نرخ سوم بنزین تنها بر مصرف اضافی نسبت به الگو اعمال میشود/تقصیر ناترازی بنزین تنها بر دوش مصرفکنندگان نیست + فیلم
ساعت 24 - معاون وزیر نفت به بیان عوامل تأثیرگذار قیمت و غیرقیمت پرداخته و تصریح کرد: فرسودگی ناوگان حملونقل، کیفیت نامناسب خودروها، کاهش استفاده از CNG و بهرهوری ناکافی به همراه دیگر عوامل در ایجاد ناترازی بنزین نقش دارند.
باشگاه خبرنگاران جوان؛ محبوبهکباری - محمدصادق عظیمیفر، معاون وزیر نفت، در گفتوگوی ویژه خبری با اشاره به مفهوم ناترازی، که نمایانگر فاصله میان تولید و مصرف است، بیان کرد: مصرف بنزین در کشور بهویژه بعد از بحران جهانی کووید-۱۹ افزایش یافته و عوامل گوناگونی در این افزایش تأثیر داشتهاند.
وی ادامه داد: از سال ۱۴۰۰ به این طرف، بهطور متوسط علیالحساب ۶ درصد افزایش مصرف بنزین را شاهد بودهایم. همچنین، از زمان افتتاح پالایشگاه ستاره خلیج فارس در سال ۱۳۹۶، هیچ پالایشگاه جدیدی به رکورد ۱۰ پالایشگاه فعلی کشور افزوده نشده است؛ گرچه طرحهای متعددی برای گسترش ظرفیت پالایشگاهی موجود در حال انجام است.
رشد ۵ درصدی در تولید بنزین با بهرهگیری از ظرفیتهای فعلی پالایشگاهها
معاون وزیر نفت اضافه کرد: با تدابیری که در دولت چهاردهم اتخاذ گردید، به ویژه با افزایش خوراک پالایشگاهها و استفاده از ظرفیتهای بلااستفاده واحدهای بنزینسازی، به همراه اصلاحات در فرآیندها، توانستیم تولید بنزین را نسبت به دوران قبل از دولت به میزان تقریبی ۵ درصد افزایش دهیم.
عظیمیفر تصریح کرد: بنابراین، در حالی که مصرف بنزین بهطور سالیانه ۶ درصد افزایش یافته، تولید در سه تا چهار سال اخیر در مجموع تنها حدود ۵ درصد افزایش داشته و به همین دلیل، کشور از سال ۱۴۰۰ به واردات برای تأمین نیاز خود روی آورده است.
وی با هشدار اعلام کرد: در صورتی که مصرف با همین شتاب افزایش یابد و تولید نتواند بهطور همزمان پاسخگوی آن باشد، میزان واردات نیز به شدت افزایش خواهد یافت و سهم زیادی از منابع ارزی کشور برای واردات بنزین صرف خواهد شد.
مصرف روزانه ۱۳۲ میلیون لیتر در برابر تولید ۱۲۲ میلیون لیتر
مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی در خصوص میزان تولید و مصرف بنزین امسال گفت: به دلیل نوسانات تولید و مصرف در فصول مختلف و همچنین انجام تعمیرات در پالایشگاهها، ارقام روزانه متفاوت هستند، اما میانگین مصرف بنزین در پنج ماهه نخست امسال به حدود ۱۳۲ میلیون لیتر در روز رسیده است.
وی افزود: در همین حال، تولید بنزین پالایشگاهی و غیرپالایشگاهی در این مدت بهطور میانگین حدود ۱۲۲ میلیون لیتر در روز بوده و به این ترتیب، روزانه حدود ۱۰ میلیون لیتر کسری داشتهایم که باید با واردات جبران میشده است.
عظیمیفر تأکید کرد: البته امسال نسبت به سال گذشته افزایشی در مصرف بنزین نداشتهایم که این به دلیل اقدامات دولت در مدیریت و کنترل مصرف از سال گذشته بوده که همچنان ادامه دارد.
ناترازی بنزین فقط ناشی از افزایش مصرف مردم نیست
معاون وزیر نفت با تأکید بر این نکته که ناترازی بنزین تنها ناشی از افزایش مصرف مردم نیست، اظهار داشت: مجموعهای از عوامل در حکمرانی مربوط به بنزین و انرژی در کشور در طی سالهای گذشته به شکلگیری این ناترازی کمک کردهاند؛ لذا نمیتوان این مسأله را تنها به رفتار مصرفی مردم نسبت داد.
وی عوامل اصلی ناترازی را به دو گروه قیمتی و غیرقیمتی تقسیمبندی کرد و گفت: بر اساس نظر کارشناسان، موضوع قیمت و تثبیت آن یکی از عوامل تأثیرگذار بر ناترازی به شمار میرود.
عظیمیفر در خصوص مصرف CNG گفت: در سالهای ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰، مصرف CNG کشور بهطور میانگین روزانه حدود ۲۴ میلیون مترمکعب، معادل تقریباً ۲۴ میلیون لیتر بنزین بود، اما به علت تثبیت قیمت بنزین و کم شدن اختلاف چشمگیر میان قیمت CNG و بنزین، مصرف CNG به ۱۵ تا ۱۶ میلیون مترمکعب کاهش پیدا کرده است.
وی اضافه کرد: در سالهای اخیر نزدیک به سه میلیارد دلار در صنعت CNG سرمایهگذاری شده است و طبیعتاً کاهش مصرف CNG، بخشی از تقاضا را به سمت مصرف بنزین سوق داده است.
افزایش ۶۴ درصدی در تبدیل خودروهای بنزینی به دوگانهسوز
مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی بیان کرد: در این دولت، تبدیل خودروهای بنزینی به دوگانهسوز شاهد ۶۴ درصد افزایش بوده است، اما اقداماتی که در زمینه زیرساخت CNG در سالهای گذشته انجام شده است، هنوز نتوانسته کاهش مصرف CNG و افزایش مصرف بنزین را بهطور کامل جبران نماید.
