بر اساس گزارش هریتیج دیلی، باستانشناسان در محوطه تاریخی ویچاما در پرو موفق به کشف دو مجسمه مرموز از مار و تعدادی از نقشبرجستههای بینظیر شدهاند که ممکن است نقطه عطفی در درک واکنش یکی از قدمتدارترین تمدنهای قاره آمریکا به تغییرات شدید اقلیمی باشد.
این کشف در ادامه نوزدهمین سال از کاوشهای باستانشناسی در محوطه ویچاما صورت گرفته است؛ شهری که مربوط به سنت فرهنگی کارال است و در فاصله زمانی ۱۸۰۰ تا ۱۵۰۰ پیش از میلاد در شمال لیما به اوج شکوفایی خود رسید.
دو مجسمه مار با مفهومی فراتر از یک شیء تاریخی
مهمترین یافتهها در بخش D این محوطه به دست آمدهاند. نخستین مجسمه، نمونهای به ارتفاع حدود ۳۰ سانتیمتر است که از شاخ یک گوزن جوان ساخته شده و نمایی انسانی با چشمان و دهانی بسته را در کنار موجودی شبیه به مار نشان میدهد.
باستانشناسان بر این باورند که این ترکیب میتواند نمادی از گذر از مرگ به زنده شدن دوباره باشد؛ مفهومی که مار در بسیاری از تمدنهای باستانی نقشآفرینی کرده است.
دومین یافته، مجسمهای سفالی به اندازه تنها ۶٫۹ سانتیمتر است که هنوز رد رنگهای قرمز و سیاه بر روی آن قابل مشاهده است. بر روی بدنه این مجسمه، نقشی برجسته از ماری با سری مثلثی موجود است و شیءای که در کنار آن قرار دارد، به احتمال زیاد کاربردی آیینی داشته است.
چرا مارها در ویچاما اهمیت بالایی داشتند؟
این دو اثر تنها نمونههای کشفشده نیستند. محققان در خلال سالها کاوش، نقش مارها را در ساخت و سازهای عمومی و همچنین در خانههای مسکونی ویچاما شناسایی کردهاند؛ آثاری که برخی از آنها به عنوان نذری یا هدیههای آیینی، زیرساختهای در حال بازسازی دفن شده بودند.
به اعتقاد محققان، مار برای ساکنان ویچاما تنها یک موجود زنده نبود، بلکه نشانگر آب، باروری، تغییرات و تداوم حیات به شمار میرفت؛ مفاهیمی که برای جامعهای که به کشاورزی و ماهیگیری وابسته بودند، اهمیت فراوانی داشتند.
چرایی بحرانهای اقلیمی بر دیوارهای یک شهر تاریخی
این کشف همراه با یافتههای قبلی، تصویر جامعتری از تاریخچه ویچاما را ارائه میدهد. در طول ۱۹ سال، باستانشناسان ۳۴ نقش برجسته انسانی و ماهیمانند را در ساختمان اصلی این شهر شناسایی کردهاند؛ مجموعهای که تعرفه "دیوارنگاره رقص زندگی و مرگ" نام گرفته است.
اثر معروف دیگری به نام «دیوارنگاره باروری» نیز به تصویر دو ماری پرداخته که به سمت مجسمهای شبیه به دانهای در حال جوانه زدن پیش میروند.
روث شیدی سولیس، سرپرست محوطه باستانشناسی کارال، بر این باور است که 이러한 آثار تنها جنبه زینتی نداشتهاند. او ادعا میکند که مردم ویچاما در تلاش بودهاند تا یادآور بحرانهای اقلیمی و عواقب آن را از طریق هنر و معماری به نسلهای آینده منتقل کنند.
تمدنی که تجربیات خود را به نسلهای بعدی منتقل کرد
به گفته محققان، ساکنان ویچاما تنها قربانی آسیبهای زیستمحیطی نبودند، بلکه تلاش کردند تا آنچه بر سرشان آمد را در قالب نمادهای مشترک ثبت کنند. از نظر آنها، مرگ، کمبود آب، باروری و زایش دوباره، اجزای حلقهای یکتا بودند.
ویچاما بخشی از سنت فرهنگی کارال محسوب میشود؛ تمدنی که یکی از قدیمیترین مراکز شکلگیری شهرنشینی در قاره آمریکا به حساب میآید. پژوهشگران امیدوارند ادامه کاوشها روشن کند چگونه این جامعه تجارب بحرانهای طبیعی را به حافظه جمعی خویش تبدیل کرده است؛ پیامی که پس از نزدیک به چهار هزار سال، دوباره نمایان میشود.