کوشش‌های بزرگ‌ترین نام‌های فناوری برای مهار مصرف آب در مراکز داده
بر اساس گزارش ایسنا، مراکز داده به عنوان انبارهایی پر از سرورهای کامپیوتری به‌شمار می‌آیند که فعالیت‌های اینترنت و به‌خصوص هوش مصنوعی را مدیریت می‌کنند. این سرورها به هنگام کار دما را افزایش می‌دهند و برای حفظ دمای مناسب، به آب نیازمند هستند.
شرکت آمریکایی «انویدیا» که در زمینه تولید تراشه فعالیت می‌کند، اذعان داشته که با بهره‌گیری از سیستم جدید «دی‌اس‌ایکس» (DSX) در طراحی و مدیریت مراکز داده هوش مصنوعی، می‌توان مصرف آب را در برخی از این مراکز به‌طور چشمگیری کاهش داد.
طبق برآوردهای شرکت مشاوره «ریستاد انرژی»، پیش‌بینی می‌شود مراکز داده در سرتاسر جهان تا سال ۲۰۲۵ حدود ۲۲۲ میلیارد لیتر آب را به منظور خنک‌سازی مورد استفاده قرار دهند. این مقدار در صورت عدم اتخاذ اقدامات موثر می‌تواند تا سال ۲۰۳۰ به تقریبا سه برابر افزایش یافته و به ۶۴۴ میلیارد لیتر برسد، اما با به کارگیری تدابیری برای کنترل این روند، این رقم ممکن است کمتر از دو برابر شود.
در روش نوین خود، «انویدیا» از سامانه خنک‌سازی حلقه‌بسته بهره می‌برد که به موجب آن مایعات به‌طور مستقیم از میان سرورها و در نزدیک‌ترین حالت ممکن به تراشه‌ها جریان می‌یابند؛ این تراشه‌ها قادرند دماهایی تا بیش از ۸۰ درجه سانتی‌گراد را تحمل کنند.
اندی ماسلی، پژوهشگر مستقل در حوزه هوش مصنوعی و مراکز داده، اشاره کرد که بین مصرف آب و انرژی لازم برای کنترل دما، ارتباط مستقیمی وجود دارد. کاهش مصرف آب معمولاً به معنای افزایش مصرف برق است، زیرا مایعاتی که در لوله‌های بسته جریان می‌یابند، باید به‌گونه‌ای خنک شوند که معمولاً با استفاده از دمیدن باد روی مایع و نیاز به انرژی برق انجام می‌شود.
«انویدیا» برخی از این چالش‌ها را با ورود مایع خنک‌کننده به سرورها در دماهای بالاتر از حد معمول برطرف کرده است. این شرکت اجازه می‌دهد مایع با دمای ۴۵ درجه سانتی‌گراد وارد سرورها شود.
بر اساس گزارش موسسه «آپ‌تایم» (Uptime)، بیشتر سیستم‌های حلقه‌بسته در سال ۲۰۲۴ با دمای تقریبی ۳۲ درجه سانتی‌گراد فعالیت داشته‌اند. «انویدیا» با آغاز خنک‌سازی از آب گرم‌تر، دیگر نیازی ندارد در تمامی طول سال هوای سرد را به داخل سیستم وارد کند.
جاش پارکر، مدیر بخش پایداری «انویدیا»، بیان کرد که در بسیاری از موارد، استفاده از پنکه‌های معمولی برای به گردش درآوردن هوا کافی است، هرچند گاهی ترکیب روش‌های مختلف نیز ضروری می‌باشد. در مراکزی که در مناطق گرم واقع شده‌اند یا در زمان‌های اوج گرما، همچنان بهره‌گیری از جریان هوای سرد یا تبخیر آب حیاتی است.
چالش بزرگ: مصرف آب در مراکز داده
شرکت‌های مایکروسافت، «خدمات وب آمازون» (AWS) و متا به خبرگزاری فرانسه گفته‌اند که آن‌ها نیز از سیستم‌های حلقه‌بسته بهره‌مند هستند و به ادعای آن‌ها، این سیستم‌ها از نظر اتلاف آب کارآمد هستند.
با این حال، دو غول صنعت رایانش ابری که در سال‌های اخیر به گسترش شبکه وسیع مراکز داده خود ادامه داده‌اند، بین سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ در مجموع آب بیشتری مصرف کرده‌اند. با این وجود، گزارش‌های اخیر نشان‌دهنده بهبود بهره‌وری مصرف آب در مایکروسافت به میزان ۲۵ درصد و در «خدمات وب آمازون» به میزان ۳۷ درصد است.
در صنعت مراکز داده، نحوه گزارش‌دهی شرکت‌ها در زمینه عملکرد زیست‌محیطی، اجتماعی و حاکمیتی (ESG) یکسان نیست. شرکت «اسپیس‌ایکس» متعلق به ایلان ماسک، که پس از خرید شرکت هوش مصنوعی «ایکس‌ای‌آی» (xAI) به یکی از بازیگران کلیدی حوزه مراکز داده تبدیل شده است، هنوز هیچ گزارشی در زمینه عملکرد زیست‌محیطی و اجتماعی خود منتشر نکرده است.
رِن شائولئی، استاد مهندسی دانشگاه کالیفرنیا ریورساید، اظهار کرد که به دلیل قیمت پایین‌تر آب نسبت به برق، شرکت‌ها به لحاظ اقتصادی انگیزه چندانی برای کاهش مصرف آب نمی‌بینند. در حالی که مشوق‌هایی برای کاهش مصرف آب وجود دارد، اما این مشوق‌ها بیشتر به حفظ اعتبار شرکت‌ها و تظاهرات عمومی علیه مراکز داده در سرتاسر آمریکا مرتبط می‌باشد.
یکی دیگر از موانع، هزینه‌های بالا برای ارتقاء مراکز داده قدیمی و تجهیز آن‌ها به فناوری‌های جدید و کم‌مصرف‌تر است. مین خوی لی، مسئول تحقیق در حوزه مراکز داده و هیدروژن در شرکت مشاوره‌ای «ریستاد» گفت: ممکن است این موضوع به اندازه پیش‌بینی‌ها اهمیت نداشته باشد. مراکز داده قدیمی‌تر در اغلب موارد کوچک‌تر و کم‌توان‌تر از مراکز بزرگ جدیدی هستند که در حال حاضر در حال احداث‌اند. بنابراین، از همان ابتدا به خنک‌سازی کمتری نیاز دارند. به علاوه، آبی که یک مرکز داده به‌طور مستقیم مصرف می‌کند تنها بخشی از کل مصرف آب مرتبط با آن است.
طبق گزارشی از خبرگزاری فرانسه، برای تولید برق مورد نیاز مراکز داده و نیز ساخت تراشه‌ها و سرورهای آن‌ها به آب نیاز است. در ایالات متحده، این میزان مصرف پنهان آب می‌تواند تا دو برابر مقدار آبی باشد که خود مرکز داده به‌طور مستقیم استفاده می‌کند.
انتهای پیام