رشد و رونق نخلستانها در قلب زاگرس؛ قصرشیرین به عنوان هاب نوین خرما در ایران
خبرگزاری مهر - گروه استانها، کوثر یاوری: استان کرمانشاه، سرزمین چهار فصل که به کشاورزی پر بار و تنوع اقلیمیاش مشهور است، در این روزها در گوشه غربی خود شاهد دگرگونی عمدهای در عرصه باغداری میباشد. شهرستان مرزی قصرشیرین و نواحی همجوار آن نظیر سومار و نفتشهر، با وجود اقلیم گرمسیری خود، به یک نقطه طلایی برای رشد نخلها تبدیل شدهاند. با پیادهسازی ابر پروژه «سامانه گرمسیری» و هدایت منابع آب پایدار به این نواحی، تحول جدیدی در کشاورزی غرب کشور نقش بسته و توسعه نخیلات به یکی از ارکان اصلی و موثر در گسترش باغات استان کرمانشاه بدل گشته است.
در حال حاضر، شهرستان قصرشیرین به عنوان مرکز اصلی تولید خرما در غرب کشور شناخته میشود. سطح زیر کشت نخیلات در استان با روندی صعودی، اکنون به ۹۵۰ هکتار رسیده و با توجه به شرایط مساعد آبوهوایی و باروری باغات، پیشبینی میشود که امسال حدود ۴۵۰۰ تن خرمای مرغوب از این نخلستانها برداشت و به بازار عرضه شود. این میزان تولید، نمایانگر ظرفیتهای نهفتهای است که پیش از این به دلیل کمبود آب نادیده گرفته شده بود، اما امروزه با بهکارگیری فنآوریهای نوین آبیاری و سرمایهگذاریهای بزرگ، به یک امتیاز رقابتی منحصر به فرد بدل شده است.
نکته قابل توجه در راستای توسعه نخیلات کرمانشاه، تغییر رویکرد از کشت ارقام سنتی به سمت ارقام تجاری و با ارزش است. اگرچه قبلاً ارقامی از قبیل زاهدی و اشرسی غالب بر نخلستانهای سنتی در استان بودند، اما در سالهای اخیر ارقام لاکچری و محبوبی همانند پیارم و ربی نیز در این ناحیه گسترش یافتهاند. با این حال، استراتژی جدید تمرکز بر کشت رقم بینالمللی «مجول» را داراست؛ رقمی با کیفیت بینظیر و اندازهای چشمگیر که قابلیت صادراتی فوقالعادهای دارد و میتواند نام خرمای قصرشیرین را در بازارهای اروپایی و کشورهای حاشیه خلیج فارس مطرح نماید.
این تغییر ساختاری با ورود سرمایهگذاران مهمی همچون شرکت ماهان، مجموعه ایثارگران و سازمان اوقاف به مرحله اجرایی درآمده است. طبق برنامهریزیهای انجامشده، قرار است تنها در سال جاری ۶۰۰ هکتار به سطح نخلستانهای استان افزوده شود و در یک افق کوتاهمدت دوساله، این عدد به رشد ۳۰۰۰ هکتاری برسد و چهره اقتصادی شهرستانهای مرزی را دگرگون سازد. توسعه نخیلات نهتنها یک پروژه کشاورزی است، بلکه یک استراتژی هوشمندانه برای تثبیت جمعیت مرزنشین، ایجاد اشتغال پایدار و ارزآوری در خط مقدم اقتصادی کشور محسوب میشود.
خیز بلند برای توسعه ۳۶۰۰ هکتاری نخلستانها
فرهاد شریفی، معاون تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی استان کرمانشاه در گفتگو با خبرنگار مهر به ظرفیتهای عظیم مناطق گرمسیری اشاره کرد و گفت: در حال حاضر سطح زیر کشت نخلستانهای استان ۹۵۰ هکتار است که پیشبینی میشود امسال حدود ۴۵۰۰ تن محصول از این فضا برداشت گردد. تقریباً تمامی نخیلات استان در شهرستان قصرشیرین متمرکز و بالاترین پتانسیل توسعه این محصول استراتژیک نیز در نوار مرزی شامل قصرشیرین، سومار و نفتشهر شناسایی شده است.
