علیرضا داوودنژاد حتی ضعیف‌ترین اثرش هم «سینما» نام دارد؛ تشابهی با آوینی

به نقل از خبرنگار مهر، امروز ۲۲ شهریور، مراسم اعطای نشان درجه یک هنری به علیرضا داودنژاد کارگردان برجسته سینما در سازمان سینمایی وزارت ارشاد برگزار گردید.

اجرا این مراسم به عهده کامران ملکی بود.

سید مهدی طباطبایی نژاد، معاون نظارت و ارزشیابی سازمان سینمایی، در ابتدای اقامه این مراسم با تبریک روز ملی سینما خاطرنشان کرد: در زندگی هر یک از ما، لحظاتی بسیار خوشایند وجود دارد. به خاطرم هست که حدود ۲۰ سال پیش در کنار آقای داودنژاد از بنیاد فارابی خارج شدیم و به پیاده‌روی طولانی پرداخته و آن لحظه برای من بسیار دلپذیر بود.

سینمای زندگی داوودنژاد

او در ادامه اضافه کرد: برخی مشاغل در زمان و شرایط خاص خود به شایستگی شناخته می‌شوند، در حالی که حرفه به معنای فراتر رفتن از این مقوله است. به طور مثال، پزشک بودن تنها به محیط بیمارستان محدود نمی‌شود. پیشه در واقع به مرتبه‌ای بالاتر اشاره دارد و به اعتقاد من سینما پیشه آقای داودنژاد است.

طباطبایی‌نژاد در پایان تصریح کرد: این نشان‌ها جواز اعتبارگذاری برای داودنژاد نیست، بلکه زمانی که او فیلم «نیاز» را ساخت، از مردم تقدیر و نشان درجه یک هنری را به‌دست آورد.

همایون اسعدیان، مدیرعامل خانه سینما، در صحبت‌های خود گفت: من به‌طور صریح اعلام می‌کنم که شاگرد شما هستم و بارها به شما حسادت کرده‌ام به خاطر اینکه در عرصه سینما شجاعت خاصی دارید. با گذشت زمان، این جسارت شما بیشتر شده است و اگر چنین روحیه‌ای در سینمای ما وجود داشت، وضعیت امروز قطعا متفاوت بود.

اصغر رفیعی جم، فیلمبردار سینما، در سخنانی کوتاه گفت: آقای داودنژاد در استعدادیابی نقش‌آفرینی کردند و ما را برای فعالیت‌های فیلمبرداری انتخاب کردند. آرزو می‌کنم هرجا که هستند موفق باشند.

مسعود فراستی، منتقد سینما، نیز بیان کرد: اهل تعارف نیستم و می‌گویم که علیرضا داوودنژاد یکی از افتخارات تاریخ سینمای ایران است. او کارهای زیادی انجام داده و یکی از آثارش به نام «نیاز» از بهترین فیلم‌های سینما محسوب می‌شود.

سینماگری که حتی آثار ضعیفش هم به حساب می‌آید

او تصریح کرد: ما با فردی روبه‌رو هستیم که حتی ضعیف‌ترین آثارش نیز ارزش سینما را دارند. او به معنای واقعی سینماگر است و آثار فراوانی را خلق کرده. به سینمایی که علیرضا داودنژاد جزئی از آن است، تبریک می‌گویم.

منوچهر شاهسواری، تهیه‌کننده سینما، در ادامه مراسم گفت: وقتی علیرضا درباره مهارت‌ها صحبت می‌کند، به یاد می‌آورم که تنها زمانی که تخیل و مهارت در خدمت یکدیگر قرار بگیرند، نتایج شگفت‌انگیزی به وجود می‌آورند. تار و پود اندیشه او بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی داوودنژاد است و به همین دلیل او یکی از افتخارات سینمای ایران به حساب می‌آید. او همواره به ارزش‌ها پایبند بوده و جسارت ویژه‌ای را از خود به نمایش می‌گذارد.