عظیمیفر ادامه داد: به موازات عوامل قیمتی، دورانی از عوامل غیرقیمتی نظیر حجم بالای ناوگان فرسوده کشور که به طور قابل ملاحظهای بیشتر از استانداردهای جهانی سوخت مصرف میکند و همچنین استاندارد تولید خودروها، نیز بر مصرف سوخت مؤثر است.
وی افزود: این مسائل ربطی به رفتار مردم ندارد و رئیسجمهور نیز به بهبود کیفیت و مصرف سوخت خودروها ورود جدی کرده است. کاهش مصرف سوختهای جایگزین و پایین بودن بهرهوری نیز از دیگر عواملی هستند که به افزایش مصرف و ایجاد شکاف بین تولید و مصرف دامن زدهاند.
تولید بنزین در بالاترین سطح تاریخی
معاون وزیر نفت در خصوص وضعیت تولید بنزین گفت: در عرصه تولید، در حال حاضر در بالاترین سطح تاریخی تولید بنزین در کشور قرار داریم و با بهبود بهرهوری پالایشگاههای موجود و تغییر شرایط عملیاتی، از ظرفیتهای بلااستفاده استفاده کردیم.
وی توضیح داد: به عنوان مثال، تا پیش از این بخشی از نفت تولیدی پالایشگاه ستاره خلیج فارس صادر میشد، اما اکنون با در نظر گرفتن اینکه این خوراک میتواند در واحدهای بنزینسازی دیگر پالایشگاهها مانند اصفهان، تهران و تبریز به کار گرفته شود، این خوراک را میان پالایشگاهها منتقل کرده و از ظرفیتهای خالی موجود بهرهبرداری کردیم.
عظیمیفر ادامه داد: با انجام تعمیرات اساسی به طور منظم در پالایشگاهها و مراحل احیای کاتالیستی واحدها، اکنون به نقطهای نزدیک شدهایم که پالایشگاههای موجود دیگر ظرفیت قابل توجهی برای افزایش تولید بنزین مازاد ندارند.
بهرهبرداری از دو پالایشگاه جدید با ظرفیت ۱۸۰ هزار بشکه
وی بر طرحهای توسعهای پالایشگاهی تأکید کرده و گفت: مجموعهای از طرحهای پالایشی در سالهای اخیر تعریف شده که با آغاز فعالیت دولت چهاردهم، این طرحها بر اساس پیشرفت موجود اولویتبندی شدند و طرحهای با پیشرفت بیشتر بهصورت هفتگی پایش و موانع آنها برطرف گردید.
معاون وزیر نفت افزود: دو پالایشگاه جدید قرار است امسال به بهرهبرداری برسند و به ۱۰ پالایشگاه قبلی اضافه خواهند شد. مجموع ظرفیت این دو پالایشگاه حدود ۱۸۰ هزار بشکه در روز خواهد بود و به تولید روزانه حدود ۱۲ تا ۱۳ میلیون لیتر بنزین و نزدیک به ۵ میلیون لیتر نفتگاز افزوده خواهد شد.
عظیمیفر تأکید کرد: حتی با اضافه شدن این تأسیسات پالایشی، اگر شتاب مصرف همچنان سالانه ۶ درصد باشد، این افزایش ظرفیت به تنهایی نمیتواند ناترازی موجود را بهطور کامل حل کند و باید بهطور همزمان رشد مصرف نیز کنترل شود.
ورود سالانه یک تا یکونیم میلیون خودرو به ناوگان
وی درباره دلایل افزایش مصرف بنزین توضیح داد: یکی از دلایل اصلی، افزایش تعداد خودروها و کیفیت و میزان مصرف آنها است. به طور متوسط در سالهای اخیر، سالانه حدود یک تا یکونیم میلیون خودرو به ناوگان حملونقل کشور اضافه شده است، در حالی که خروج خودروهای فرسوده از چرخه، عدد نسبتاً پایینی بوده است.
مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی خاطرنشان کرد: البته در سه سال اخیر نزدیک به ۷۰۰ هزار دستگاه ناوگان فرسوده از چرخه خارج شده که در این دوره یک رکورد به شمار میآید.
ساماندهی سهمیهها و افزایش نرخ سوخت ناوگان دولتی
عظیمیفر با اشاره به اقدامات دولت در مدیریت مصرف گفت: ساماندهی سهمیهها و تعدیل در سهمیه برخی بخشها انجام شده است. در ناوگان دولتی، نرخ سوخت به بالاترین میزان منتقل شده و در صورت اعمال نرخ ۱۰ هزار تومان، سوخت ناوگان دولتی با همین نرخ محاسبه خواهد شد.
وی افزود: در جلسهای با رئیسجمهور، ایشان دستور دادند تا بخشی از ناوگان فرسوده دولت به سرعت برای اسقاط و نوسازی تعیین تکلیف شود و همچنین موضوع برقیسازی ناوگان نیز مورد پیگیری قرار گیرد.
معاون وزیر نفت ادامه داد: همچنین قرار است با محوریت سازمان اداری و استخدامی، یک روز بدون خودرو برای ادارات دولتی تعیین شود تا کارکنان و مدیران دولتی با استفاده از حملونقل عمومی، همسفری و ظرفیتهایی که میتواند به کاهش مصرف بنزین کمک کند، در محل کار حضور یابند.
اسقاط ۷۰۰ هزار خودروی فرسوده در سه سال
وی اظهار داشت: در زمینه اسقاط، طی سه سال اخیر حدود ۷۰۰ هزار دستگاه ناوگان فرسوده اسقاط شده است. هدفگذاری قانون برنامه هفتم برای این امر ۵۰۰ هزار دستگاه بوده و با روند فعلی، انتظار داریم وزارت صمت که متولی این موضوع است، بتواند به هدف تعیینشده دست یابد.
عظیمیفر همچنین در خصوص تنوع سبد سوخت گفت: با وجود اینکه روند مصرف CNG مناسب نبوده و بهویژه در مواردی که تبدیل کارخانهای خودروها انجام شده، زیرساختهای لازم فراهم شده است و در این حوزه نیز شاهد ۶۴ درصد افزایش بودهایم.