وی ادامه داد: در الگوی کشت خرما تغییرات قابل توجهی به وجود آمده است. به صورت سنتی، ارقام زاهدی و اشرسی بیشترین سطح باغات ما را شامل میشدند، اما در چند سال گذشته توسعه ارقامی مانند پیارم و ربی با موفقیت انجام شده است. در حال حاضر، برنامه اصلی جهاد کشاورزی به طور خاص بر کشت رقم تجاری «مجول» متمرکز شده تا سهمی قابل توجه از بازارهای جهانی را به دست آوریم. در سالهای اخیر و به ویژه در سال جاری، روند توسعه نخیلات با سرعت چشمگیری افزایش یافته است؛ بهنحویکه بر اساس برنامهریزیهای انجام شده، امسال ۶۰۰ هکتار و در دو سال آینده ۳۰۰۰ هکتار به سطح نخیلات استان افزوده خواهد شد.
چالش صنایع تبدیلی در مسیر جهانی شدن خرمای قصرشیرین
معاون تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی استان کرمانشاه tovább به مشکلات پایدار نام برد و خاطرنشان کرد: درخت خرما به بهترین نحو با شرایط اقلیمی مناطق گرمسیری استان سازگار است و به عنوان اولویت اول توسعه در این نواحی به شمار میآید، اما احداث باغات خرما نیاز به هزینههای بالا دارد و نبود صنایع تبدیلی مناسب و عدم دسترسی به منابع مالی کافی برای باغداران، از موانع اساسی و چالشهای موجود در این حوزه است.
شریفی تصریح کرد: در حال حاضر عمده محصول تولیدی در داخل استان مورد مصرف قرار میگیرد و تنها مازاد آن به استانهای دیگر ارسال میشود. اما به منظور توسعه گسترده رقم مجول در آینده، هدف اصلی ما بر صادرات به تمامی نقاط دنیا معطوف خواهد بود و با این سطح از سرمایهگذاری، در چند سال آینده استان کرمانشاه به عنوان مرکز اصلی تولید و صادرات خرمای کشور در مجامع اقتصادی مطرح خواهد شد.
«مجول»؛ برگ برنده نخلستانهای غرب در بازارهای صادراتی
رحمان فیضقربانی، مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی استان کرمانشاه نیز در گفتگو با خبرنگار مهر بر برنامههای تحولگرای این سازمان تأکید کرد و گفت: توسعه نخیلات یکی از محوریترین و کلیدیترین برنامههای استان در زمینه توسعه باغات به شمار میرود. این برنامه با شتاب بینظیری در حال پیگیری است و افزایش ۶۰۰ هکتاری در سال جاری و ۳۰۰۰ هکتاری در دو سال آینده نشاندهنده عزم جدی برای تغییر در کشاورزی منطقه است.
وی به ورود بخش خصوصی به این حیطه اشاره کرد و گفت: شرکت ماهان، مجموعه ایثارگران و سازمان اوقاف از جمله سرمایهگذارانی هستند که به تشکیل نخلستانهای مدرن در این عرصه پرداختهاند. رقم اصلی توسعه در این باغات مدرن، رقم «مجول» است که با بالاترین استانداردهای صادراتی و به عنوان یکی از بهترین و پربارترین ارقام جهانی شناخته میشود.
فیضقربانی در پایان یادآور شد: با توجه به سازگاری درخت خرما با شرایط آب و هوایی منطقه و تأمین پایدار آب از طریق سامانه گرمسیری، هیچ محدودیتی برای ادامه توسعه نخلستانها در مناطق گرمسیری استان وجود نخواهد داشت و این شرایط، قصرشیرین را به بهترین نقطه برای گسترش کشاورزی مدرن تبدیل نموده است.
نخلستانهای سرسبز قصرشیرین امروز نماد روشن امید، آبادانی و پیشرفت در نوار مرزی غرب کشور هستند که با شکوفایی ارقام تجاری و صادراتی مانند «مجول»، میتوانند تحولی در اقتصاد کرمانشاه به وجود آورند و ارزآوری پایداری را برای این منطقه به ارمغان آورند؛ اما برای تحقق کامل این آرزوی شیرین و جلوگیری از چرخه تلخ خامفروشی در دیگر محصولات کشاورزی، یک درخواست واضح و فوری از مسئولین وجود دارد: سازمان جهاد کشاورزی، اداره کل صمت و نهادهای اقتصادی استان باید همزمان با توسعه کمی باغات، با ارائه تسهیلات خاص، معافیتهای مالیاتی و واگذاری زمین، زمینه را برای ایجاد فوری «شهرک تخصصی فرآوری، سورتینگ و بستهبندی مدرن خرما» در قصرشیرین فراهم کنند تا سود واقعی این طلای شیرین به جای واسطهها، به صورت مستقیم به دست مرزنشینان غیور برسد و برند «خرمای قصرشیرین» با اصالت و بستهبندی استاندارد، بازارهای جهانی را فتح کند.