آسانسور بزرگ سد سهدره چین، کشتیای به وزن ۳ هزار تن را ۱۱۳ متر بلند میکند
بر اساس گزارش خبرآنلاین و به نقل از زومیت، در کنار سد بزرگ «سهدره» (Three Gorges Dam) در چین و بر روی رودخانه یانگتسه، سازهای وجود دارد که بیشتر به یک آسانسور غولپیکر برای کشتیها شباهت دارد تا بخشی از یک سد. این «بالابر کشتی سهدره» قادر است شناورهایی با وزن حداکثر قریب به ۳ هزار تن را در محفظهای پر از آب جای دهد و آنها را در ارتفاعی حدود ۱۱۳ متر به بالا یا پایین منتقل کند تا از سد عبور کنند.
چین این سازه را به عنوان یکی از تأسیسات دائمی کشتیرانی سد سهدره به حساب آورده و آن را بهعنوان بزرگترین بالابر عمودی کشتی در سطح جهانی معرفی میکند.
نحوه عملکرد این بالابر بهنظر ساده میرسد، اما پیادهسازی همچین سیستمی در ابعادی چنین بزرگ، کاری بسیار پیچیده است. کشتیها وارد محفظهای به طول ۱۲۰ متر و عرض ۱۸ متر میشوند که عمق آب آن حدود ۳.۵ متر است. وزن مجموع محفظه، آب و تجهیزات به تقریباً ۱۵٬۵۰۰ تن بالغ میشود. این مجموعه با استفاده از یک سیستم چرخدنده و ریلهای دندانهدار به همراه ۲۵۶ کابل فولادی حرکت کرده و اختلاف ارتفاع ۱۱۳ متری میان مخزن پشت سد و سطح پاییندست را طی میکند.
هدف اصلی طراحی این سازه، جایگزینی کامل قفلهای بزرگ سد نیست، بلکه فراهمکردن راهی سریعتر برای کشتیهای کوچک و متوسط و کاهش بارِ کاری بر روی سیستم پنجمرحلهای قفلهای آبی مجاور است. کشتیهای بزرگتر همچنان از قفلها برای عبور استفاده میکنند. در گذشته، عبور از قفلهای سد به مدت سه تا چهار ساعت زمان میبرد، در حالی که بالابر مدرن میتواند این فرایند را در حدود ۴۰ دقیقه به انجام برساند.
این تفاوت زمانی سبب شده است که بالابر سهدره نقش کلیدی در جابهجایی مسافران و بار در مسیر یانگتسه ایفا کند. شرکت China Three Gorges Corporation اعلام کرد که تا اوایل سال ۲۰۲۴، این سازه بیش از یک میلیون مسافر را جابهجا کرده و از زمان شروع عملیات آزمایشی در سال ۲۰۱۶، ۲۵۸۰۰ شناور و ۱۵٫۴۹ میلیون تن بار را از طریق آن گذراندهاند.
استفاده از این سازه همچنان به رشد خود ادامه میدهد. در سال ۲۰۲۴، بالابر در مجموع ۴۷۳۴ بار فعالیت کرده و به ۴٬۷۷۵ شناور کمک کرده است. همچنین، این سازه ۳٫۷۸۹۸ میلیون تن بار را جابهجا کرده و ۵۶۶٬۴۰۰ سفر مسافری را انجام داده است. تا پایان همان سال، مجموع عملکرد آن به نزدیک ۳۰ هزار شناور، ۱٫۵۶۲۲ میلیون مسافر و ۱۸٫۶۴۷۳ میلیون تن بار رسیده است.
دادههای مربوط به سال ۲۰۲۵ نیز حاکی از افزایشی دیگر در استفاده از بالابر است. در پنج ماه نخست آن سال، مجموع عملیات به ۴٫۷۱ هزار بار کامل یا جزئی رسید و تعداد عبور کشتیها به بیش از ۳۱٫۴ هزار، تعداد مسافران به ۱٫۷۸۶ میلیون و بار به ۱۹٫۲ میلیون تن ثبت شده است.
بالابر سهدره به لحاظ فنی بهعنوان یکی از پروژههای برجسته در زمینه مهندسی آبراههها طبقهبندی میشود. شرکت CTG بیان میکند که این سازه با دقتی بسیار بالا ساخته شده و اختلاف ارتفاع میان بخشهای مختلف سیستم در حین حرکت چیزی در حدود دو سانتیمتر بیشتر نخواهد شد. در حالت عادی، دستگاه بهطور میانگین ۲۲ بار در روز فعال است.
۵۸۵۸