کاهش ۱۵ درصدی مصرف با ساماندهی کارت آزاد جایگاهها
مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی در خصوص ساماندهی کارت اضطرار جایگاهها گفت: تقریباً ۳۰ تا ۳۵ درصد مصرف بنزین کشور از طریق کارتهای اضطرار جایگاهها انجام میشود. این کارتها به نوعی جعبه سیاه محسوب میشوند و خطر انحراف یا تخصیص غیربهینه سوخت در آنها وجود دارد.
وی افزود: برای ساماندهی این موضوع، دو طرح، یکی در سطح منطقهای و دیگری در ابعاد ملی، در حال اجرا است. در طرح منطقهای، در استانهای سیستان و بلوچستان و کرمان سهمیه کارت آزاد به کارتهای شخصی مردم منتقل شده که این اقدام موجب کاهش صف جایگاهها و افزایش رضایتمندی عمومی شده و در نهایت حدود ۱۵ درصد کاهش مصرف نیز بهدست آمده است.
افزایش قیمت بنزین بهصورت تدریجی و بدون شوکدرمانی
عظیمیفر در خصوص مصوبه دولت در آذرماه سال گذشته خاطرنشان کرد: یکی از ارکان اصلی این مصوبه این بود که نباید شوکدرمانی اتفاق بیفتد و مردم دچار شوک شوند، بلکه هر اقدامی در زمینه قیمت باید بهطور تدریجی انجام شود.
وی افزود: سیاست تدریجی این فرصت را برای مردم فراهم میکند تا خود را با شرایط جدید وفق دهند و رفتار خود در استفاده از خودرو و حمل و نقل عمومی را تغییر دهند. از سوی دیگر، سیاستگذاران نیز قادر خواهند بود که بازخورد جامعه را دریافت کنند و بر اساس آن، سیاستهای خود را اصلاح و بهینه نمایند.
سهمیه ۶۰ لیتری ۱۵۰۰ تومانی و سهمیه ۵۰ لیتری ۳۰۰۰ تومانی بدون تغییر
معاون وزیر نفت تأکید کرد: در صورتی که قرار باشد قیمت بنزین تغییر کند، موضوع نرخ سوم مطرح میشود و در این مرحله و مرحله قبل، قیمت بنزین تولید داخلی افزایش نخواهد یافت.
وی ادامه داد: ما بین ۱۱۰ تا ۱۲۰ میلیون لیتر بنزین از تولید داخلی داریم و سهمیه اول خودروهای شخصی شامل ۶۰ لیتر با نرخ ۱۵۰۰ تومان و سهمیه خودروهای عمومی تکسوز، در حدود ۴۰۰ لیتر، تغییر نخواهد کرد.
عظیمیفر گفت: سهمیه دوم برای خودروهای شخصی نیز ماهانه ۵۰ لیتر با نرخ ۳۰۰۰ تومان خواهد بود و این سهمیه نیز تغییری نخواهد کرد. بدین ترتیب، حدود ۸۰ تا ۸۵ درصد مردم تحت تأثیر تغییر قیمت قرار نخواهند گرفت.
وی تصریح کرد: تغییر قیمت به صورت تدریجی صرفاً شامل بخشی از مصرف میشود که مربوط به مصرف بالاتر از الگوی معمول و در واقع بنزین وارداتی است.
فلسفه نرخ سوم؛ هدایت مصرف به سمت سوختهای جایگزین
عظیمیفر درباره هدف افزایش نرخ سوم گفت: منابع زیادی از اموال متعلق به مردم برای واردات بنزین صرف میشود و در اکثر کشورهای دنیا قیمت بنزین وارداتی و سوخت رقمهای بالاتر از قیمت داخلی دارد. لذا اگر قرار باشد واردات انجام شود، بایستی هزینه آن نیز مد نظر قرار گیرد.
وی افزود: افرادی که مصرف بالاتری دارند، بهطور تدریجی مبلغ بیشتری پرداخت خواهند کرد. البته قیمت ۱۰ هزار تومان نسبت به قیمت واقعی واردات بنزین هنوز هم رقم ناچیزی است.
معاون وزیر نفت تأکید کرد: هدف از این افزایش جزئی قیمت برای گروهی محدود از مصرفکنندگان، تغییر شیوه مصرفی جامعه به سمت استفاده از سوختهای جایگزین است؛ چرا که روند استفاده از این سوختها در سالهای اخیر، روندی نزولی بوده و در این زمینهها ناترازی احساس نمیشود. همچنین هدف دیگر تخصیص منابع صرف شده به سمت مولدهای اقتصادی میباشد.
وی در شرح ساختار سهنرخی بنزین گفت: نرخ اول شامل ۶۰ لیتر در ماه با قیمت هر لیتر ۱۵۰۰ تومان و نرخ دوم شامل ۵۰ لیتر در ماه با قیمت هر لیتر ۳۰۰۰ تومان است.
عظیمیفر افزود: نرخ سوم شامل کارت اضطرار جایگاه، ناوگان دولتی، خودروهای وارداتی و خودروهای مناطق ویژه خواهد بود. این خودروها سهمیهای در دو پلن نخست ندارند، اما به معنای نداشتن کارت سوخت نیست.
وی تصریح کرد: برای تمامی خودروها کارت سوخت صادر میشود؛ چه فردی چند خودرو داشته باشد، چه خودرو وارداتی باشد و چه به مناطق آزاد تعلق داشته باشد. سهمیهای که در این کارتها شارژ میشود مطابق مکانیسمهای قیمتی خواهد بود.
کارت اضطرار جایگاهها همچنان محدودیت دارد
معاون وزیر نفت درباره محدودیتهای کارتهای اضطرار گفت: این کارتها همچنان محدودیتهایی مثل ۲۰ یا ۲۵ لیتر در هر بار سوختگیری خواهند داشت، اما این محدودیت به معنای ممنوعیت استفاده چندباره نیست و هر فرد میتواند در صورت نیاز چند بار از کارت استفاده کند.
وی افزود: هدف از این سقف سوختگیری کنترل اضافهبرداری و تسهیل دسترسی به تقاضا از طریق شبکه لجستیک و توزیع سوخت است.
