به نقل از هریتیج دیلی، گروهی از باستانشناسان در سایت باستانی سون فورنس در مایورکا به کشفی شگفتانگیز دست یافتهاند. آنها موفق به شناسایی چهارمین تالایوت این سکونتگاه دوران پیشا تاریكی گردیدهاند که ممکن است اطلاعات جدیدی در مورد زندگی جوامع تالایوتیک این منطقه ارائه دهد.
این کشف تقریباً بهصورت اتفاقی انجام شد. محققان از مؤسسه بالئاری طبیعت، که به ایبانت معروف است، خواسته بودند که پوشش گیاهی اطراف ساختمانهای این سایت را برای ایجاد فضای لازم برای موزه آینده پارک باستانشناسی سون فورنس پاکسازی کند.
هدف اصلی، فقط آمادهسازی منطقه اطراف ورودی موزه بود، اما با حذف پوشش گیاهی، یک سازه بزرگ و ناشناخته به تدریج نمایان شد.
پاکسازی ساده به ظهور یک بنای تاریخی منجر شد
وینسنت یول، باستانشناسی که اولین تالایوت سون فورنس را 50 سال پیش شناسایی کرد، میگوید که هدف اولیه گروه فقط پاکسازی یک ناحیه کوچک از سایت تاریخی نزدیک ورودی موزه بود.
اما وقتی که مقامات ایبانت تحت نظر باستانشناسان کار پاکسازی را آغاز کردند، نشانههای وجود یک سازه باستانی بزرگ ظاهر شد. بررسیهای اولیه حاکی از ارتباط این بنا با تالایوتهای شناختهشده در محوطه است و به همین ترتیب، تعداد تالایوتهای شناساییشده در سون فورنس به چهار مورد افزایش یافت. پیش از این، باستانشناسان تنها سه تالایوت در این منطقه شناسایی کرده بودند.
تالایوت چهارم چه ویژگیهای متمایزی نسبت به نمونههای سابق دارد؟
بارزترین ویژگی سازه تازه کشفشده، موقعیت آن در سایت است. سه تالایوت قبلی در نواحی نزدیک به یکدیگر واقع شدهاند، درحالیکه تالایوت تازه در نقطهای مرتفع و بهوضوح قابل مشاهده قرار دارد.
در حال حاضر، تنها بخشی از این سازه در معرض دید است. باستانشناسان دو بخش بالایی ستون مرکزی، تعدادی از دیوارهای محوطه و چندین سنگ بزرگ که دچار تخریب شدهاند را شناسایی کردهاند.
این بقایای اولیه به نظر میرسد که ابعادی معادل با تالایوتهای دیگر سون فورنس داشته باشد.
وجود ستون مرکزی اهمیت ویژهای دارد؛ چرا که احتمال میرود لایههای باستانشناسی دستنخوردهای زیر این سازه باقی مانده باشد. این لایهها ممکن است شامل آثار تاریخی، رسوبات و شواهد دیگر باشند که به پژوهشگران در تعیین تاریخ ساخت بنا، نحوه استفاده از آن و موقعیت آن در زندگی ساکنان سون فورنس کمک کنند.
حفاری جدید به کشف راز این سازه کمک خواهد کرد
یک گروه متشکل از شش کارشناس دانشگاه خودگردان بارسلونا، همراه با شماری داوطلب، یک فصل سههفتهای کاوش در سون فورنس را آغاز خواهند کرد.
یکی از مهمترین مباحثی که باستانشناسان به آن توجه دارند، بررسی زمان ساخت تالایوت جدید است. آنها در تلاشاند تا پی ببرند آیا این بنا همزمان با سه تالایوت دیگر ساخته شده یا نمایانگر دورهای متفاوت از تاریخ سکونتگاه میباشد.
شکل واقعی این سازه نیز هنوز مشخص نیست. تحقیقات جدید ممکن است نشان دهد که بنا به شکل دایرهای بوده یا ساختاری مستطیلی داشته است. پژوهشگران با امید به کشف شواهدی از کارکرد اصلی آن نیز در حال فعالیت هستند.
وینسنت یول اشاره میکند که این سازه در نگاه اول شباهتی به تالایوتهای معمولی ندارد و از نظر موقعیت و فرم، در میان بناهای موجود در سایت تفاوت بارزی دارد. ارتفاع آن نیز این سوال را بهوجود آورده که چرا ساکنان باستانی چنین سازه بزرگی را در این نقطه ساختهاند.
