چرا پروژههای هوش مصنوعی معمولاً موفق نمیشوند؟
سالهای اخیر برای عرصه فناوری در ایران دورههای جالب و متفاوتی بوده است. این دوران با ظهور مفاهیم نوینی همراه است که قرار بود به سرعت موجب دگرگونی سازمانها شوند؛ دگرگونیهایی پرشتاب، جذاب و اطمینانبخش. در میان این هیاهو، غرفه شرکت همراه اول در نمایشگاه بینالمللی اینوتکس به میزبانی چهرههایی اختصاص یافته است که تمایل دارند تحولات پشتصحنه را بهبود بخشند. یکی از این افراد «امیر اسماعیل ادیبپناه» مدیر مسئول «هوش مصنوعی آدینه» است.
او از تجارب دشوار مدیریت دادهها، پروژههایی که به خاطر اطلاعات غلط به انحراف رفتند و آرزویش برای تحول در سازمانها صحبت میکند. به نظر او، بزرگترین چالش حوزه هوش مصنوعی، نبود فناوری نیست، بلکه بیتوجهی به سلامت دادههاست.
دادههای نامناسب، خروجی هوش مصنوعی را خراب میکند
داستان پلتفرم آنها از زمانی آغاز میشود که یک سازمان متوجه میشود که نمیتواند به خروجی سیستمهای خود اعتماد کند. او درباره تجربه نخستین خود با این بحران میگوید: «همه چیز بهسرعت رخ داد. امروزه بیش از ۸۵ درصد از الگوریتمهای هوش مصنوعی در دنیا ناموفق هستند. دلیل چیست؟ زیرا ریشه اصلی مشکلات ناشی از نادرست بودن دادههای ورودی است. زمانی که دادههای ورودی که مبنای تصمیمگیری بهوسیله انسان یا ماشین هستند، شامل اطلاعات ناصحیح باشند، خروجی حاصل نیز به طبع بسیار پرریسک و با احتمال خطای بالا خواهد بود. الگوریتمها همان دادههای بیکیفیت را میآموزند و در نتیجه خروجی نیز به همان صورت معیوب خواهد بود.»
برای مدیریت حجم داده، شتابدهندهای ایجاد کردهایم
ادیبپناه با اشاره به ابزاری که برای این چالش طراحی کردهاند، درباره شتابدهندههایی صحبت میکند که سرنوشت پروژهها را متحول میسازند: «سازمانهایی که با تنوع و حجم گستردهای از دیتا مواجهند، برای مدیریت آن، مسیرهای طولانی و پرهزینهای را پشت سر میگذارند. اما با استفاده از پلتفرم آدینه مدیریت و حاکمیت داده، یک فرآیند پیچیده کدنویسی و ETL که ممکن است گاهی هفتهها یا روزها به طول بینجامد، تنها با چند کلیک ساده حل میشود. این سیستم تمامی مفاهیم حاکمیت داده را بهطور کامل پشتیبانی میکند و دادههای باکیفیت و قابل اعتمادی را تولید میکند.
بدون فرهنگ دادهمحور، نرمافزار به جایی نمیرسد
یکی از بخشهای جالب مصاحبه ما زمانی است که ادیبپناه درباره فرآیند استقرار سیستم صحبت میکند. او معتقد است که نرمافزار به تنهایی نمیتواند کار خاصی انجام دهد: «پلتفرم به خودی خود ارزشی ایجاد نمیکند، مگر اینکه فرهنگ و دانش استفاده از آن وجود داشته باشد. ما تنها نرمافزار نمیفروشیم؛ بلکه فرهنگ استفاده از آن را در سازمان نهادینه میسازیم. ما نشسته و مصاحبه میکنیم و در مرحله اول، یک بررسی و اسکن جامع از سازمان انجام میدهیم. بعد از شناسایی مشکلات، طبق یک زمانبندی منطقی، راهکارها و فرهنگ دادهمحور را اجرایی میکنیم. این استانداردها در سطح جهانی رایج هستند، اما متاسفانه در ایران به آن توجه نشده بود.»
ذرهبین سرآغاز همکاری ما با همراه اول بود
ادیبپناه امروز، با انگیزهای غنی از تجارب پروژههای بزرگ صحبت میکند. او به سابقه درخشان همکاری با همراه اول اشاره میکند و میگوید: «همکاری ما با همراه اول از سال ۱۳۹۸ و در راستای پروژه موتور جستجوی ذرهبین آغاز شد. تیم فنی ما این پروژه را پیادهسازی کرد و حق امتیاز فنی آن نیز متعلق به آدینه است. با استفاده از همان پروژه ذرهبین و همین پلتفرم حاکمیت داده، موفق شدیم مجوز شرکت دانشبنیان را بهدست آوریم.»
او در پایان نشان میدهد که چرا این مسیر سخت را برگزیده است: «ما این کمبود و چاله را در ایران احساس کردیم و پلتفرمی برای رفع این دغدغه طراحی کردیم.» ادیبپناه با نگاهی به آینده امیدوار است که سازمانهای ایرانی با دادههای شفاف، بتوانند مسیر درست را طی کنند.
۳۳۳