عظیمیفر در خصوص محدودیتهای مناطق مرزی نیز گفت: این موضوع میتواند در مناطقی که احتمال سوءاستفاده از کارتهای جایگاه وجود دارد، تأثیرگذار باشد، اما دلیل اصلی اعمال این محدودیت در تهران، مدیریت لجستیک و تسهیل تأمین تقاضاست.
وی ادامه داد: در دوران جنگ، سه انبار نفت تهران هدف حمله قرار گرفت. هدف دشمن از هدفگیری این انبارهای نفت و تأسیسات انتقال در استانهای تهران و البرز، ایجاد اختلال در توزیع سوخت در این دو استان و همچنین جلوگیری از انتقال سوخت به نوار شمالی کشور بود که موفق نشدند.
شناسهدار شدن کارت آزاد جایگاهها تا پایان مهرماه در سراسر کشور
مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی در راستای حل مشکل افرادی که سهمیه آنها تمام شده و نیاز به سوختگیری دارند، گفت: برای این چالش تاریخی، طرح «شناسهدار کردن کارت آزاد جایگاه» را اجرایی کردهایم.
وی افزود: در این طرح اختیار کارت آزاد از جایگاهدارها گرفته شده و به خود مردم داده میشود و محدودیت کنونی کارت آزاد جایگاه نیز برداشته خواهد شد.
عظیمیفر توضیح داد: این طرح به طور آزمایشی در یکی دو جایگاه تهران در حال پیادهسازی است و قرار است به کل کشور تعمیم یابد. هر فرد زمان مراجعه به جایگاه ابتدا احراز هویت میشود و بر این اساس، متناسب با سیاستهای مصرفی تعیینشده، اجازه سوختگیری به آنها داده میشود.
وی اظهار داشت: برای افرادی که مصرف بیشتری دارند، ممکن است پلنهای بالاتر مصرف در نظر گرفته شود. احراز هویت کارت آزاد جایگاه، از طریق کارت بانکی و سامانه «مانا» صورت میگیرد و بدون اینکه شخص متوجه باشد، اطلاعات کارت بانکی فرستاده شده و کد ملی به سوئیچ سهمیه منتقل میگردد.
معاون وزیر نفت خاطرنشان کرد: در این فرآیند مشخص خواهد شد که فرد تا کنون چه میزان سوختگیری کرده و چند لیتر دیگر درخواست دارد و سپس میتواند بدون محدودیت کنونی و مطابق با سیاستهای تعیینشده، سوختگیری کند.
عظیمیفر تصریح کرد: پیشبینی ما این است که فاز آزمایشی این طرح تا پایان شهریور نهایی گردد و در مهرماه آن را در یکی از استانهای کشور پیادهسازی کنیم و احتمالاً تا اواخر مهرماه، شناسهدار کردن کارتهای آزاد جایگاهها در سراسر کشور عملی خواهد شد.
تعرفه واردات خودروهای برقی افزایش نمییابد
وی درباره تعرفه واردات خودروهای برقی و هیبریدی نیز گفت: دولت تعرفه واردات خودروهای برقی را به ۴ درصد و تعرفه خودروهای هیبریدی را به حدود ۱۴ تا ۱۵ درصد کاهش داده است. بنابراین، شایعاتی که در خصوص افزایش تعرفه این خودروها مطرح شده، نادرست است.
معاون وزیر نفت در باره وضعیت سهمیه تاکسیهای اینترنتی گفت: در سهمیه این ناوگان تغییراتی ایجاد نشده است، اما به دلیل نیاز برخی از این ناوگان به سوخت بیشتر، احتمالاً افزایش قیمت نرخ سوم میتواند بر هزینههای آنها تأثیر بگذارد.
عظیمیفر ادامه داد: جلسات متعددی با سکوهای تاکسی اینترنتی برگزار کردهایم و اکنون دو راهکار در حال پیگیری است؛ نخست این که ناوگان تاکسیهای اینترنتی، با اولویت خودروهایی که بیش از سه هزار کیلومتر در ماه پیمایش دارند، با هزینه دولت، به دوگانه سوز تبدیل شوند تا بتوانند از CNG یا LPG به عنوان سوخت ارزانتری استفاده نمایند.
وی گفت: راهکار دوم نیز اختصاص سهمیه متناسب با پیمایش مشابه تاکسیهای عمومی است که در صورت مهیا شدن زیرساختها دنبال خواهد شد. این مدل در کرمان به مرحله اجرا درآمده تا این ناوگان نیز با اجرای نرخ سوم، با هزینه اضافی مواجه نشوند و افزایش قیمت سوخت به افزایش هزینه خدمات تاکسیهای اینترنتی منجر نشود.
بنزین توزیعی کشور متانول ندارد
عظیمیفر در مورد استفاده از متانول در بنزین نیز تصریح کرد: استاندارد ملی مربوط به این موضوع با توجه به نظرات خودروسازان و سازمان حفاظت محیط زیست و با محوریت سازمان ملی استاندارد تدوین شده که طبق این استاندارد، حداکثر مجاز برای افزودن متانول به سبد سوخت بنزین ۳ درصد است.
وی ادامه داد: در دنیا هم استفاده از افزودنیها و بهبوددهندههای عدد اکتان مانند متانول رایج است؛ به عنوان مثال در چین سوخت E15 به کار گرفته میشود و در اروپا و آمریکا هم استانداردهای ملی به این موضوع پرداخته شده است.
معاون وزیر نفت تأکید کرد: با این حال، در ایران استفاده فراوانی از متانول در بنزین وجود ندارد و تنها مطالعات آزمایشگاهی در پژوهشگاه صنعت نفت و پژوهشگاه فناوری پتروشیمی و یک فاز آزمایشی در یکی از پالایشگاهها صورت گرفته است.
وی خاطرنشان کرد: به هیچ وجه سوختی که در حال حاضر در کشور توزیع میشود، حاوی متانول نیست و تنها در آن فاز آزمایشی، سهمیه مصرف حدود نیم درصد بود که نیز به پایان رسیده است.
