به نقل از خبرگزاری مهر، حجتاله صیدی، رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار در جلسه دوم از مجموعه نشستهای «پیشگامان بازار سرمایه» که امروز صبح یکشنبه ۲۹ شهریور ۱۴۰۵ به همت کانون کارگزاران بورس و اوراق بهادار و با حضور مدیران ارشد سازمان و حسن رضاییپور دبیرکل کانون برگزار شد، به تشریح تاریخچه فعالیت صنعت کارگزاری در بازار سرمایه ایران پرداخت. او اشاره کرد که از اواخر دهه ۶۰ که بورس دوباره به فعالیت خود ادامه داد، این صنعت نیز در کنار آن در عرصه حضور داشته است. حتی پیش از سال ۱۳۸۴، نهاد ناظر بر بازار سرمایه، سازمان کارگزاران بورس بود که اهمیت اساسی صنعت کارگزاری را نشان میدهد و این نشان میدهد که این صنعت با افتخار در آینده نیز به ایفای نقش خود ادامه خواهد داد.
وی همچنین به تأثیرگذاری صنعت کارگزاری در ثبات بازار بهویژه در ماههای اخیر پرداخته و خاطرنشان کرد که این صنعت با حفظ آرامش، تدبیر و حرفهایگری، نقش اساسی در حفظ روند پایدار بازار ایفا کرده است. صیدی تصریح کرد: وقتی از موفقیت بازار در نیمه اول سال صحبت میکنیم، تنها به روند شاخص اشاره نمیکنیم، بلکه روان بودن، قابلیت نقدشوندگی، حجم و تعداد معاملات نیز بسیار مهم هستند.
نقش کارگزاران در حفظ آرامش بازار
صیدی با اشاره به عملکرد بازار سرمایه در نیمه نخست امسال اذعان داشت که این نیم سال تجربه خوبی برای بازار رقم زد، علیرغم چالشهای موجود ناشی از جنگ و پیامدهای آن. در این وضعیت، هم فعالیت شرکتها و هم رشد آگاهی سرمایهگذاران حقیقی و حقوقی مؤثر بودند، اما شاید یکی از عوامل کلیدی موفقیت بازار، نحوه مدیریت شرکتهای کارگزاری باشد.
او ضمن ارزیابی عملکرد کارگزاریها در نیمه نخست سال یادآور شد که مشاهده میشود شرکتهای کارگزاری عموماً با آرامش و تدبیر، روزهای خوبی را برای بازار رقم زدهاند.
صیدی اظهار کرد که سایر اجزای بازار سرمایه نیز به ایجاد روند مثبت بازار کمک کردهاند و از فعالیت شرکتهای پذیرفتهشده در بورس، همکاران در سازمان و بخشهای فناوری اطلاعات نیز تقدیر کرد و تأکید کرد که در این جلسه باید بر نقش مهم کارگزاران تأکید شود.
شاخص بورس تنها معیار سنجش موفقیت بازار نیست
رئیس سازمان بورس در ادامه گفت که وقتی از موفقیت بازار سخن میگوییم، تنها روند شاخص مدنظر نیست. او شاخص را نمایانگر برآیند رفتارها تلقی کرده و نه بهعنوان هدف اصلی. صیدی تأکید کرد که چند پارامتر اساسی مانند روان بودن معاملات، نقدشوندگی و سهم سهامداران حقیقی و حقوقی اهمیت بیشتری دارد و اینها به مراتب از درصد تغییرات شاخص مهمتر هستند.
رفتار بازار در بازگشایی شرکتهای آسیبدیده
دبیر کل سازمان بورس به رفتار بازار در بازگشایی شرکتهایی که در حوادث اخیر آسیب دیده بودند پرداخته و توضیح داد: شرکتها عملکرد خوبی داشتهاند و بازار با عقلانیت و بلوغ مناسبی عمل کرده است. در زمان بازگشایی این شرکتها، هیچ واکنش منفی یا هیجانی دیده نشد و بازار به طور منطقی رفتار کرد. در صورتی که یک شرکت گزارشهای خوبی ارائه میکرد، بازار نیز به آن پاسخ مثبت میداد، و بالعکس، در صورت عدم عملکرد مناسب، بازار از خود عدم استقبال نشان میداد.