تالایوتها دارای کاربردهای متنوعی بودند
اهمیت کشف جدید هنگامی درک میشود که متوجه شویم سه تالایوت قبلی سون فورنس کارکردهای یکسانی نداشتهاند.
باستانشناسان در تالایوت شماره یک که در سال 1975 کشف شده، شواهدی از فعالیتهای اقتصادی و اجتماعی را شناسایی کردند. دادهها نشان میدهد که ساکنان در این سازه مواد غذایی را بین مردم سکونتگاه توزیع میکردند. این نکته میتواند گواهی بر همکاری و سازماندهی اجتماعی در جامعه ابتدایی تالایوتیک باشد.
تالایوت شماره دو که در سال 1981 مورد بررسی قرار گرفت، وضعیت متفاوتی داشت. دسترسی محدود به برخی مناطق آن و شواهد باستانشناختی موجود، احتمال میدهد که این بنا دارای کارکردی آیینی یا مذهبی بوده باشد.
تالایوت شماره سه نیز بهطور همزمان با دو بنای اولیه وجود داشته، اما سازندگان دورههای بعدی تغییرات قابلتوجهی در آن ایجاد کردهاند. ساکنان دوره پساتالایوتیک یا پونیک-بالئاری از این سازه دوباره استفاده کرده و همین تغییرات، تشخیص کارکرد اصلی آن را برای باستانشناسان دشوار کرده است.
اکنون تالایوت چهارم ممکن است بخشی از این پازل را برای پژوهشگران فراهم آورد و نشان دهد که بناهای یادمانی این سکونتگاه دارای کاربردهای متفاوتی بودهاند.
موقعیت تالایوت جدید بهعنوان یک سرنخ مهم قابل توجه است
موقعیت غیرمعمول سازه جدید احتمالاً سرنخهایی فراتر از سون فورنس به باستانشناسان ارائه میدهد.
این بنا در نزدیکی دو سایت باستانی دیگر به نامهای کامپانار دلس مورس و سابور واقع شده است. پژوهشگران این سه محوطه را بهصورت یک مثلث جغرافیایی در نظر گرفته و این موضوع سوالاتی در مورد ممکن بودن ارتباط میان آنها را بهوجود آورده است.
اگر تحقیقات آتی بتوانند شواهدی از ارتباط میان این سکونتگاهها پیدا کنند، ممکن است پژوهشگران بتوانند درک دقیقتری از نحوه سازماندهی جوامع پیشاتاریخی مایورکا و روابط میان آنها کسب کنند.
وینسنت یول در ادامه خواستار توجه بیشتری به آینده محوطه خصوصی سابور شده است. تالایوتهای این محوطه تحت حفاظت میراث فرهنگی قرار دارند، اما مالکیت خصوصی زمین میتواند مشکلاتی برای دسترسی و حفظ بلندمدت آن ایجاد کند. برای همین، او پیشنهاد کرده تا مقامهای محلی امکان خرید یا انتقال مالکیت زمین را بررسی کنند.
پس از نیم قرن، سون فورنس دوباره شگفتانگیز میشود
سون فورنس بهعنوان یکی از اصلیترین سایتهای مربوط به فرهنگ تالایوتیک در مایورکا شناخته میشود و این کشف جدید ثابت میکند که هنوز بخشهای غیرمعلوم از تاریخ آن زیر پوشش گیاهی و خاک پنهان است.
اکنون باستانشناسان باید به سوالات مربوط به تاریخ، فرم، کاربرد و ارتباط بنای جدید کشفشده با دیگر سازههای محوطه پاسخ دهند. آزمایشهای آزمایشگاهی بر روی موادی که در جریان حفاری بهدست میآید نیز میتواند اطلاعات بیشتری درباره دوره ساخت و زندگی ساکنان باستانی را در اختیار آنها قرار دهد.
در نهایت، محققان قصد دارند که بهبعد از مطالعه و حفاظت از بنا، آن را به همراه سه تالایوت دیگر برای بازدید عمومی آماده کنند.
پنج دهه پس از کشف اولین تالایوت سون فورنس، این بار یک اقدام ساده برای پاکسازی پوشش گیاهی موجب شده تا بنایی از زیر زمین نمایان شود که ممکن است دیدگاه باستانشناسان نسبت به این سکونتگاه پیشاتاریخی را دگرگون کند. آنچه که امروز به نظر تنها بخشی از چند سنگ و یک ستون مرکزی میآید، میتواند سرنخی مهم برای درک جامعهای باشد که هزاران سال پیش در مایورکا زندگی میکرده است.