عظیمیفر در پایان تصریح کرد: به نظر میآید که برخی اظهارنظرها درباره کیفیت بنزین و وجود متانول، ناشی از اطلاعات نادرست و یا شاید ریشه در مسائل دیگر داشته باشد. مرجع رسمی برای اظهارنظر در مورد کیفیت سوخت و درصد مجاز متانول، سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان ملی استاندارد هستند و جزئیات این موضوع نیز در استاندارد ملی بهطور کامل مشخص گردیده است.
وی ادامه داد: از سال ۱۴۰۰ به این طرف، بهطور متوسط علیالحساب ۶ درصد افزایش مصرف بنزین را شاهد بودهایم. همچنین، از زمان افتتاح پالایشگاه ستاره خلیج فارس در سال ۱۳۹۶، هیچ پالایشگاه جدیدی به رکورد ۱۰ پالایشگاه فعلی کشور افزوده نشده است؛ گرچه طرحهای متعددی برای گسترش ظرفیت پالایشگاهی موجود در حال انجام است.
رشد ۵ درصدی در تولید بنزین با بهرهگیری از ظرفیتهای فعلی پالایشگاهها
معاون وزیر نفت اضافه کرد: با تدابیری که در دولت چهاردهم اتخاذ گردید، به ویژه با افزایش خوراک پالایشگاهها و استفاده از ظرفیتهای بلااستفاده واحدهای بنزینسازی، به همراه اصلاحات در فرآیندها، توانستیم تولید بنزین را نسبت به دوران قبل از دولت به میزان تقریبی ۵ درصد افزایش دهیم.
عظیمیفر تصریح کرد: بنابراین، در حالی که مصرف بنزین بهطور سالیانه ۶ درصد افزایش یافته، تولید در سه تا چهار سال اخیر در مجموع تنها حدود ۵ درصد افزایش داشته و به همین دلیل، کشور از سال ۱۴۰۰ به واردات برای تأمین نیاز خود روی آورده است.
وی با هشدار اعلام کرد: در صورتی که مصرف با همین شتاب افزایش یابد و تولید نتواند بهطور همزمان پاسخگوی آن باشد، میزان واردات نیز به شدت افزایش خواهد یافت و سهم زیادی از منابع ارزی کشور برای واردات بنزین صرف خواهد شد.
مصرف روزانه ۱۳۲ میلیون لیتر در برابر تولید ۱۲۲ میلیون لیتر
مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی در خصوص میزان تولید و مصرف بنزین امسال گفت: به دلیل نوسانات تولید و مصرف در فصول مختلف و همچنین انجام تعمیرات در پالایشگاهها، ارقام روزانه متفاوت هستند، اما میانگین مصرف بنزین در پنج ماهه نخست امسال به حدود ۱۳۲ میلیون لیتر در روز رسیده است.
وی افزود: در همین حال، تولید بنزین پالایشگاهی و غیرپالایشگاهی در این مدت بهطور میانگین حدود ۱۲۲ میلیون لیتر در روز بوده و به این ترتیب، روزانه حدود ۱۰ میلیون لیتر کسری داشتهایم که باید با واردات جبران میشده است.
عظیمیفر تأکید کرد: البته امسال نسبت به سال گذشته افزایشی در مصرف بنزین نداشتهایم که این به دلیل اقدامات دولت در مدیریت و کنترل مصرف از سال گذشته بوده که همچنان ادامه دارد.
ناترازی بنزین فقط ناشی از افزایش مصرف مردم نیست
معاون وزیر نفت با تأکید بر این نکته که ناترازی بنزین تنها ناشی از افزایش مصرف مردم نیست، اظهار داشت: مجموعهای از عوامل در حکمرانی مربوط به بنزین و انرژی در کشور در طی سالهای گذشته به شکلگیری این ناترازی کمک کردهاند؛ لذا نمیتوان این مسأله را تنها به رفتار مصرفی مردم نسبت داد.
وی عوامل اصلی ناترازی را به دو گروه قیمتی و غیرقیمتی تقسیمبندی کرد و گفت: بر اساس نظر کارشناسان، موضوع قیمت و تثبیت آن یکی از عوامل تأثیرگذار بر ناترازی به شمار میرود.
عظیمیفر در خصوص مصرف CNG گفت: در سالهای ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰، مصرف CNG کشور بهطور میانگین روزانه حدود ۲۴ میلیون مترمکعب، معادل تقریباً ۲۴ میلیون لیتر بنزین بود، اما به علت تثبیت قیمت بنزین و کم شدن اختلاف چشمگیر میان قیمت CNG و بنزین، مصرف CNG به ۱۵ تا ۱۶ میلیون مترمکعب کاهش پیدا کرده است.
وی اضافه کرد: در سالهای اخیر نزدیک به سه میلیارد دلار در صنعت CNG سرمایهگذاری شده است و طبیعتاً کاهش مصرف CNG، بخشی از تقاضا را به سمت مصرف بنزین سوق داده است.
افزایش ۶۴ درصدی در تبدیل خودروهای بنزینی به دوگانهسوز
مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی بیان کرد: در این دولت، تبدیل خودروهای بنزینی به دوگانهسوز شاهد ۶۴ درصد افزایش بوده است، اما اقداماتی که در زمینه زیرساخت CNG در سالهای گذشته انجام شده است، هنوز نتوانسته کاهش مصرف CNG و افزایش مصرف بنزین را بهطور کامل جبران نماید.
عظیمیفر ادامه داد: به موازات عوامل قیمتی، دورانی از عوامل غیرقیمتی نظیر حجم بالای ناوگان فرسوده کشور که به طور قابل ملاحظهای بیشتر از استانداردهای جهانی سوخت مصرف میکند و همچنین استاندارد تولید خودروها، نیز بر مصرف سوخت مؤثر است.
وی افزود: این مسائل ربطی به رفتار مردم ندارد و رئیسجمهور نیز به بهبود کیفیت و مصرف سوخت خودروها ورود جدی کرده است. کاهش مصرف سوختهای جایگزین و پایین بودن بهرهوری نیز از دیگر عواملی هستند که به افزایش مصرف و ایجاد شکاف بین تولید و مصرف دامن زدهاند.
