شکار زیرسطحی Dive-LD در هرمز؛ نقش سپاه در نابودی سامانه آمریکایی
خبرگزاری مهر ـ گروه سیاست _ هادی رضائی: اعلامیه نیروی دریایی سپاه درباره به دام افتادن یک زیردریایی هوشمند و بدون سرنشین آمریکایی در ورودی تنگه هرمز، از جمله وقایعی است که اهمیت آن تنها در «غنیمتگیری یک شناور» محدود نمیشود. آنچه که به دست جمهوری اسلامی ایران افتاده، یکی از سیستمهای نوین نسل آینده جنگهای زیرسطحی بدون سرنشین آمریکا میباشد؛ سیستمی که به طور خاص برای انجام مأموریتهای طولانی مدت و تا حدی مستقل در زیر آب طراحی شده است.
طبق اطلاعات منتشر شده از سوی سپاه، این زیرسطحی طی یک عملیات پیچیده و مبتنی بر اشراف اطلاعاتی و عملیاتی در ورودی تنگه هرمز به دام افتاده و به غنیمت گرفته شده است. سپاه همچنین اعلام کرده که تصاویری از این سامانه در آینده منتشر خواهد کرد؛ موضوعی که میتواند فرصتی برای بررسی دقیقتر نوع، ساختار و تجهیزات آن فراهم کند.
Dive-LD چیست؟
سامانهای که اطلاعات منتشر شده درباره آن با Dive-LD تطابق دارد، در زمره زیردریاییهای بدون سرنشین متعارف به معنای کلاسیک قرار نمیگیرد؛ بلکه به دسته وسیله زیرسطحی خودکار با جابجایی زیاد تعلق دارد.
این سامانه در ابتدا توسط شرکت آمریکایی Dive Technologies طراحی و پس از خرید این شرکت، توسعه آن به Anduril Industries واگذار شد. نخستین نمونه Dive-LD در آوریل ۲۰۲۵ به واحد UUVRON-1 نیروی دریایی ایالات متحده تحویل شد تا در محیط عملیاتی آزمایش گردد.
ویژگیهای اعلام شده برای این سامانه حاکی از آن است که ما با یک وسیله کوچک تفریحی یا یک پهپاد زیرسطحی ساده سر و کار نداریم. طول آن حدود ۵.۸ متر و وزن آن نزدیک به سه تن برآورد شده و برای مأموریتهای طولانی در زیر آب طراحی شده است.
یکی از نقاط قوت کلیدی Dive-LD، استقلال عملیاتی آن محسوب میشود. این سامانه قادر است برای انجام مأموریتهای زیرسطحی بدون نیاز به حضور سرنشین در داخل آن فعالیت کند و طبق مشخصات منتشر شده، دارای توانایی ماندگاری چند روزه در عمق آب است.
در منابع معرفی این سامانه، ذکر شده که امکان فعالیت تا حدود ۱۰ روز و توانایی دسترسی به عمقهای بسیار زیاد، حتی تا تقریباً ۶ هزار متر، وجود دارد. البته، باید توجه داشت که این ارقام عمدتاً جزو مشخصات اعلامی سازنده هستند و عملکرد واقعی سامانه در شرایط عملیاتی ممکن است متفاوت باشد.
چرا آمریکا به دنبال چنین سامانهای است؟
جنگ در زیر آب به عنوان یکی از پیچیدهترین عرصههای عملیات نظامی مطرح است. محیط زیر آب بر خلاف آسمان و سطح زمین، ارتباط دائمی و آسان را محدود میسازد و شناسایی یک وسیله زیرسطحی نیز به مراتب دشوارتر است.
به همین دلیل، بهرهگیری از سامانههای بدون سرنشین میتواند به کاهش این محدودیتها کمک کند. یک وسیله خودکار قادر است مدت طولانی در یک منطقه مشخص حضور پیدا کند، اطلاعات جمعآوری کند و بدون به خطر انداختن جان خدمه، مأموریتهای خود را به انجام برساند.
Dive-LD نیز اساسا برای چنین مأموریتهایی طراحی شده است؛ از شناسایی و مراقبت زیرسطحی گرفته تا نقشهبرداری از بستر دریا، کشف مینها، بررسی زیرساختهای دریایی مانند خطوط لوله و کابلها و حمایت از مأموریتهای ضدزیردریایی.
ساختار ماژولار این سامانه نیز حائز اهمیت است. این نوع طراحی این امکان را فراهم میآورد که با توجه به نوع مأموریت، تجهیزات و حسگرهای مختلف بر روی آن نصب گردد. به عبارتی، ارزش یک سامانه زیرسطحی مدرن فراتر از بدنه و پیشرانه آن است؛ بخش قابل توجهی از توان واقعی آن به مجموعه حسگرها، سامانههای ناوبری، ارتباطی، پردازش داده و تجهیزات مأموریتی وابسته است.
اهمیت عملیات سپاه در چیست؟
اما شاید نکته اصلی ماجرا نه خود Dive-LD، بلکه روش به دام انداختن آن باشد.
