در دهه ۱۹۵۰ و در پی افزایش تنش‌ها در دوران جنگ سرد، نیروی هوایی آمریکا به دنبال طراحی بمب‌افکنی بود که قادر به عبور از شبکه دفاع هوایی شوروی باشد. به همین دلیل، پروژه‌ای بلندپروازانه تحت عنوان نورث آمریکن اوییشن (North American Aviation) با هدف توسعه‌ی بمب‌افکن XB-70 Valkyrie شکل گرفت؛ هواپیمایی که نمایانگر پیشرفته‌ترین فناوری‌های نظامی آن دوران به شمار می‌رفت.

به تازگی و به تاریخ مه ۲۰۲۴، تنها نمونه‌ی باقی‌مانده از XB-70 Valkyrie به منظور ترمیم و آماده‌سازی برای نمایش در موزه ملی نیروی هوایی ایالات متحده واقع در دیتون اوهایو جابجا شد. این انتقال نشانه‌ای از تحول بنیادی در فلسفه طراحی بمب‌افکن‌ها محسوب می‌شود، دورانی که در آن سرعت و ارتفاع به عنوان عواملی کلیدی برای بقا شناخته می‌شد.

ویژگی‌های مافوق صوت XB-70 Valkyrie؛ غول آسمان

بمب‌افکن XB-70 Valkyrie که به عنوان نمونه‌ی آزمایشی بمب‌افکن هسته‌ای مدل B-70 طراحی شده، به منظور پرواز در سرعت ماخ ۳ (سه برابر سرعت صوت) و در ارتفاع‌های بالای ۷۰,۰۰۰ پا ساخته شده بود. شش موتور توربوجت جنرال الکتریک YJ93 این هواپیما توانایی تولید بیش از ۱۷۲,۰۰۰ پوند رانش را دارا بودند.

از جمله نوآوری‌های این بمب‌افکن می‌توان به بال‌های تاشو اشاره کرد که هدفشان تولید نیروی برا فشاری اضافی در سرعت‌های بالا بود، و همچنین پوسته‌ای از جنس فولاد ضدزنگ با طراحی لانه زنبوری که به مقاومت در برابر حرارت شدید پرواز با سرعت مافوق صوت کمک می‌کرد. این هواپیما توانایی حمل بار مفیدی حدود ۵۰,۰۰۰ پوند را داشت که تقریباً برابر با بمب‌افکن B-52 Stratofortress بود، اما با سرعتی سه برابر بیشتر. در سال ۱۹۶۵، XB-70 Valkyrie موفق شد به سرعت ۳.۰۸ ماخ در ارتفاع ۷۴,۰۰۰ پایی برسد که در آن زمان، سریع‌ترین و بلندپروازترین پرواز یک بمب‌افکن به شمار می‌رفت.

دلایل شکست پروژه XB-70 Valkyrie

این پروژه در نهایت به دلیل نامناسب بودن زمان‌بندی و تغییرات در وضعیت استراتژیک با شکست مواجه گردید. در اوایل دهه ۱۹۶۰، موشک‌های زمین به هوای شوروی مانند SA-2 Guideline بمب‌افکن‌های بلندپرواز را به هدف‌های آسیب‌پذیر تبدیل کردند. در عین حال، موشک‌های بالستیک قاره‌پیما به عنوان یک روش سریع‌تر، مقرون به صرفه‌تر و کم‌خطر برای انتقال کلاهک‌های هسته‌ای به شمار می‌رفتند.

وزیر دفاع وقت آمریکا، رابرت مک‌نامارا، در سال ۱۹۶۱ تصمیم به لغو تولید این بمب‌افکن گرفت و تنها دو نمونه اولیه را برای مقاصد تحقیقاتی تأیید کرد. هزینه‌های سرسام‌آور نیز به این تصمیم کمک کرد؛ هزینه ساخت هر هواپیما به طور تقریبی ۷۰۰ میلیون دلار (بر اساس ارزش امروزی) تخمین زده می‌شد. پایان رسمی این برنامه در ژوئن ۱۹۶۶ رقم خورد، زمانی که یکی از نمونه‌های اولیه در یک پرواز نمایشی با یک جنگنده F-104 Starfighter دچار برخورد شد و موجب جان باختن دو خدمه گردید. همزمان با بهبود سیستم‌های راداری و موشکی، نیروی هوایی به تدریج به استفاده از تاکتیک‌های پرواز در ارتفاع پایین و بعدها فناوری پنهان‌کاری روی آورد.

میراث XB-70: درسی برای آینده

هرچند که XB-70 Valkyrie هیچ‌گاه به مرحله عملیاتی نرسید، اما اطلاعات و داده‌های آیرودینامیکی ارزشمندی را فراهم آورد که در طراحی و توسعه برنامه‌های دیگر هواپیما نظیر SR-71 Blackbird و B-1B Lancer مورد استفاده قرار گرفت.

این هواپیما ثابت کرد که فقط عملکرد بالا نمی‌تواند به تنهایی ارزش یک هواپیما را تعیین کند. در حالی که قابلیت‌هایش به اثبات رسید، نیازهای مأموریتی به کلی تغییر کرده بود. XB-70 Valkyrie قربانی زمان شد؛ نه این‌که «از زمان خود جلوتر» بوده باشد، بلکه «بسیار دیر» برای جنگی که به خاطرش طراحی شده بود. این درس که صرف داشتن عملکرد بالا همیشه پاسخگو نیست، همچنان معتبر است، به ویژه در حالی که ایالات متحده در حال سرمایه‌گذاری بر روی بمب‌افکن‌های پنهان‌کار مانند B-21 Raider و سلاح‌های مافوق صوت می‌باشد.