تولید بنزین در بالاترین سطح تاریخی
معاون وزیر نفت در خصوص وضعیت تولید بنزین گفت: در عرصه تولید، در حال حاضر در بالاترین سطح تاریخی تولید بنزین در کشور قرار داریم و با بهبود بهرهوری پالایشگاههای موجود و تغییر شرایط عملیاتی، از ظرفیتهای بلااستفاده استفاده کردیم.
وی توضیح داد: به عنوان مثال، تا پیش از این بخشی از نفت تولیدی پالایشگاه ستاره خلیج فارس صادر میشد، اما اکنون با در نظر گرفتن اینکه این خوراک میتواند در واحدهای بنزینسازی دیگر پالایشگاهها مانند اصفهان، تهران و تبریز به کار گرفته شود، این خوراک را میان پالایشگاهها منتقل کرده و از ظرفیتهای خالی موجود بهرهبرداری کردیم.
عظیمیفر ادامه داد: با انجام تعمیرات اساسی به طور منظم در پالایشگاهها و مراحل احیای کاتالیستی واحدها، اکنون به نقطهای نزدیک شدهایم که پالایشگاههای موجود دیگر ظرفیت قابل توجهی برای افزایش تولید بنزین مازاد ندارند.
بهرهبرداری از دو پالایشگاه جدید با ظرفیت ۱۸۰ هزار بشکه
وی بر طرحهای توسعهای پالایشگاهی تأکید کرده و گفت: مجموعهای از طرحهای پالایشی در سالهای اخیر تعریف شده که با آغاز فعالیت دولت چهاردهم، این طرحها بر اساس پیشرفت موجود اولویتبندی شدند و طرحهای با پیشرفت بیشتر بهصورت هفتگی پایش و موانع آنها برطرف گردید.
معاون وزیر نفت افزود: دو پالایشگاه جدید قرار است امسال به بهرهبرداری برسند و به ۱۰ پالایشگاه قبلی اضافه خواهند شد. مجموع ظرفیت این دو پالایشگاه حدود ۱۸۰ هزار بشکه در روز خواهد بود و به تولید روزانه حدود ۱۲ تا ۱۳ میلیون لیتر بنزین و نزدیک به ۵ میلیون لیتر نفتگاز افزوده خواهد شد.
عظیمیفر تأکید کرد: حتی با اضافه شدن این تأسیسات پالایشی، اگر شتاب مصرف همچنان سالانه ۶ درصد باشد، این افزایش ظرفیت به تنهایی نمیتواند ناترازی موجود را بهطور کامل حل کند و باید بهطور همزمان رشد مصرف نیز کنترل شود.
ورود سالانه یک تا یکونیم میلیون خودرو به ناوگان
وی درباره دلایل افزایش مصرف بنزین توضیح داد: یکی از دلایل اصلی، افزایش تعداد خودروها و کیفیت و میزان مصرف آنها است. به طور متوسط در سالهای اخیر، سالانه حدود یک تا یکونیم میلیون خودرو به ناوگان حملونقل کشور اضافه شده است، در حالی که خروج خودروهای فرسوده از چرخه، عدد نسبتاً پایینی بوده است.
مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی خاطرنشان کرد: البته در سه سال اخیر نزدیک به ۷۰۰ هزار دستگاه ناوگان فرسوده از چرخه خارج شده که در این دوره یک رکورد به شمار میآید.
ساماندهی سهمیهها و افزایش نرخ سوخت ناوگان دولتی
عظیمیفر با اشاره به اقدامات دولت در مدیریت مصرف گفت: ساماندهی سهمیهها و تعدیل در سهمیه برخی بخشها انجام شده است. در ناوگان دولتی، نرخ سوخت به بالاترین میزان منتقل شده و در صورت اعمال نرخ ۱۰ هزار تومان، سوخت ناوگان دولتی با همین نرخ محاسبه خواهد شد.
وی افزود: در جلسهای با رئیسجمهور، ایشان دستور دادند تا بخشی از ناوگان فرسوده دولت به سرعت برای اسقاط و نوسازی تعیین تکلیف شود و همچنین موضوع برقیسازی ناوگان نیز مورد پیگیری قرار گیرد.
معاون وزیر نفت ادامه داد: همچنین قرار است با محوریت سازمان اداری و استخدامی، یک روز بدون خودرو برای ادارات دولتی تعیین شود تا کارکنان و مدیران دولتی با استفاده از حملونقل عمومی، همسفری و ظرفیتهایی که میتواند به کاهش مصرف بنزین کمک کند، در محل کار حضور یابند.
اسقاط ۷۰۰ هزار خودروی فرسوده در سه سال
وی اظهار داشت: در زمینه اسقاط، طی سه سال اخیر حدود ۷۰۰ هزار دستگاه ناوگان فرسوده اسقاط شده است. هدفگذاری قانون برنامه هفتم برای این امر ۵۰۰ هزار دستگاه بوده و با روند فعلی، انتظار داریم وزارت صمت که متولی این موضوع است، بتواند به هدف تعیینشده دست یابد.
عظیمیفر همچنین در خصوص تنوع سبد سوخت گفت: با وجود اینکه روند مصرف CNG مناسب نبوده و بهویژه در مواردی که تبدیل کارخانهای خودروها انجام شده، زیرساختهای لازم فراهم شده است و در این حوزه نیز شاهد ۶۴ درصد افزایش بودهایم.
کاهش ۱۵ درصدی مصرف با ساماندهی کارت آزاد جایگاهها
مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی در خصوص ساماندهی کارت اضطرار جایگاهها گفت: تقریباً ۳۰ تا ۳۵ درصد مصرف بنزین کشور از طریق کارتهای اضطرار جایگاهها انجام میشود. این کارتها به نوعی جعبه سیاه محسوب میشوند و خطر انحراف یا تخصیص غیربهینه سوخت در آنها وجود دارد.