صیدی این نوع رفتار را نشانهای از بلوغ بازار دانست و خاطرنشان کرد که این نشاندهنده پیشرفت در بازار سرمایه است و توسعه به معنای صرفاً توسعه افقی نیست، بلکه توسعه عمودی نیز نقش زیادی دارد.
تداوم وضعیت موجود؛ یکی از سناریوهای پیشروی بازار
صیدی به بررسی آینده بازار سرمایه پرداخته و گفت براساس نظر متخصصان، پیشبینیها حاکی از آن است که شرایط بازار در شش ماه آینده و حتی ابتدای سال آینده معمولاً مشابه شش ماه گذشته خواهد بود.
صیدی همچنین سخنان خود را ادامه داد و گفت: یک سناریوی خوشبینانه این است که توافق یا تفاهمی در سطح کلان به دست آید که منجر به کاهش برخی محدودیتها شود. او از سوی دیگر به شرایط دشوارتری نیز اشاره کرد که ممکن است از وضعیت فعلی سختتر باشد، اما بهطور کلی، تداوم وضعیت کنونی احتمال بیشتری دارد و در این شرایط باید مشابه چند ماه گذشته عمل کنیم.
صیدی بر این نکته تأکید کرد که بازار به بلوغ رسیده و در بازگشایی ۲۹ اردیبهشت توانست با تدبیر و آرامش دقیق عمل کند.
او ادامه داد: نیروهای نظامی در وضعیت آمادگی کامل هستند و دیپلماتها نیز در حال مذاکره هستند تا وضعیت بهبود یابد، ولی نکته کلیدی این است که در بازار نسبت به شرایط مختلف بیتوجه نباشیم و مدیریت صحیحی داشته باشیم.
گزارشهای ۶ ماهه و اهمیت «خبر» در بازار
صیدی در ادامه با اشاره به آغاز انتشار گزارشهای ۶ ماهه شرکتها توضیح داد که بهزودی اطلاعات بیشتری به بازار ارائه خواهد شد. گزارشهای منتشر شده تا کنون متفاوت بوده، چراکه برخی شرکتها عملکرد مناسبی داشتهاند، برخی متوسط و تعدادی نیز عملکرد ضعیفتری از خود نشان دادهاند که این در بازار سرمایه کاملاً طبیعی است.
او به مفهوم «خبر خوب» و «خبر بد» اشاره کرد و خاطرنشان کرد که خبر خوب به معنای واقعی نهتنها به معنای خبر مثبت است، بلکه به معنای خبری است که بهتر از انتظارات قبلی باشد. اگر یک صنعت با تولید ۵ درصد و افزایش ۲۰ درصدی قیمت محصولات در انتظار باشد و عملکرد واقعی بالاتر از این باشد، این خبر بسیار خوبی تلقی میشود.
او همچنین درباره خبر بد توضیح داد که اگر انتظار برود شرکتی به میزان ۲۰ درصد از ظرفیت بهرهبرداری کند و سود آن ۱۵ درصد کاهش یابد، اما در واقع سود آن ۴۰ درصد کاهش یابد، این موضوع به معنای فراتر رفتن از انتظارات بازار خواهد بود. بنابراین، در روند شش ماه آینده، مهمترین نکته این است که با اطلاعات جدید با عقلانیت و آرامش برخورد کنیم.
نقش رفتار مدیران و کارگزاران بر بازار سرمایه
رئیس سازمان بورس همچنین به رفتار کارگزارانی که در خط مقدم ارتباط با مشتریان هستند، و رفتار مدیران در سازمان اشاره کرد و این رفتارها را بهعنوان الگویی برای بازار توصیف کرد؛ حتی اگر خود آنان از این موضوع آگاه نباشند.
او افزود: ممکن است در نظر بگیریم که در حال انجام کار عادی هستیم و در برخی مواقع ممکن است عصبانیت یا شادی را بروز دهیم، اما بازار بر اساس رفتارهای ما تحلیل میکند. بنابراین، بسیار حائز اهمیت است که شش ماه آینده را به خوبی پشت سر بگذاریم تا سال ۱۴۰۵ برای بازار سرمایه سالی به یاد ماندنی باشد.
عبور کارگزاریها از واسطهگری صرف
صیدی با تأکید بر چشمانداز صنعت کارگزاری بهعنوان یک عاملی اساسی در آینده بیان کرد که این صنعت فراتر از صرف ورود و خروج خواهد بود.
