قلب آقایان از این تحول ساده راضی نیست

بسیاری از مردم در روزهای تعطیل، الگوی تغذیه‌ای متفاوت از روزهای کاری دارند؛ آنها معمولاً صبحانه را با تأخیر می‌خورند، شام را به ساعات پایانی روز منتقل می‌کنند یا به‌طور کلی زمان صرف وعده‌های غذایی را جابجا می‌نمایند.

محققان موسسه ملی پژوهش‌های کشاورزی فرانسه (INRAE)، موسسه ملی سلامت و پژوهش‌های پزشکی فرانسه (Inserm)، دانشگاه سوربن، دانشگاه پاریس سیتی و کنام (CNAM) به بررسی این الگو پرداخته و آن را «جت‌لگ غذایی» نامیده‌اند. «جت‌لگ غذایی» به تفاوت در زمان‌های معمول صرف وعده‌های غذایی در روزهای کاری و تعطیل اشاره دارد و مفهومی مشابه با «جت‌لگ» ناشی از سفر به مناطق زمانی مختلف دارد.

بدن انسان دارای ساعت زیستی تقریبی ۲۴ ساعته است که به تنظیم فرآیندهایی نظیر خواب، ترشح هورمون‌ها، گوارش و فشار خون کمک می‌کند. نور، به عنوان مهم‌ترین سیگنال در تنظیم این ساعت زیستی، نقش کلیدی دارد، اما زمان مصرف غذا نیز می‌تواند در تنظیم ریتم‌های روزانه بدن نقش بسزایی ایفا کند.

برنامه‌های شغلی و خانوادگی در طول هفته معمولاً زمان غذا خوردن افراد را مشخص می‌سازد. در ایام تعطیل، ممکن است افراد بیشتر خوابیده و زمان‌های صرف صبحانه، ناهار یا شام خود را تغییر دهند.

در این پژوهش، محققان بررسی کردند که آیا تکرار این تغییرات می‌تواند با بروز بیماری‌های قلبی‌عروقی مرتبط باشد یا خیر.

گروه تحقیقی به بررسی داده‌های ۱۰۴ هزار و ۸۰۶ بزرگسال شرکت‌کننده در طرح فرانسوی «نوتری‌نت-سانته» (NutriNet-Santé) پرداخته است. شرکت‌کنندگان از سال ۲۰۰۹ تا ۲۰۲۳ تحت نظر بودند و در برخی موارد، پژوهشگران به اطلاعات سلامت آنها طی ۱۴ سال گذشته دسترسی پیدا کردند. زمان‌های صرف وعده‌های غذایی با استفاده از داده‌های مربوط به اوایل و اواخر زمان غذا خوردن افراد در روزهای کاری و تعطیل تعیین شد.

پس از آن، محققان افراد را بر اساس میزان جابه‌جایی زمانی صرف غذا با یکدیگر مقایسه کردند. برخی از افراد در روزهای تعطیل زودتر غذا می‌خوردند، برخی تقریباً همان برنامه روزهای کاری را رعایت می‌کردند و تعدادی دیگر زمان غذا خوردن خود را به ساعات دیرتر تغییر می‌دادند.

همچنین، پژوهشگران تأثیر هر یک ساعت افزایش در اختلاف زمانی غذا خوردن را به‌طور جداگانه بررسی کرده و عوامل دیگری مانند سن، سیگار کشیدن، مصرف الکل، فعالیت بدنی، نوع رژیم غذایی، خواب، وضعیت خانوادگی و مشخصه‌های اجتماعی و شغلی را نیز مدنظر قرار دادند.

نتایج نشان داد که در میان مردان، هر یک ساعت افزایش در «جت‌لگ غذایی» با یک افزایش متوسط ۱۴ درصدی در خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی ارتباط داشت. این ارتباط به‌ویژه در مورد بیماری قلبی کرونری قوی‌تر بود، به‌طوری‌که هر یک ساعت افزایش در تفاوت زمان غذا خوردن با افزایشی میانگین ۲۱ درصدی در خطر ابتلا به بیماری قلبی کرونری همراه شد. این بیماری زمانی اتفاق می‌افتد که رگ‌های خونی که وظیفه تأمین خون به قلب را دارند، تنگ یا مسدود شوند.