وی افزود: برای ساماندهی این موضوع، دو طرح، یکی در سطح منطقهای و دیگری در ابعاد ملی، در حال اجرا است. در طرح منطقهای، در استانهای سیستان و بلوچستان و کرمان سهمیه کارت آزاد به کارتهای شخصی مردم منتقل شده که این اقدام موجب کاهش صف جایگاهها و افزایش رضایتمندی عمومی شده و در نهایت حدود ۱۵ درصد کاهش مصرف نیز بهدست آمده است.
افزایش قیمت بنزین بهصورت تدریجی و بدون شوکدرمانی
عظیمیفر در خصوص مصوبه دولت در آذرماه سال گذشته خاطرنشان کرد: یکی از ارکان اصلی این مصوبه این بود که نباید شوکدرمانی اتفاق بیفتد و مردم دچار شوک شوند، بلکه هر اقدامی در زمینه قیمت باید بهطور تدریجی انجام شود.
وی افزود: سیاست تدریجی این فرصت را برای مردم فراهم میکند تا خود را با شرایط جدید وفق دهند و رفتار خود در استفاده از خودرو و حمل و نقل عمومی را تغییر دهند. از سوی دیگر، سیاستگذاران نیز قادر خواهند بود که بازخورد جامعه را دریافت کنند و بر اساس آن، سیاستهای خود را اصلاح و بهینه نمایند.
سهمیه ۶۰ لیتری ۱۵۰۰ تومانی و سهمیه ۵۰ لیتری ۳۰۰۰ تومانی بدون تغییر
معاون وزیر نفت تأکید کرد: در صورتی که قرار باشد قیمت بنزین تغییر کند، موضوع نرخ سوم مطرح میشود و در این مرحله و مرحله قبل، قیمت بنزین تولید داخلی افزایش نخواهد یافت.
وی ادامه داد: ما بین ۱۱۰ تا ۱۲۰ میلیون لیتر بنزین از تولید داخلی داریم و سهمیه اول خودروهای شخصی شامل ۶۰ لیتر با نرخ ۱۵۰۰ تومان و سهمیه خودروهای عمومی تکسوز، در حدود ۴۰۰ لیتر، تغییر نخواهد کرد.
عظیمیفر گفت: سهمیه دوم برای خودروهای شخصی نیز ماهانه ۵۰ لیتر با نرخ ۳۰۰۰ تومان خواهد بود و این سهمیه نیز تغییری نخواهد کرد. بدین ترتیب، حدود ۸۰ تا ۸۵ درصد مردم تحت تأثیر تغییر قیمت قرار نخواهند گرفت.
وی تصریح کرد: تغییر قیمت به صورت تدریجی صرفاً شامل بخشی از مصرف میشود که مربوط به مصرف بالاتر از الگوی معمول و در واقع بنزین وارداتی است.
فلسفه نرخ سوم؛ هدایت مصرف به سمت سوختهای جایگزین
عظیمیفر درباره هدف افزایش نرخ سوم گفت: منابع زیادی از اموال متعلق به مردم برای واردات بنزین صرف میشود و در اکثر کشورهای دنیا قیمت بنزین وارداتی و سوخت رقمهای بالاتر از قیمت داخلی دارد. لذا اگر قرار باشد واردات انجام شود، بایستی هزینه آن نیز مد نظر قرار گیرد.
وی افزود: افرادی که مصرف بالاتری دارند، بهطور تدریجی مبلغ بیشتری پرداخت خواهند کرد. البته قیمت ۱۰ هزار تومان نسبت به قیمت واقعی واردات بنزین هنوز هم رقم ناچیزی است.
معاون وزیر نفت تأکید کرد: هدف از این افزایش جزئی قیمت برای گروهی محدود از مصرفکنندگان، تغییر شیوه مصرفی جامعه به سمت استفاده از سوختهای جایگزین است؛ چرا که روند استفاده از این سوختها در سالهای اخیر، روندی نزولی بوده و در این زمینهها ناترازی احساس نمیشود. همچنین هدف دیگر تخصیص منابع صرف شده به سمت مولدهای اقتصادی میباشد.
وی در شرح ساختار سهنرخی بنزین گفت: نرخ اول شامل ۶۰ لیتر در ماه با قیمت هر لیتر ۱۵۰۰ تومان و نرخ دوم شامل ۵۰ لیتر در ماه با قیمت هر لیتر ۳۰۰۰ تومان است.
عظیمیفر افزود: نرخ سوم شامل کارت اضطرار جایگاه، ناوگان دولتی، خودروهای وارداتی و خودروهای مناطق ویژه خواهد بود. این خودروها سهمیهای در دو پلن نخست ندارند، اما به معنای نداشتن کارت سوخت نیست.
وی تصریح کرد: برای تمامی خودروها کارت سوخت صادر میشود؛ چه فردی چند خودرو داشته باشد، چه خودرو وارداتی باشد و چه به مناطق آزاد تعلق داشته باشد. سهمیهای که در این کارتها شارژ میشود مطابق مکانیسمهای قیمتی خواهد بود.
کارت اضطرار جایگاهها همچنان محدودیت دارد
معاون وزیر نفت درباره محدودیتهای کارتهای اضطرار گفت: این کارتها همچنان محدودیتهایی مثل ۲۰ یا ۲۵ لیتر در هر بار سوختگیری خواهند داشت، اما این محدودیت به معنای ممنوعیت استفاده چندباره نیست و هر فرد میتواند در صورت نیاز چند بار از کارت استفاده کند.
وی افزود: هدف از این سقف سوختگیری کنترل اضافهبرداری و تسهیل دسترسی به تقاضا از طریق شبکه لجستیک و توزیع سوخت است.
عظیمیفر در خصوص محدودیتهای مناطق مرزی نیز گفت: این موضوع میتواند در مناطقی که احتمال سوءاستفاده از کارتهای جایگاه وجود دارد، تأثیرگذار باشد، اما دلیل اصلی اعمال این محدودیت در تهران، مدیریت لجستیک و تسهیل تأمین تقاضاست.