او همچنین یادآور شد: مولانا می‌گوید عاشق نمی‌تواند تصویر خود را در آب ببیند. علیرضا نیز زمانی که به آینه نگاه می‌کند، تنها تصویر سرزمینش را در آن می‌بیند. عمق وجودی یادداشت‌ها و سخنان او نشان‌دهنده عشق عمیقش به سرزمینش است. این جهان بدون ما همچنان وجود خواهد داشت، مشروط بر آنکه عشق را در دل زنده نگه داریم و در آب و آینه به تصویر خود ننگریم. این سرزمین محتاج بیداری است و بیداری در وجود علیرضا داودنژاد کاملاً مشهود است.

ابوالحسن داوودی، تهیه‌کننده سینما، اعلام کرد: من از آقای داودنژاد بسیار آموخته‌ام و به او مدیونم. هرچند در برخی مسائل اختلاف نظرهایی داشتیم، اما درس‌هایی که از او گرفته‌ام، زندگی‌ام را تغییر داده است. در مواقعی، روح عارفانه‌ای را در علیرضا کشف کرده‌ام که بسیار زیباست و آرزو دارم سایه‌اش همواره بر سینمای ایران بماند.

علیرضا صادق‌نژاد، دبیر شورای ارزشیابی هنرمندان، گفت: علیرضا داوودنژاد فیلمسازی از جنس خانواده است؛ خانواده‌ای به نام ایران. اهدا نشان درجه یک هنری نه تنها به معنی اضافه کردن یک عنوان به کارنامه ایشان است، بلکه نشانه‌ای از قدردانی به خاطر سال‌های زحمات او در عرصه هنر ایران است.

داوودنژاد به عناوین حرمت می‌دهد

سعید مطلبی، کارگردان، در پیامی ویدئویی گفته بود: علیرضا داوودنژاد در طی این سال‌ها عاشق سینما بوده و او کسی است که به عناوین حرمت می‌بخشد. وجود او برای سینما ارزشمند است و به سینما بابت حضور افرادی چون او تبریک می‌گویم.

منوچهر محمدی، تهیه‌کننده سینما، نیز در سخنان خود خاطرنشان کرد: من و آقای داودنژاد فرصتی برای همکاری با مرحوم علی صفایی داشته‌ایم و قطعاً بر روی فیلم‌های ما تأثیرات مثبتی داشته است. داوودنژاد عاشق سینماست و روحیه تجربه‌گرایی را در خود دارد. از اینکه او با کمک هوش مصنوعی در حال ساخت فیلمی است، بسیار خوشحالم و برایش آرزوی سلامتی دارم.

روح‌الله حسینی، معاون توسعه فناوری و مطالعات سینمایی، گفت: وقتی می‌خواهند از شخصیت‌های بزرگ چون علیرضا داوودنژاد سخن به میان آورند، معمولاً به آثار و کارنامه برجسته‌اش اشاره می‌کنند، اما به نظر من ادای احترام به هنرمندانی چون داوودنژاد زمانی است که درک کنیم او چگونه فیلم می‌سازد. به نمایندگی از تمام افرادی که تحت تأثیر آثار آقای داودنژاد قرار گرفته‌اند، از ایشان سپاس‌گذارم.

علیرضا رئیسیان، کارگردان سینما، نیز بیان کرد: آقای داودنژاد مانند محور مرکزی یک دایره است و در دایره او موضوعات و افراد خوب وجود دارند. او سینما را با تمام وجودش درک می‌کند و این کار سخت است که هم حرفه‌ای باشید و هم تجربه‌گرا و این دستاورد از هر کسی ساخته نیست.

شباهت بین داوودنژاد و آوینی در انسان بودن آنهاست

محمدعلی فارسی، مستندساز، در ادامه مراسم گفت: شباهتی میان علیرضا داوودنژاد و مرتضی آوینی وجود دارد؛ زمانی که با آقای داودنژاد در شیراز بودیم، پسر ایشان تحت عمل جراحی قرار گرفت و در انتظار پیوند بود. علیرضا به من گفت چرا خدا من را در وضعیتی قرار داده که کسی باید بمیرد تا فرزندم نجات یابد. در آن لحظه متوجه شدم که هر دو این شخصیت‌ها سینماگرانی بزرگ هستند، اما مهم‌تر اینکه هر دوی آنها انسان‌هایی بزرگ نیز هستند.

