صالحی: نیاز به ایجاد «شبکه جهانی حامیان علم» در کنار شبکه پژوهشگران
براساس گزارش خبرگزاری خبرآنلاین و اطلاعات ارائهشده توسط ستاد ترویج و ارتباطات بنیاد علم و فناوری مصطفی(ص)، صالحی در این مصاحبه از توسعه زیرساختی برای مشارکتی جهانی، شفاف و هدفمند در تأمین مالی علم خبر داده است.
صالحی، رئیس کارگروه علمی جایزه مصطفی(ص)، با تأکید بر فرامرزی بودن علم گفت: «بارها اعلام کردهام که نمیتوان فکر و اندیشه را در یک جغرافیا محدود کرد و پیشرفت علمی بدون تعامل و تبادل میان دانشمندان امکانپذیر نیست. جایزه مصطفی(ص) نیز از همان ابتدا با این نگرش تأسیس شد؛ یعنی ایجاد ارتباط بین ظرفیتهای علمی کشورهای اسلامی و جامعه علمی جهانی.»
وی با طرح یک پرسش محوری ادامه داد: «چرا حمایت از علم جهانی نمیتواند به اندازه تولید و تبادل علم جهانی باشد؟ در کنار شبکهای از دانشمندان، میتوان به شبکهای اشاره کرد که افرادی مایل به کمک به پیشرفت علم را گرد هم آورد. سامانهای که امروز معرفی میشود، گامی دیگر در تسهیل این نوع مشارکت فرامرزی است.»
صالحی به اشاره به روش جدید همکاری در فعالیتهای علمی بنیاد با استفاده از رمزارزها افزود: «رمزارز هدف ما نیست، بلکه ابزاری است که در اختیار داریم.»
مسئلهای که بنیاد به آن توجه دارد، این است که چگونه میتوان مشارکت یک شخص در حمایت از علم، از هر نقطهای از جهان، برای او آسانتر کرد، مانند کمک به یک دانشمند جوان یا پروژهای علمی.
فناوریهای مالی نوین و داراییهای دیجیتال میتوانند برخی محدودیتهای جغرافیایی را در زمینه مشارکتهای بینالمللی کاهش دهند. ما قصد داریم از این ظرفیتها به نفع علم بهرهبرداری کنیم.
ازاینرو، بهتر است به این طرح به عنوان بخشی از تلاش بنیاد برای جهانیسازی مشارکت در تأمین مالی علم نگاه کنیم، نه تنها به عنوان پروژهای رمزارزی.
رئیس هیئت مدیره بنیاد علم و فناوری مصطفی(ص) در خصوص ظرفیت وقف علمی در تمدن اسلامی تأکید کرد که اصل وقف همچنان برقرار است و آنچه میتواند بهروز شود، ابزارها و روشهای عملیاتی آن است. به عنوان مثال: «واقف امروزی ممکن است بخواهد در زمینه درمان یک بیماری، توسعه فناوری، حمایت از یک دانشمند جوان یا پیشرفت پروژهای در مرزهای دانش مشارکت کند.»
او همچنین به تجربه برخی برگزیدگان جایزه مصطفی(ص) در وقف منابع خود اشاره کرد و توضیح داد که بخشی از منابع مدال دانشمند جوان نیز از همین موقوفات تأمین میشود. صالحی به بیان اینکه «دانشمندی که دیروز مورد تقدیر قرار گرفت، امروز در نقش حامی دانشمند آینده است.» پرداخت.
وی در توضیح اهمیت مشارکت در طرحهای علمی از طریق این سامانه خاطرنشان کرد: «فرض کنید یک پروژه مهم در زمینه درمان سرطان، آب، انرژی، هوش مصنوعی یا فناوریهای پیشرفته به تأمین مالی نیاز دارد. به جای اینکه فقط مبلغی به یک مؤسسه پرداخت شود، فرد میتواند از مسئله، گروه و اهداف دقیقی که حمایت میکند، آگاه باشد.
صالحی همچنین اصول اساسی وقف، از جمله وفاداری به نیت واقف و امانتداری در مصرف منابع را یکی از ارزشهای کلیدی این طرح معرفی کرد.
علیاکبر صالحی، رئیس هیئت مدیره بنیاد علم و فناوری مصطفی(ص) ایجاد اعتماد نسبت به این سازوکار را یکی از اهداف بنیاد عنوان کرد و افزود: «اگر فناوری بتواند این زنجیره را شفافتر و قابل پیگیریتر سازد، از یک درگاه پرداخت فراتر رفته و زیرساختی برای ایجاد اعتماد در تأمین مالی علم خواهیم داشت.»
وی این موضوع را یک «مسئله حیاتی» برای بنیاد دانست و با تأکید بر اعتبار و دارایی اصلی بنیاد یعنی شبکه علمی، تصریح کرد: «این ظرفیت همچنین میتواند برای ارزیابی پروژهها، اطمینان از صلاحیت علمی و نظارت بر مسیر اجرای آنها مورد استفاده قرار گیرد.»
رئیس کارگروه علمی جایزه مصطفی(ص) چهار ضلع چشمانداز این سامانه را شامل «مسئله علمی، دانشمند، نهاد معتبر علمی و حامی علم» معرفی کرد.
وی انگیزه آغاز این طرح را فراتر از صرف ایجاد یک روش جدید برای تأمین کمک به بنیاد دانست و بر حمایت از پروژههای علمی تعریفشده میان کشورهای اسلامی از طریق مشارکت مالی افراد در نقاط مختلف جهان تأکید کرد. همچنین افزود: «اگر چنین تحولی رخ دهد، تأمین مالی علم نیز به ابزاری برای شبکهسازی و دیپلماسی علمی تبدیل خواهد شد.»
رئیس هیئت مدیره بنیاد علم و فناوری مصطفی(ص) در پاسخ به سؤالی درباره منابع تأمین مالی این نهاد، بر خصوصی بودن بنیاد مصطفی(ص) تأکید کرد و گفت که بنیاد از بودجه دولتی برخوردار نیست و بر ظرفیت موقوفات، خیرین و مشارکت نهادهای غیردولتی تکیه میکند. او افزود: «بدیهی است که پایداری منابع برای یک نهاد علمی از اهمیت زیادی برخوردار است؛ اما موضوع فقط تأمین هزینههای بنیاد نیست. ما باید به سمت شکلدهی یک اکوسیستم تأمین مالی برای علم پیش برویم.»
وی همچنین به وقف علمی، مشارکت صنایع و نهادها، بهرهگیری از ظرفیتهای قانونی و مشوقهای مالیاتی، تأمین مالی جمعی و مشارکتهای بینالمللی به عنوان بخشی از اجزای این اکوسیستم اشاره کرد و ادامه داد: «هرچه تنوع، پایداری و وسعت مشارکت در منابع علمی بیشتر باشد، امکان برنامهریزی بلندمدت و حمایت مداوم از دانشمندان نیز افزایش خواهد یافت.»
علیاکبر صالحی در پایان این گفتگو بر نقش فناوریهای نوین در کاهش فاصله میان خیرین حامی علم و دانشمندان برجسته تأکید ننموده و هدف نهایی این طرح را با این بیان خلاصه کرد: «همانطور که علم محدود به مرز نیست، مشارکت در ساخت آینده علم هم نباید در مرزها متوقف گردد.»
۲۲۷۲۲۷