وی ادامه داد: در دوران جنگ، سه انبار نفت تهران هدف حمله قرار گرفت. هدف دشمن از هدفگیری این انبارهای نفت و تأسیسات انتقال در استانهای تهران و البرز، ایجاد اختلال در توزیع سوخت در این دو استان و همچنین جلوگیری از انتقال سوخت به نوار شمالی کشور بود که موفق نشدند.
شناسهدار شدن کارت آزاد جایگاهها تا پایان مهرماه در سراسر کشور
مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی در راستای حل مشکل افرادی که سهمیه آنها تمام شده و نیاز به سوختگیری دارند، گفت: برای این چالش تاریخی، طرح «شناسهدار کردن کارت آزاد جایگاه» را اجرایی کردهایم.
وی افزود: در این طرح اختیار کارت آزاد از جایگاهدارها گرفته شده و به خود مردم داده میشود و محدودیت کنونی کارت آزاد جایگاه نیز برداشته خواهد شد.
عظیمیفر توضیح داد: این طرح به طور آزمایشی در یکی دو جایگاه تهران در حال پیادهسازی است و قرار است به کل کشور تعمیم یابد. هر فرد زمان مراجعه به جایگاه ابتدا احراز هویت میشود و بر این اساس، متناسب با سیاستهای مصرفی تعیینشده، اجازه سوختگیری به آنها داده میشود.
وی اظهار داشت: برای افرادی که مصرف بیشتری دارند، ممکن است پلنهای بالاتر مصرف در نظر گرفته شود. احراز هویت کارت آزاد جایگاه، از طریق کارت بانکی و سامانه «مانا» صورت میگیرد و بدون اینکه شخص متوجه باشد، اطلاعات کارت بانکی فرستاده شده و کد ملی به سوئیچ سهمیه منتقل میگردد.
معاون وزیر نفت خاطرنشان کرد: در این فرآیند مشخص خواهد شد که فرد تا کنون چه میزان سوختگیری کرده و چند لیتر دیگر درخواست دارد و سپس میتواند بدون محدودیت کنونی و مطابق با سیاستهای تعیینشده، سوختگیری کند.
عظیمیفر تصریح کرد: پیشبینی ما این است که فاز آزمایشی این طرح تا پایان شهریور نهایی گردد و در مهرماه آن را در یکی از استانهای کشور پیادهسازی کنیم و احتمالاً تا اواخر مهرماه، شناسهدار کردن کارتهای آزاد جایگاهها در سراسر کشور عملی خواهد شد.
تعرفه واردات خودروهای برقی افزایش نمییابد
وی درباره تعرفه واردات خودروهای برقی و هیبریدی نیز گفت: دولت تعرفه واردات خودروهای برقی را به ۴ درصد و تعرفه خودروهای هیبریدی را به حدود ۱۴ تا ۱۵ درصد کاهش داده است. بنابراین، شایعاتی که در خصوص افزایش تعرفه این خودروها مطرح شده، نادرست است.
معاون وزیر نفت در باره وضعیت سهمیه تاکسیهای اینترنتی گفت: در سهمیه این ناوگان تغییراتی ایجاد نشده است، اما به دلیل نیاز برخی از این ناوگان به سوخت بیشتر، احتمالاً افزایش قیمت نرخ سوم میتواند بر هزینههای آنها تأثیر بگذارد.
عظیمیفر ادامه داد: جلسات متعددی با سکوهای تاکسی اینترنتی برگزار کردهایم و اکنون دو راهکار در حال پیگیری است؛ نخست این که ناوگان تاکسیهای اینترنتی، با اولویت خودروهایی که بیش از سه هزار کیلومتر در ماه پیمایش دارند، با هزینه دولت، به دوگانه سوز تبدیل شوند تا بتوانند از CNG یا LPG به عنوان سوخت ارزانتری استفاده نمایند.
وی گفت: راهکار دوم نیز اختصاص سهمیه متناسب با پیمایش مشابه تاکسیهای عمومی است که در صورت مهیا شدن زیرساختها دنبال خواهد شد. این مدل در کرمان به مرحله اجرا درآمده تا این ناوگان نیز با اجرای نرخ سوم، با هزینه اضافی مواجه نشوند و افزایش قیمت سوخت به افزایش هزینه خدمات تاکسیهای اینترنتی منجر نشود.
بنزین توزیعی کشور متانول ندارد
عظیمیفر در مورد استفاده از متانول در بنزین نیز تصریح کرد: استاندارد ملی مربوط به این موضوع با توجه به نظرات خودروسازان و سازمان حفاظت محیط زیست و با محوریت سازمان ملی استاندارد تدوین شده که طبق این استاندارد، حداکثر مجاز برای افزودن متانول به سبد سوخت بنزین ۳ درصد است.
وی ادامه داد: در دنیا هم استفاده از افزودنیها و بهبوددهندههای عدد اکتان مانند متانول رایج است؛ به عنوان مثال در چین سوخت E15 به کار گرفته میشود و در اروپا و آمریکا هم استانداردهای ملی به این موضوع پرداخته شده است.
معاون وزیر نفت تأکید کرد: با این حال، در ایران استفاده فراوانی از متانول در بنزین وجود ندارد و تنها مطالعات آزمایشگاهی در پژوهشگاه صنعت نفت و پژوهشگاه فناوری پتروشیمی و یک فاز آزمایشی در یکی از پالایشگاهها صورت گرفته است.
وی خاطرنشان کرد: به هیچ وجه سوختی که در حال حاضر در کشور توزیع میشود، حاوی متانول نیست و تنها در آن فاز آزمایشی، سهمیه مصرف حدود نیم درصد بود که نیز به پایان رسیده است.
عظیمیفر در پایان تصریح کرد: به نظر میآید که برخی اظهارنظرها درباره کیفیت بنزین و وجود متانول، ناشی از اطلاعات نادرست و یا شاید ریشه در مسائل دیگر داشته باشد. مرجع رسمی برای اظهارنظر در مورد کیفیت سوخت و درصد مجاز متانول، سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان ملی استاندارد هستند و جزئیات این موضوع نیز در استاندارد ملی بهطور کامل مشخص گردیده است.