محمدرضا داوودنژاد، بازیگر سینما و تلویزیون، گفت: علیرضا از دوران کودکی برای من به مثابه یک استاد بود و به جز سینما در زندگی نیز از او بسیار آموخته‌ام. مهم‌ترین درس او عشق، معرفت و مرام بود، این موارد امروزه به وفور دیده نمی‌شود. امیدوارم این مراسم بیشتر برای استادان سینما برگزار گردد تا چراغ عشق و معرفت را در دل سینما روشن نگه دارند.

او همچنین تصریح کرد: من به عنوان بازیگر باید بگویم علیرضا به من گفت یا باید فاتحه بازیگری را بخوانی یا سیستم استانیسلاوسکی را یاد بگیری. من عاشق سینما بودم و سه تا چهار سال طول کشید تا این سیستم را یاد بگیرم. امیدوارم بتوانم این مهارت را به بازیگران جوان تعلیم دهم و آنها بتوانند در مقابل دوربین زندگی کنند.

پس از آن، ملکی از حاضرین خواسته تا با یک صلوات یاد زنده‌یاد رضا داوودنژاد را گرامی بدارند.

داوودنژاد نه تنها فرزند زمانه خود، بلکه چالش‌گر آن است

رائد فریدزاده، رئیس سازمان سینمایی وزارت ارشاد، اظهار داشت: سینما جزء لاینفک هویت ملی و فرهنگی کشور ماست. آقای داودنژاد یک فیلمساز تجربه‌گراست که از محدوده امن خود خارج می‌شود و در مسیر خلق اثر به تجربه‌ها می‌پردازد. او فرزند زمانه خود نیست بلکه آن را به چالش می‌کشد. در رویدادهای اخیر کشور، به من گفتند که فیلم «خلع سلاح» را ببین، زیرا این فیلم امروز ماست.

او اضافه کرد: آقای داوودنژاد به هوش مصنوعی به چشم همدم می‌نگرد و زمانی که هنوز این فناوری در جامعه رواج نداشت، او به خوبی از آن بهره‌برداری کرد.

فریدزاده همچنان خاطرنشان کرد: پس از شنیدن خبر فوت آقای بیضایی، او با بغض به من گفت که کاری کنید تا آقای بیضایی برگردد، زیرا او درد فقدان را تجربه کرده بود. خانه فرهنگ و هنر ما روز به روز از روح بلند هنرمندان تهی‌تر می‌شود. من گفتم هر کاری از دستمان برآید، برای کمک انجام می‌دهیم، در عین حال که خانواده ایشان نیز موافقت کنند.

پس از آن، نشان درجه یک هنری به علیرضا داودنژاد اعطا شد.

سینمای ما امروز در وضعیت ورشکستگی است

داوودنژاد در بخش دیگری از سخنانش گفت: مشکل اساسی سینمای ایران به سانسور و وضعیت ناپایدار بازار برمی‌گردد. فاصله‌گذاری میان سینما و زندگی موجب شده تا این سینما که از زندگی بی‌خبر است در بازار ناامن رها شده و از بین برود. امروز سینمای ما در وضعیت ورشکستگی قرار دارد و در تلویزیون هم خبر خاصی نیست و سینما در کنار علم و ورزش و غیره در پس‌زمینه قرار دارد.

وی ادامه داد: وقتی مردم به سینما نمی‌روند، نشان‌دهنده این است که فیلم‌ها را متعلق به خود نمی‌دانند. من ۶ فیلم ساخته‌ام، اما پس از اکران هیچ درآمدی نصیبم نشده است. سینمای ما باید نجات یابد و باید فضایی امن برای ساخت آثار فراهم کنیم، چرا که تا زمانی که برای ساخت فیلم به زحمت بیفتیم، به تدریج افراد فراری می‌شوند.

داوودنژاد افزود: بایستی تجربیات زیسته‌ام را در سینما به نمایش بگذارم. البته درک شرایط ایران برایم ممکن است، اما اگر بخواهیم جایگاه هنری و رسانه‌ای قوی ایجاد کنیم، باید این ارتباط را میان زندگی ایرانیان و سینمای ایرانی برقرار کنیم.

این کارگردان در پایان گفت: مهم‌تر از عشق ما به سینما، نقش سینما در جهان معاصر است. زمانی که مدرسه ملی سینما را تأسیس کردیم، متأسفانه با موانع روبرو شدند و فعالیت آن متوقف گردید.