ترامپ و شی چه گفتند و چه توافق کردند؟/ از ایران و «تفاهمنامه اسلامآباد» تا تایوان و جنگ تجاری/ دیداری با تشریفات بیسابقه اما...
به گزارش خبرآنلاین، شی جینپینگ روز پنجشنبه ۲۴ سپتامبر در سفر دولتی سهروزه خود به آمریکا با دونالد ترامپ در کاخ سفید دیدار کرد. این سفر تنها چند ماه پس از سفر ترامپ به چین انجام شد و دومین دیدار متقابل رهبران دو کشور در فاصله شش ماه بود؛ رخدادی که پکن آن را دارای اهمیت تاریخی و نقطه عطفی در روابط دو کشور توصیف کرده است.
ترامپ در آغاز دیدار، از روابط شخصی خود با شی تمجید کرد و گفت دو رهبر از زمان نخستین پیروزی انتخاباتی او در سال ۲۰۱۶، «دوستی بسیار خوبی» بر پایه احترام متقابل و منافع دو ملت ایجاد کردهاند. با این حال، پشت این فضای گرم دیپلماتیک، مجموعهای از اختلافات جدی میان واشنگتن و پکن همچنان پابرجا بود.
استقبال کمسابقه ترامپ از شی
سفر شی با تشریفاتی قابل توجه آغاز شد. ترامپ و همسرش ملانیا برای استقبال از شی و همسرش پنگ لییوان در پایگاه هوایی اندروز حاضر شدند؛ اقدامی که رسانههای آمریکایی آن را غیرمعمول توصیف کردند.
برای استقبال از رئیسجمهور چین فرش قرمز پهن شد، گارد افتخاری حضور داشت، سرودهای ملی دو کشور نواخته شد و ۲۱ گلوله توپ به افتخار شی شلیک شد. دو کودک آمریکایی نیز هنگام ورود شی و همسرش به آنها گل اهدا کردند.
بیشتر بخوانید:
>>>>>> ترامپ: جنگ جهانی دوم نمونه تعامل پکن و واشنگتن بود/ وعده همکاری با شی
رویترز این فضای تشریفاتی را در کنار محتوای نشست قرار داده و نوشته است که دیدار ترامپ و شی از نظر نمادین بسیار پررنگ بود، اما در موضوعات اصلی مورد اختلاف، نشانهای از گشایش اساسی دیده نشد.
آتشبس تمدید شد، اما اختلافها باقی ماند
یکی از مهمترین نتایج ملموس نشست، تمدید آتشبس تجاری میان آمریکا و چین بود.اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، اعلام کرد توافق تجاری موجود که قرار بود در نوامبر منقضی شود، برای دو ماه دیگر تمدید شده است. این تمدید به طرفین فرصت بیشتری میدهد تا درباره یک توافق گستردهتر مذاکره کنند.
اما این توافق به معنای حل اختلافات تجاری میان دو کشور نیست.
به گزارش رویترز، موضوعات اصلی همچنان روی میز باقی ماندهاند؛ از جمله تعرفهها، میزان خرید کالاهای آمریکایی توسط چین، صادرات عناصر نادر و محدودیتهای فناوری. بنابراین، تمدید آتشبس بیشتر به معنای خرید زمان برای ادامه مذاکرات است تا دستیابی به یک توافق تجاری نهایی.
در گزارشهای منتشرشده، مدت تمدید این آتشبس تا ۱۰ ژانویه ۲۰۲۷ عنوان شده است؛ بنابراین توافق تجاری فعلی فعلاً از بازگشت فوری تنشهای تعرفهای جلوگیری میکند، اما اختلافات اساسی میان دو طرف را حل نکرده است.
یکی از گرههای باقیمانده
بر اساس گزارشهای مربوط به مذاکرات، درباره کشاورزی، چین در بخشی از تعهدات خود، از جمله خرید سویا، پیشرفت داشته است، اما درباره دیگر تعهدات خرید محصولات کشاورزی هنوز فاصلههایی وجود دارد.
واشنگتن همچنین مسئله تأمین عناصر نادر و محدودیتهای فناوری را از موضوعات مهم مذاکرات میداند؛ حوزههایی که چین در آنها اهرمهای مهمی در برابر آمریکا دارد. رویترز تأکید کرده است که این مسائل همچنان به مذاکرات بعدی موکول شدهاند.
مطالبه صریح شی از ترامپ
تایوان یکی از حساسترین موضوعات مطرحشده در دیدار بود. بر اساس گزارش شینهوا، شی جینپینگ از آمریکا خواسته است مسئله تایوان را با احتیاط مدیریت کند و با «استقلال تایوان» مخالفت کند. این موضوع از اصلیترین اختلافات راهبردی پکن و واشنگتن است.