او افزود: به نظر من، دو عامل کلیدی میتواند به پیشرفت نهایی صنعت کارگزاری منجر شود و غفلت از آنها میتواند زیانبار باشد.
رئیس سازمان بورس نخستین عامل را «تنوع خدمات و تکمیل زنجیره خدمات مالی» بیان کرد و گفت: کارگزاریهایی که قادر به ارائه خدمات مختلف و یک زنجیره کامل از خدمات مالی باشند، موفقتر خواهد بود.
او تأکید کرد که کارگزاریهایی که به سمت تکمیل زنجیره و بهینهسازی خدمات خود پیشرفتهاند، امروز شرایط بهتری دارند. رانتی که ۲۵ یا ۳۰ سال پیش صرفاً با برقراری روابط به جذب معاملات میانجامید، دیگر وجود ندارد. آنچه امروز اهمیت دارد، تنوع و کامل بودن خدمات است بهطوریکه افراد بتوانند خدمات لازم را از طریق گوشی خود دریافت کنند.
هوش مصنوعی، فرصت جدید صنعت کارگزاری
صیدی در ادامه دومین محور تحول صنعت کارگزاری را سرمایهگذاری در فناوری اطلاعات و هوش مصنوعی عنوان کرد و گفت: امروز فناوری اطلاعات و به ویژه هوش مصنوعی دارای اهمیت بالایی است و به یک موضوع اساسی تبدیل شده است. اگرچه ممکن است گاه به صورت شعاری به آن پرداخته شود، اما با برنامهریزی مناسب، این فناوری میتواند فضای کاملاً جدیدی را در صنعت کارگزاری ایجاد کند.
او ادامه داد: اگر شرکتها به این بخش سرمایهگذاری کنند، تحولات بزرگی رخ خواهد داد. کارگزاریهایی که امروزه آنها را میشناسیم و از دیگران جلوتر هستند، از یک دهه یا حتی دو دهه پیش در زمینه فناوری اطلاعات سرمایهگذاری کردهاند.
صیدی تصریح کرد که شاید در آن زمان بسیاری به ضرورت این سرمایهگذاری آشنا نبودند، اما شرکتهایی که زودتر وارد این مسیر شده و خساست به خرج ندادند، امروز سهم بازار بالاتری دارند.
تأکید بر حکمرانی داده
صیدی در پایان به اقدامات سازمان بورس در حوزه فناوری اطلاعات اشاره کرد و خاطرنشان ساخت که از همان ابتدا که همکاران جدید منصوب شدند، خواسته شده که موضوع حکمرانی داده را در دستور کار قرار دهند.
او افزود: بخش عمدهای از حکمرانی داده به فناوری اطلاعات مربوط میشود و مواردی مانند ارتباط با سامانهها، هسته معاملات و سایر بخشهای بازار نیز از اهمیت بالایی برخوردارند.
رئیس سازمان بورس خواستار ارتباط عملیاتی بیشتر کارگزاریها با سازمان، بورسها و شرکت سپردهگذاری مرکزی برای پیشرفت فناوری اطلاعات و حکمرانی داده شد.
او تأکید کرد که توسعه فناوری اطلاعات و حکمرانی داده یک امر ضروری است و دستیابی به این هدف نیازمند همکاری و تعامل بیشتری میان تمام ارکان بازار میباشد.
صیدی در پایان اظهار داشت که هوش مصنوعی در سطح ابتدایی فقط قسمتی از ظرفیت فناوری را شامل میشود و وقتی که بهعنوان یک سیستم در عملیاتی یک مجموعه به کار گرفته شود، میتواند ساختارهای کاری و فرآیندها را متحول سازد.
او تصریح کرد که درنظر داریم ابزارهای متنوعی را در اختیار کارگزاران قرار دهیم تا این صنعت بتواند خدمات جامعتر و بهتری ارایه دهد.
همچنین توضیح داد که سازمان بورس در تلاش است تا ابزارها و مقررات لازم را برای صنعت کارگزاری توسعه دهد و بخشی از این موضوعات تقریباً در کمیته تدوین نهایی شده و برخی دیگر نیز در حال فراخوان هستند و امیدوار است به زودی به نتیجه برسند.
