واردات خودرو و چالش‌های ارزی

مهدی دارابی، مشاور ارزی رئیس‌کل بانک مرکزی، در مورد تخصیص منابع ارزی به واردات خودرو به تحلیل وضعیت موجود پرداخت و به اختلاف عمیق میان نیازهای واقعی اقتصادی و وضعیت بازار اشاره کرد. وی تأکید نمود که در شرایطی که بخش‌های حساس مانند کشاورزی به منابع ارزی نیازمندند، ورود روزافزون خودروهای لوکس و گران‌قیمت به خیابان‌ها مشهود است.

به نقل از ایسنا، او گفت که در این شرایط که محدودیت‌های شدید تجاری و مشکلات ارزی بر اقتصاد سنگینی می‌کند، سیاست‌گذاران پولی هیچ اولویتی برای تأمین ارز خودروهای وارداتی قائل نشده‌اند و بانک مرکزی هیچ نقشی برای این حوزه در صف تقاضای ارزی قائل نیست.

اما اگر اوضاع منابع ارزی به طور مثبت تغییر کند، خودرو می‌تواند به عنوان یکی از اقلام وارداتی در نظر گرفته شود، به شرطی که در شرایط عادی هیچ محدودیتی برای ورود آن اعمال شود. در حالی که در حال حاضر، عدم اولویت این بخش از سوی بانک مرکزی، به نوعی رویکردی منطقی و متناسب با واقعیت‌های کنونی به شمار می‌آید.

مشاور ارزی رئیس‌کل بانک مرکزی در پاسخ به این سؤال که خودروهای دارای پلاک در خیابان‌ها و محموله‌های موجود در گمرک چگونه ارز خود را تأمین کرده‌اند، توضیح داد که یک روند مستمر وجود دارد که بر اساس آن محموله‌ها ابتدا به بنادر و گمرکات وارد می‌شوند و پس از تخلیه در انبارها، با فشارها و ابزارهای مختلف مجوز ترخیص را دریافت می‌کنند.

در این فرآیند، معمولاً نگرانی‌هایی درباره باقی ماندن طولانی‌مدت کالاها در مبادی ورودی و احتمال فساد و نقصان آن‌ها مطرح می‌شود تا با بهانه‌های مختلف، کالاها به بازار عرضه شوند. هم‌اکنون خودروهایی که در خیابان‌ها مشاهده می‌شوند از طریق همین سازوکار فشاری پس از ورود به بنادر ترخیص گردیده‌اند.

واردات بدون انتقال ارز و وابستگی به سرمایه ایرانیان مقیم خارج

دارابی در بخش دیگری از اظهارات خود به پیشنهاد استفاده از سرمایه ایرانیان مقیم خارج برای تأمین بازار خودرو پاسخ داد؛ طرحی که مدعی است ورود خودرو بدون تحمیل هیچ باری بر دوش بانک مرکزی و تنها با تکیه بر نقدینگی افراد مقیم خارج میسر است.

اما او این ادعا را به چالش کشید و فرض کرد که فردی مقیم خارج با دارایی ارزی، اتومبیل خریداری کرده و ارسال کند؛ این شخص پس از پرداخت تمامی حقوق ورودی، عوارض گمرکی و مالیات‌های مربوطه به شکل ریالی، اتومبیل را در داخل کشور به مصرف‌کننده می‌فروشد و از آنجا که ریال برای او در خارج کاربردی ندارد، مبلغ کل دریافتی را جمع‌آوری خواهد کرد.

واردکننده نه‌تنها اصل سرمایه خود را به شکل ارز خارجی به کشور ارسال می‌کند، بلکه سود حاصل و هزینه‌های پرداختی نیز به ارز قابل تبدیل خواهند بود و نهایتاً به خارج منتقل خواهد شد.

عواقب برداشت منابع ارزی و تأثیرات طرح‌های جایگزین

مشاور ارزی در پایان تصریح کرد که تصور ورود کالا به کشور بدون تأثیر بر نظام مالی، توجیهی نادرست و اشتباه است. هر چند در ابتدا ممکن است فشاری مستقیم به ذخایر و حساب‌های رسمی بانک مرکزی وارد نشود، اما خریدار یا سرمایه‌گذار در بازگشت سرمایه معادل ارزش ریالی خودرو و سود حاصل از آن را به شکل اسکناس و حواله از صرافی‌ها جمع‌آوری کرده و به خارج ارسال می‌کند.