این رابطه در زمانی که وعده‌های غذایی مردان در پایان هفته زودتر یا دیرتر از موعد معمول صرف می‌شد، مشاهده گردید. بیان دیگر، تغییر در هر دو جهت با احتمال خطر بیشتری همراه بود، که ممکن است نشان‌دهنده اهمیت ثبات زمان غذا خوردن باشد و این موضوع تنها به دیر غذا خوردن مربوط نمی‌شود.

اما چنین ارتباط مشخصی در میان زنان به‌چشم نیامد. محققان هنوز علت این تفاوت را نمی‌دانند. تفاوت‌های زیستی میان زنان و مردان، الگوهای متفاوت زندگی اجتماعی و کاری و همچنین بروز متفاوت بیماری‌های قلبی‌عروقی در مردان و زنان می‌تواند از جمله عوامل مؤثر باشد.

این یافته‌ها با نتایج پژوهش‌های قبلی درباره ساعت زیستی انسان همخوانی دارد. تحقیقات پیشین نیز کار کردن در شیفت‌های شب و صرف غذا در ساعات دیرهنگام را با تغییرات متابولیکی و سلامت قلبی‌عروقی مرتبط دانسته‌اند. پژوهش جدید به این احتمال اشاره می‌کند که تغییر مکرر زمان صرف وعده‌های غذایی به‌ویژه بین روزهای کاری و تعطیل نیز ممکن است ریتم طبیعی بدن را مختل کند.

با این حال، یافته‌های این تحقیق نمی‌تواند به‌طور قطعی اثبات کند که نامنظم بودن زمان غذا خوردن به‌طور مستقیم باعث بروز بیماری‌های قلبی‌عروقی می‌شود. این مطالعه از نوع مشاهده‌ای بوده و محققان عادات غذایی افراد را در شرایط طبیعی بررسی کردند و آنها را مجبور به رعایت یک برنامه غذایی خاص نکردند. بنابراین، افرادی که دارای اختلاف بیشتری در زمان غذا خوردن بودند، ممکن است در جنبه‌های دیگری نیز با سایر افراد تمایز داشته باشند، عواملی که نمی‌توان به‌طور کامل اندازه‌گیری کرد.

از سوی دیگر، زمان صرف وعده‌های غذایی ممکن است در طول سال‌ها تغییر کند. هرچند ثبت عادات غذایی اطلاعات ارزشمندی به پژوهشگران می‌دهد، اما ممکن است نتواند زمان دقیق تمام وعده‌ها را با دقت ثبت کند یا نشان دهد که یک الگوی غذایی در تمامی دوره‌های پیگیری ثابت مانده است.

با وجود این محدودیت‌ها، حجم بالای داده‌ها و دوره‌های طولانی پیگیری، این پژوهش را به یک یافته قابل‌توجه تبدیل کرده است. محققان همچنین عوامل مهمی نظیر خواب و نوع رژیم غذایی را در تحلیل‌های خود لحاظ کردند، بنابراین ارتباط مشاهده‌شده نمی‌تواند صرفاً به تفاوت در خواب یا کیفیت رژیم غذایی نسبت داده شود.

اکنون این نتایج به‌معنای ضرورت رعایت یک برنامه غذایی سختگیرانه نیست و نمی‌توان نتیجه‌گیری کرد که تغییر زمان صرف صبحانه در ایام تعطیل به‌تنهایی موجب بروز بیماری قلبی می‌شود. با این حال، پژوهشگران بر این باورند که حفظ نوعی نظم در زمان مصرف وعده‌های غذایی ممکن است از دیگر عادت‌های مرتبط با سلامت باشد که ارزش بررسی بیشتر، به‌ویژه در میان مردان، را دارد.

سایت هلث گزارش کرده است که برای مشخص شدن این موضوع که آیا تنظیم دقیق زمان‌های وعده‌های غذایی می‌تواند به واقع خطر بروز بیماری‌های قلبی‌عروقی را کاهش دهد، انجام مطالعات و کارآزمایی‌های بیشتر در آینده ضرورت دارد.

نتایج این تحقیق در نشریه Communications Medicine به چاپ رسیده است.

انتهای پیام