با توجه به تازهترین اخبار داخلی، آرش نجفی، رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران اعلام کرد که ادامه سیاست ثابت نگهداشتن قیمت سوخت نمیتواند به تسهیل چالش ناترازی انرژی کمک کند و از این رو، افزایش و اصلاح قیمت بنزین را یک اقدام ضروری و غیرقابل اجتناب توصیف کرد.
- عمیقترین شکاف میان قیمت بنزین و هزینه واقعی تولید
- تأثیرات سیاست تثبیت قیمت سوخت
- وضعیت درآمد اقشار مختلف و جزئیات سهمیههای یارانهای
- اهمیت نظارت بر بازار
- مدل پیشنهادی برای اصلاح قیمت سوخت بهصورت ششماهه
- عمیقترین شکاف میان قیمت بنزین و هزینه واقعی تولید
عمیقترین شکاف میان قیمت بنزین و هزینه واقعی تولید
آرش نجفی به سؤال در خصوص قیمت ۱۰ هزار تومانی بنزین، پاسخ داد که افزایش قیمت آن یک فرآیند کاملاً اجتنابناپذیر بوده است. وی تأکید و تصریح کرد که هرگونه تعلل در تغییر قیمت این حامل انرژی، به جز تحمیل هزینههای گزاف برای کشور، نتیجهای نخواهد داشت.
بر اساس گزارش اقتصاد آنلاین، نجفی با اشاره به شرایط کنونی، این میزان افزایش را با شیبی بسیار ملایم توصیف کرد و خاطرنشان ساخت که حتی با نرخ ۱۰ هزار تومانی نیز هزینه واقعی تولید بنزین بهطور کامل تامین نمیشود.
رئیس کمیسیون انرژی اتاق ایران در توضیحاتی در مورد هزینه واقعی تولید بنزین بیان کرد که فراتر از قیمت اولیه نفت خام، مراحل تولید بنزین نیازمند هزینههای قابل توجهی است؛ به گونهای که تولید هر لیتر بنزین ممکن است نزدیک به ۲۱ تا ۲۲ هزار تومان هزینه بهدنبال داشته باشد. او افزود که هزینه تولید فقط مختص نفت خام نمیشود، بلکه شامل دستمزدهای نیروی کار، هزینههای تأمین مواد اولیه و دیگر عوامل و ابزارهای تولید نیز هست که بر قیمت نهایی تأثیر میگذارد.
نجفی تأکید کرد که تولید بنزین نیز مانند هر فعالیت اقتصادی دیگر تحت تأثیر تورم عمومی قرار دارد و با افزایش هزینههای دستمزد و مواد اولیه نمیتوان انتظار داشت قیمت نهایی برای همیشه ثابت بماند. وی گفت: «سالهاست که نفت خام را استخراج و بخشی را صادر کردهایم، در حالی که بخش دیگر را به بنزین و سایر فرآوردههای سوختی تبدیل کرده و با کمترین قیمت به فروش میرسانیم.»
او تأکید کرد که نباید تصور کرد میتوان از منابع نفتی بهطور بیمهابای استخراج کرد، آنها را سوزاند یا صادر کرد و تمامی درآمدها را صرف هزینههای روزمره کرد، بیآنکه سهم آیندگان را در نظر گرفت؛ بلکه باید سهم بیننسلی از این منابع تعیین و بخشی از درآمدهای نفتی برای نسلهای آینده در صندوق توسعه ملی حفظ شود.
تأثیرات سیاست تثبیت قیمت سوخت
این عضو اتاق بازرگانی ایران به سؤالی درباره لزوم یا نیاز به ثابت نگهداشتن بهای سوخت پاسخ داد و تصریح کرد که تصور ضرورت تثبیت قیمت بنزین یک ذهنیت غلط است و این رویکرد عمدتاً از دوران دولت آقای احمدینژاد به وجود آمده و تثبیت شده است.
وی یادآور شد که در دولتهای پیش از احمدینژاد، فرآیند اصلاح قیمت بنزین بهصورت منظم و تدریجی هر ساله انجام میشد و جامعه نیز این رویکرد را پذیرفته بود؛ زیرا افزایشها به شکل پلکانی و تدریجی صورت میگرفت و معمولاً هیچ تنش جدی به دنبال نداشت.