سپاه در اطلاعیه خود به طور خاص از «اشراف اطلاعاتی و عملیاتی» یاد کرده است. این عبارت در زمینه عملیات زیرسطحی معنای خاصی دارد. شناسایی و رهگیری یک شناور بدون سرنشین در عمق آب، به ویژه سیستمی که برای عملیات مستقل طراحی شده، به مجموعهای از توانمندیهای اطلاعاتی، شناسایی و پایش محیط زیرسطحی نیاز دارد.
در چنین شرایطی، موضوع تنها پیدا کردن یک هدف نیست؛ بلکه باید بتوان موقعیت آن را شناسایی، ماهیت آن را ارزیابی و سپس بدون ایجاد تبعات ناخواسته، آن را کنترل و به دام انداخت.
از این منظر، اگر روایت بیان شده از سوی سپاه با جزئیات بعدی تأیید شود، میتوان این عملیات را یک موفقیت اطلاعاتی و عملیاتی در عرصه جنگ زیرسطحی تلقی کرد.
یک غنیمت؛ چند ارزش راهبردی
دستیابی به یک سامانه پیشرفته بدون سرنشین، علاوه بر ارزش نظامی، از لحاظ اطلاعاتی نیز دارای اهمیت است. در صورتی که بخشهای مختلف سامانه سالم باشد، امکان تحلیل ساختار، تجهیزات، معماری داخلی و فناوریهای بهکاررفته در آن میتواند برای کارشناسان بسیار ارزشمند باشد.
این موضوع در عرصه جنگ فناوری از اهمیت مضاعفی برخوردار است. آشنایی با تجهیزات بهکاررفته توسط دشمن میتواند به طراحی روشهای مؤثرتر برای کشف، مقابله و ایجاد اختلال در سیستمهای مشابه کمک کند.
به زبان ساده، یک پهپاد یا شناور بدون سرنشینی که از سوی دشمن به منظور جمعآوری اطلاعات به یک منطقه نفوذ میکند، در صورتی که به غنیمت گرفته شود، میتواند خود به یک منبع اطلاعاتی تبدیل گردد.
هرمز؛ محل آزمون قدرت زیرسطحی
انتخاب ورودی تنگه هرمز برای فعالیت چنین سامانهای از نظر نظامی قابل توجه است. تنگه هرمز یکی از حساسترین آبراههای جهان به شمار میرود و هر نوع عملیات اطلاعاتی یا نظامی در محیط پیرامونی آن، به دلیل اهمیت راهبردی منطقه، پیامدهایی فراتر از یک مأموریت تاکتیکی دارد.
برای جمهوری اسلامی ایران، تأمین امنیت این آبراه بخشی از امنیت ملی کشور به حساب میآید. بنابراین، حضور سامانههای شناسایی و بدون سرنشین متعلق به نیروهای فرامنطقهای در این محدوده به صورت طبیعی با دقت و حساسیت بالایی پیگیری میشود.
طی سالهای اخیر، نبرد دریایی همچون نبرد هوایی با تغییرات قابل توجهی روبرو بوده است. پهپادها، شناورهای بدون سرنشین و زیردریاییهای خودکار به تدریج به بخش مهمی از معماری جنگ آینده تبدیل شدهاند. در چنین شرایطی، توانایی شناسایی و مقابله با این تجهیزات از همان اندازه مهم است که خود از آنها بهرهمند باشیم.
پیام مهمتر برای جنگهای آینده
ماجرای Dive-LD را نباید تنها یک عملیات محدود قلمداد کرد. اهمیت اصلی این رخداد در این است که نشان میدهد جنگ آینده صرفاً جنگ موشکها و هواپیماهای سرنشیندار نخواهد بود؛ بخش قابل توجهی از رقابتهای نظامی به زیر آب، سامانههای خودکار، هوش مصنوعی، حسگرها و جنگ الکترونیک منتقل خواهد شد.
از این منظر، عملیات اعلام شده توسط سپاه را میتوان به عنوان آزمونی جدی برای توانمندی جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با نسل جدید تجهیزات زیرسطحی در نظر گرفت.
در صورت انتشار تصاویر و اطلاعات اعلام شده از سوی سپاه، آن زمان قادر خواهیم بود با دقت بیشتری به مدل دقیق سامانه، تجهیزات نصب شده و ارزش فناوری آن قضاوت کنیم. اما حتی پیش از انتشار جزئیات بیشتر نیز یک نکته واضح است: در فضایی مانند خلیج فارس و تنگه هرمز، برتری فناورانه طرف مقابل لزوماً به معنای امنیت تجهیزات آن نخواهد بود.
در جنگ مدرن، گاهاً بیشترین ارزش به دست آمده نه نابودی یک سامانه، بلکه شناسایی، کنترل و دستیابی به آن است؛ زیرا در چنین وضعیتی، دشمن علاوه بر از دست دادن یک ابزار عملیاتی، بخشی از اسرار فناوری خود را نیز در معرض تحلیل و بررسی قرار میدهد.