رویترز نیز گزارش داده است که شی در دیدار خصوصی خود با ترامپ بر مخالفت با «استقلال تایوان» تأکید کرده است. این مطالبه در شرایطی مطرح شد که فروش تسلیحات آمریکایی به تایوان نیز در ماههای اخیر به یکی از اهرمهای مهم در روابط واشنگتن و پکن تبدیل شده است.
ترامپ پیشتر فروش یک بسته تسلیحاتی حدود ۱۴ میلیارد دلاری به تایوان را در حالت بررسی و تعلیق قرار داده بود و آن را یک ابزار مذاکره توصیف کرده بود. با این حال، در گزارشهای منتشرشده از نشست، نشانهای از اینکه ترامپ تعهد جدیدی برای تغییر سیاست آمریکا در قبال تایوان داده باشد، دیده نمیشود.
هوش مصنوعی؛ توافق بر سر همکاری، اختلاف درباره نحوه توسعه
هوش مصنوعی نیز از محورهای اصلی مذاکرات ترامپ و شی بود. شی در سخنان خود تأکید کرد که آمریکا و چین بهعنوان دو کشور پیشرو در هوش مصنوعی، مسئولیت دارند توسعه این فناوری را مدیریت کنند و اطمینان دهند که هوش مصنوعی «همیشه تحت کنترل انسان» باقی بماند و در خدمت رفاه مردم باشد.
در مقابل، ترامپ رویکردی بسیار خوشبینانهتر نسبت به توسعه این فناوری داشت و از مفهوم «ابرهوش» یا Super Intelligence سخن گفت.
رویترز گزارش داده است که اختلاف رویکرد دو طرف در این حوزه همچنان پابرجاست؛ بهویژه آنکه رقابت آمریکا و چین در زمینه تراشههای پیشرفته، فناوریهای هوش مصنوعی و کنترل صادرات، بخشی از رقابت راهبردی دو کشور شده است.
بنابراین، اگرچه هر دو طرف بر اهمیت گفتوگو درباره هوش مصنوعی تأکید کردند، اما این گفتوگو به توافقی اساسی درباره قواعد توسعه و رقابت فناوری میان دو کشور منجر نشد.
ایران؛ موضوعی که شی صریح درباره آن سخن گفت
تحولات خاورمیانه و موضوع ایران بخشی از این دیدار بود. بر اساس گزارش رسمی شینهوا، شی جینپینگ در دیدار با ترامپ گفت چین همواره از راهحلهای مسالمتآمیز برای اختلافات حمایت کرده و در کاهش تنشها نقش سازنده داشته است.
شی سپس موضع خود درباره جنگ ایران و آمریکا را صریحتر بیان کرد و گفت چین از بازگشت آمریکا و ایران به «تفاهمنامه اسلامآباد» حمایت میکند.
بیشتر بخوانید:
>>>>>> رئیس جمهور چین خواستار بازگشت ایران و آمریکا به تفاهم اسلام آباد شد
رئیسجمهور چین همچنین ابراز امیدواری کرد تهران و واشنگتن در سریعترین زمان ممکن به مسیر گفتوگو و مذاکره بازگردند و در نهایت به یک توافق جامع که مسئله هستهای و سایر مسائل را دربر بگیرد دست پیدا کنند.
به گزارش خبرآنلاین، این خبر از رسانه دولتی چین نشان میدهد که پکن صرفاً از «پایان جنگ» یا «آتشبس» سخن نگفته، بلکه مشخصاً بازگشت تهران و واشنگتن به یک چارچوب مذاکرهای و رسیدن به توافق جامع را مطرح کرده است. موضعی که بارها وزیر خارجه این کشور و سخنگوی او مکررا تاکید و در پی آن به طرح چهار مرحلهای پکن برای امنیت خارمیانه مطرح کردهاند.
آیا ترامپ از چین خواست به ایران فشار بیاورد؟
به گزارش خبرآنلاین، پیش از نشست، یکی از پرسشهای اصلی درباره دیدار ترامپ و شی این بود که آیا رئیسجمهور آمریکا میتواند از روابط اقتصادی و نفوذ چین برای اعمال فشار بر ایران استفاده کند یا نه. حتی برخی خبرگزاری های داخلی کشورمان صحبت از میانجیگری چین کردند که با واکنش سخنگوی وزارت خارجه ایران و چین مواجه شد. ایران گفت که از مساعی جمیله چین استقبال می کنیم و پکن نیز بر موضع خود تاکید کرد بازگشت دوکشور به تفاهمنامه اسلام آباد.
بیشتر بخوانید:
>>>>>> تنگه هرمز محل تلاقی منافع شی و ترامپ؛ واشنگتن و پکن مسائل زیادی دارند اما تهران در کانون توجه است / الجزیره: گزینه تایوان در مقابل هرمز روی میز است
در همین حال، آسوشیتدپرس پیش از دیدار گزارش داده بود که چین در برابر درخواستهای دولت ترامپ برای استفاده از اهرمهای اقتصادی خود جهت وادار کردن ایران به پذیرش شروط آمریکا مقاومت کرده است.
