منزله تجربهای هنری، سبک زندگی خاص یا وسیلهای برای فرار از واقعیت تلقی میکنند؛ در حالی که اعتیاد میتواند تمام اقشار اجتماعی را تحت تأثیر قرار دهد.
مختارپور نادیده گرفتن عوامل اجتماعی مؤثر در اعتیاد را یکی دیگر از نقاط ضعف برخی آثار نمایشی دانست و گفت: عواملی نظیر فقر، بیکاری، اختلالات روانی، فشارهای اجتماعی و خلاهای هویتی، در گرایش افراد به مصرف مواد نقش دارند، اما برخی از آثار به جای تمرکز بر این موضوعات، عمدتاً بر جنبههای هیجانی و سطحی متمرکز میشوند و اعتیاد را به انتخابی شخصی یا ضعف اراده تقلیل میدهند.
این جامعهشناس اضافه کرد: در برخی فیلمها، عوارض جدی جسمی و روانی اعتیاد، فروپاشی سلامت، انزوای اجتماعی و مشکلات قانونی بهدرستی به تصویر کشیده نمیشود و این موضوع میتواند بهویژه در میان نوجوانان و جوانان باعث کماهمیت جلوه دادن شدت و دامنه آسیبهای ناشی از مصرف مواد گردد.
پنج سازوکار روانشناختی در همذاتپنداری جوانان با شخصیتهای مصرفکننده
وی با اشاره به سازوکارهای روانشناختی همذاتپنداری نوجوانان و جوانان با شخصیتهای مصرفکننده، تصریح کرد: جستوجو برای هویت، کنجکاوی و شکستن تابوها، احساس درک و پذیرفته شدن، جذابیت شخصیت ضدقهرمان و تأثیرپذیری از فشار همسالان از جمله مهمترین عواملی هستند که میتوانند در این زمینه نقش ایفا کنند.
مختارپور افزود: نوجوانان و جوانان در مرحلهای قرار دارند که به دنبال الگوهایی برای تعریف هویت خود هستند و در صورتی که شخصیت مصرفکننده در کنار مصرف مواد دارای ویژگیهایی چون شجاعت، خلاقیت، استقلال یا محبوبیت باشد، ممکن است این ویژگیها را با رفتار مصرف مواد تلفیق کنند و شخصیت را بهعنوان الگویی جذاب بپذیرند.
وی ادامه داد: از سوی دیگر، شخصیتهای مصرفکننده معمولاً با احساساتی چون تنهایی، اضطراب، سرخوردگی و فشار اجتماعی روبهرو میشوند و نوجوانی که خود این احساسات را تجربه میکند، ممکن است با این شخصیتها احساس نزدیکی نماید و حتی مصرف مواد را بهعنوان راهحلی برای مواجهه با مشکلات خود در نظر بگیرد.
این استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: همذاتپنداری با شخصیتهای مصرفکننده، بهویژه در دوران حساس نوجوانی و جوانی، میتواند تأثیر قابل توجهی بر نگرشها و رفتار واقعی مخاطبان داشته باشد.
وی همچنین گفت: اگر شخصیت مصرفکننده در یک اثر نمایشی فردی موفق، محبوب یا به اصطلاح «خفن» به نمایش گذاشته شود، احتمال الگوبرداری از رفتار او افزایش پیدا میکند و حتی پس از شروع مصرف، ممکن است مخاطب برای توجیه رفتار خود به شخصیت محبوبش استناد کند.
عادیسازی یک رفتار پرخطر میتواند زمینه پذیرش رفتارهای پرخطر دیگر را فراهم کند
مختارپور با اشاره به نمایش عادی مصرف قلیان در برخی آثار نمایشی، بیان کرد: تکرار نمایشی یک رفتار پرخطر در قالب دورهمیهای دوستانه یا خانوادگی ممکن است کمکم باعث شود بخشی از مخاطبان آن را نه بهعنوان یک رفتار پرخطر، بلکه بهعنوان یک عمل عادی و پذیرفتهشده تلقی کنند.
وی افزود: زمانی که مصرف مواد بهصورت جذاب و هیجانانگیز یا بهعنوان راهی برای خلاقیت هنری، فرار از استرس و عضویت در یک گروه خاص به تصویر کشیده شود، میتواند نگرش مخاطب را نسبت به این رفتار دگرگون کرده و قبح اجتماعی آن را کاهش دهد.
به گزارش روابط عمومی ستاد مبارزه با موادمخدر؛ این جامعهشناس تأکید کرد: بازنمایی واقعیت اجتماعی بهصورت مسئولانه تنها در صورتی محقق میشود که در کنار نمایش پدیده، ریشهها، علل، فرایند شکلگیری، عوارض جسمی و روانی، پیامدهای اجتماعی و اقتصادی و مسیرهای درمان و بهبود نیز مد نظر قرار گیرد.
وی تصریح کرد: رمانتیزه کردن مصرف مواد بهعنوان نمادی از آزادی، هنر یا فرار از واقعیت، با نادیده گرفتن عوارض آن و تقلیل اعتیاد به انتخابی شخصی یا ضعف اخلاقی، میتواند لبه مرز بین بازنمایی واقعیت و عادیسازی آسیب را مخدوش کند.
انتهای پیام