نجفی افزود، متأسفانه با اتخاذ برخی رفتارهای عوامفریبانه، خسارات بسیاری به کشور وارد شده است؛ از توزیع یارانههای بدون هدف گرفته تا سیاستهایی که به جای تحقق هدفهای واقعی هدفمندی یارانهها، وابستگی بیشتر جامعه به پرداختهای یارانهای را به همراه داشت.
وی توضیح داد که سیاست اشتباه در سالهای گذشته این بود که قیمت سوخت برای مدت طولانی ثابت باقی میماند و سپس بهطور ناگهانی افزایشهای غیرمتعارف اعمال میشد که نهایتاً موجب حساس شدن افکار عمومی نسبت به هر گونه تغییر در قیمت بنزین شد.
وضعیت درآمد اقشار مختلف و جزئیات سهمیههای یارانهای
نجفی در رابطه با وضعیت مصرف در اقشار مختلف جامعه توضیح داد که در حال حاضر سهمیههای قبلی همچنان اعتبار دارند و سهمیه ۶۰ لیتری بنزین با قیمت یارانهای حدود ۱۵۰۰ تا ۱۶۰۰ تومان و سهمیه ۵۰ لیتری بنزین ۳ هزار تومانی در دسترس است.
وی بیان داشت که بخش زیادی از خانوادههای با درآمد متوسط و پایین که شغلشان به حوزه حملونقل عمومی وابسته نیست، میتوانند بخش قابل توجهی از نیازهای سوختی خود را از طریق همین سهمیههای موجود تأمین کنند و شاید حتی نیازی به استفاده از بنزین ۱۰ هزار تومانی نداشته باشند.
وی درباره مصارف بالا اظهار داشت که مصرف کنندههای با مصرف بالا معمولاً با سطوح درآمدی بالاتر ارتباط دارند و برای این افراد، پرداخت نرخ ۱۰ هزار تومانی بخش کوچکی از هزینههای ماهانه را شامل میشود. این فعال اقتصادی تأکید کرد که دولت باید تدابیر و برنامههای لازم را برای این گروه از افراد در نظر بگیرد.
ضرورت نظارت بر بازار
نجفی در واکنش به نگرانیها و دغدغههایی که در خصوص تأثیر گرانی بنزین بر سایر کالاها و خدمات وجود دارد، تصریح کرد که دولت باید با جدیت و پیوستگی نهادها و دستگاههای نظارتی خود را فعال کند تا از بهانهجویی و سوءاستفادهی فعالان اقتصادی که قصد دارند افزایش قیمت بنزین را بهانهای برای افزایش هزینهها و قیمت خدمات خود کنند، جلوگیری کند.
وی افزود که افزایش قیمت بنزین به ۱۰ هزار تومان خود به خود اثر قابل توجهی بر هزینههای تمامشده بسیاری از خدمات و کالاها ندارد و نباید اجازه داد این وضعیت به بهانه جدیدی برای افزایش عمومی قیمتها تبدیل شود. نجفی دوباره تأکید کرد که نظارت دقیق باید از وقوع موج جدید تورمی و ایجاد نارضایتی در میان اقشار مختلف جامعه جلوگیری کند.
مدل پیشنهادی برای اصلاح ششماهه قیمت سوخت
رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی در پاسخ به سؤالی درباره میزان و نحوه افزایش تدریجی نرخ بنزین، بیان کرد که چنانچه در گذشته اصلاح قیمتها بهصورت سالانه انجام میشد و هر ساله عدد معینی به بهای هر لیتر اضافه میگردید، در وضعیت کنونی نیز بهترین روش این است که هر۶ ماه، با یک عدد مشخص و منطقی به اصلاح قیمت بنزین پرداخته شود.
او درباره افق زمانی این برنامه توضیح داد که در صورتی که در یک دوره ۲ تا ۳ ساله آینده بتوان قیمت بنزین را بهطور اصولی به میزان واقعی آن نزدیک کرد، میتوان بعد از رسیدن به این سطح منطقی، اصلاح قیمتها را بهصورت سالانه ادامه داد.
نجفی در خصوص نحوه تعیین نرخ در مراحل بعدی افزود که پس از این مرحله، بهای بنزین باید نسبت به شاخصهای کلان اقتصادی مثل نرخ تورم عمومی یا نوسانات نرخ ارز تنظیم شود، یا اینکه در ابتدای هر سال قیمت موردنظر متناسب با شرایط آن سال تعیین گردد.