سودآوری؛ شرط تداوم فعالیت کارگزاریها
صیدی بر ضرورت سودآوری در صنعت کارگزاری تأکید و خاطرنشان کرد: سودآوری کلید بقای فعالیت در این حوزه است و نباید به سمتی برویم که حاشیه سود شرکتهای کارگزاری کاهش یابد. مانند سایر صنایع، کارگزاریها نیز دورههای رونق و رکود را تجربه میکنند و باید در دوران رکود صبر داشته و در زمان رونق، از هیجان بیش از حد دوری کنیم.
رئیس سازمان بورس ادامه داد: سودآوری کارگزاریها اهمیتی بینهایت دارد زیرا تأمین معیشت کارکنان کارگزاری و اطمینان از اینکه این کارکنان از لحاظ شغلی و معیشتی در شرایط مطلوبی قرار داشته باشند، از اهمیت بالایی برخوردار است. او همچنین بر اهمیت حفظ حرفهایگری در صنعت کارگزاری تأکید کرد.
پیگیری منافع بازار سرمایه در لایحه بودجه
صیدی با اشاره به لحظات حساس پیشرو بیان کرد که در طی سال، مقاطع خاصی خواهیم داشت. به عنوان مثال ممکن است در اواسط آذر و همزمان با ارائه لایحه بودجه، تحلیلهای مختلفی شکل بگیرد و پس از آن نیز تحولات بیشتری اتفاق بیفتد.
او همچنین بیان کرد که نیاز داریم تا این مقاطع را با موفقیت پشت سر بگذاریم. ضمن اینکه یکی از اقداماتی که باید دوباره آغاز شود، پیگیری منافع بازار سرمایه در لایحه بودجه است.
رئیس سازمان بورس تصریح کرد که حدود یک ماه دیگر لازم است مذاکرات و رایزنیها درباره منافع بازار سرمایه در بودجه آغاز شود و با مشارکت فعالان بازار، تلاش کنیم که شرایط نسبت به سال گذشته بهبود یابد یا حداقل بدتر نشود.
او با بیان اینکه دولت به دنبال افزایش درآمدهای اصولی در پی افزایش هزینهها است، خاطرنشان کرد که ما باید در این زمینه پیگیریهای لازم را انجام دهیم.
او همچنین ابراز امیدواری کرد که با همکاری فعالان بازار سرمایه، نیمه دوم سال نیز با موفقیت لطیف گردد و بازار سرمایه با شرایطی پویا و بزرگتر به سال ۱۴۰۶ وارد شود.
صیدی از برگزاری دو یا سه نشست دیگر تا پایان سال خبر داد و گفت: جلسات تخصصی با فعالان صنعت کارگزاری ادامه خواهد داشت.
صنعت کارگزاری باید در حوزه فناوری سرمایهگذاری جدیتری داشته باشد
حسن رضاییپور دبیرکل کانون کارگزاران بورس و اوراق بهادار در این جلسه بر اهمیت کارگزاریها در اکوسیستم بازار سرمایه تأکید کرد و گفت: صنعت کارگزاری، واسطهای میان مشتریان و بازار سرمایه به شمار میرود و به عنوان نماینده اجرایی سازمان بورس، چالشها و مطالبات فعالان بازار را به دوش میکشد.
او همچنین اشاره کرد که با فرض بازگشت بازار به شرایط تعادلی، توقع دارم که مطالبات بهحق سرمایهگذاران در بستر مناسب تحقق یابد.
رضاییپور ضمن اشاره به مدیریت موفق بازار سرمایه در روزهای چالشبرانگیز نیمه اول سال اظهار داشت: بازگشایی و مدیریت بازار در روزهای جنگ و پساجنگ، یکی از دستاوردهای مهم رئیس سازمان بورس بود که به بهترین نحو انجام شد.
دبیرکل کانون کارگزاران همچنین بر لزوم ورود تکنولوژیهای نوین در ارائه خدمات کارگزاری تأکید کرد و افزود: صنعت کارگزاری باید در حوزه فناوری توجه بیشتری داشته باشد و رویکرد مقرراتگذاری در این حوزه نیازمند همافزایی و کمک از مراکز دانشگاهی و علمی است.
او افزود که زیرساختهای کنونی صنعت کارگزاری نیازمند تعریف دوباره و تدوین قوانین و مقررات توسعهای است تا بتوانند نیازهای آینده بازار را تأمین کنند.