رویترز نیز در روایت خود از نشست تأکید کرده است که نشانهای از پیشرفت در مسئله جنگ ایران مشاهده نشد. در گزارش این خبرگزاری، موضع شی حمایت از بازگشت آمریکا و ایران به مسیر دیپلماسی عنوان شده، اما خبری از تعهد چین برای اعمال فشار بر تهران برای پذیرش خواستههای واشنگتن منتشر نشده است.
این خبرگزاری آمریکایی با اشاره به اینکه چین همزمان روابط اقتصادی و انرژی گستردهای با ایران دارد و از سوی دیگر، بهعنوان یکی از قدرتهای بزرگ جهان، در تحولات مربوط به جنگ و بازار انرژی نقش مهمی دارد پیش از سفر رهبر چین به آمریکا نوشت: چین در برابر فشارهای دولت ترامپ برای استفاده از اهرم خود بر ایران مقاومت کرده است. این خبرگزاری همچنین نوشته بود که تحولات جنگ ایران و وضعیت تنگه هرمز میتواند برای چین، بهعنوان یکی از بزرگترین مصرفکنندگان انرژی جهان، اهمیت اقتصادی و راهبردی داشته باشد.
«دام توسیدید»؛ هشدار شی درباره تبدیل رقابت به رویارویی
شی در سخنان خود بر این موضوع تأکید کرد که آمریکا و چین باید بتوانند اختلافات خود را مدیریت کنند و اجازه ندهند رقابت به رویارویی تبدیل شود. او گفت دو کشور از همکاری سود میبرند و از تقابل زیان خواهند دید و خواستار حفظ خط قرمز «نبود درگیری و تقابل» میان دو قدرت شد.
بیشتر بخوانید:
>>>>> شی جینپینگ: چین و آمریکا باید شریک باشند نه رقیب
شی همچنین بر افزایش تماس میان نهادهای دو کشور، از جمله دستگاههای دیپلماسی، اقتصادی، مالی، قضایی و نیروهای نظامی تأکید کرد و گفت ارتشهای دو کشور باید گفتوگوی منظم داشته باشند و سازوکارهای ارتباط در شرایط بحران را تقویت کنند.
او همچنین گفت آمریکا و چین میتوانند در حوزههایی مانند مبارزه با مواد مخدر، اجرای قانون، رفتوآمد مردم و حتی افزایش پروازهای مستقیم همکاری بیشتری داشته باشند.
شی با اشاره به مفهوم «دام توسیدید» که نظریه خطر درگیری میان یک قدرت مسلط و یک قدرت در حال ظهور را توضیح میدهد تاکید کرد: این دام قابل غلبه است و رقابت دو کشور باید در چارچوبی کنترلشده باقی بماند؛ رقابتی که به گفته او باید بیشتر شبیه تلاش برای پیشی گرفتن از یکدیگر باشد، نه تقابلی که در آن یکی باید بر دیگری غلبه کند.
از مواد مخدر تا پروازهای مستقیم؛ حوزههایی که برای همکاری باز ماند
شی علاوه بر موضوعات حساس سیاسی و اقتصادی، حوزههایی را نیز برای همکاری عملی میان دو کشور مطرح کرد.
او از آمادگی چین برای تقویت همکاری با آمریکا در مبارزه با مواد مخدر و اجرای قانون سخن گفت و همچنین از افزایش پروازهای مستقیم میان دو کشور برای تسهیل رفتوآمد و تجارت حمایت کرد.
این بخش از سخنان شی نشان میدهد که پکن تلاش دارد در کنار اختلافات راهبردی، مجموعهای از حوزههای همکاری محدود و عملی را نیز حفظ کند.
دیدار با وجود فضای گرم، دستاورد بزرگ نداشت
با وجود استقبال تشریفاتی گسترده ترامپ از شی و تأکید هر دو رهبر بر اهمیت روابط دو کشور، گزارشهای رسانههای بینالمللی از این دیدار حاکی از آن است که نشست به یک «توافق بزرگ» در مسائل مورد اختلاف منجر نشد.
رویترز در جمعبندی خود از نشست نوشته است که در موضوعاتی مانند هوش مصنوعی، تجارت، تایوان و جنگ ایران نشانهای از پیشرفت اساسی دیده نشد. مهمترین دستاورد ملموس، تمدید آتشبس تجاری بود؛ آن هم در شرایطی که مسائل اصلی اقتصادی همچنان نیازمند مذاکره هستند.
آسوشیتدپرس نیز نشست را در چارچوب تلاش دو طرف برای تثبیت روابط و جلوگیری از وخیمتر شدن رقابت آمریکا و چین ارزیابی کرده و نوشته است که در کنار تلاش برای ثبات، اختلافات عمیق در زمینه فناوری، تایوان، تجارت و ایران همچنان پابرجاست.
315