طبق گزارش هریتیج دیلی، تیم باستانشناسی در واحه الداخله واقع در صحراي غربی مصر موفق به کشف یک آرامگاه هرمی از دوران امپراتوری روم شدهاند که در طراحی آن، اصول و نمادهای سنتی مصر باستان به شکل خاصی با عناصری از فرهنگ یونان و روم تلفیق شده است. این بنا که در محوطه تاریخی بئر الشغاله قرار دارد، علاوه بر تزئینات مذهبی مربوط به مصر باستان، شامل یک کتیبه سنگی حاوی شعری ۱۹ سطری در زبان یونانی نیز میباشد.
این کشف توسط هیئت باستانشناسی شورای عالی آثار باستانی مصر صورت گرفته و محققان بر این باورند که این آرامگاه ممکن است برای یک مرد و همسرش طراحی شده باشد. در کنار کتیبه، اقلامی از جمله ظروف سفالی، یک میز پیشکش ساخته شده از سنگ ماسهای، حوض تطهیر و سکهای برنزی متعلق به دوران امپراتور کنستانتین نیز یافته شده است.
ورودی با grandeur و هنرهای نقش برجسته مصر باستان
ورود به آرامگاه از طریق پلهکان ۱۴ پلهای صورت میگیرد که به فضایی سنگی و با عظمت منتهی میشود که بهصورت کامل تحت تاثیر شیوههای معماری مصر باستان طراحی شده است. در این ناحیه، کتیبههای هیروگلیف عمیقاً حک شدهاند که شامل دعاها و متون مذهبی است.
باستانشناسان در میان زینتها موفق به شناسایی قرنیزهای مصری، نقش خورشید با بال، و تصاویری مانند دستههای نی شدهاند. یکی از مهمترین یافتهها در این ناحیه، صحنهای آیینی مربوط به «آمدوات» است؛ متنی مذهبی که سفر شبانه خدای خورشید را در دنیای زیرین توصیف میکند.
متن آمدوات برای نخستین بار در آرامگاههای سلطنتی مربوط به دوره پادشاهی نوین مصر مشهور بوده و به بیش از هزار سال قبل از ساخت این آرامگاه رومی بازمیگردد. وجود این تصویر در مقبرهای متعلق به سدههای سوم یا چهارم میلادی نشاندهنده این است که باورهای سنتی مصریان در مورد مرگ، زندگی دوباره و زندگی پس از مرگ در دوران سلطنت روم نیز همچنان در حیات خود باقی بوده است.
ورودی اصلی با سنگی مهر و موم شده محافظت میشود که نمایانگر یک انسان در میان نمادهای محافظتی میباشد. در پشت این ورودی، تالاری با دیوارهای آجری پوششدار قرار دارد که سقف آن هم شیبدار بوده، اگرچه قسمتی از سمت غربی آن فروریخته است. همچنین در کنار تالار دو ساختار تدفینی دیگر با پوشش گچی مشاهده شده است.
کتیبهای یونانی به نام «بیزیختس»
یکی از باارزشترین کاوشها در این آرامگاه، لوح سنگی مستطیلی است که بر روی دیوار جنوبی نصب شده است. بخش بالایی این لوح با قرص خورشید حکاکی شده مزین شده و بر روی آن شعری ۱۹ سطری به زبان یونانی باستان نقش بسته است.
این متن به یادبود شخصی به نام «بیزیختس» اختصاص دارد که گمان میشود در زمان خود مقام قضائی یا قاضی بوده است. بررسیهای اولیه نشان میدهد که این کتیبه به اواخر قرن سوم یا اوایل قرن چهارم میلادی تعلق دارد.
ترکیب یک متن ادبی یونانی با معماری مذهبی مصر باستان، تصویری واضح از جامعه چندفرهنگی مصر در دوران رومی را به نمایش میگذارد. زبان یونانی از زمان فتح مصر به دست اسکندر مقدونی در سال ۳۳۲ پیش از میلاد، نقشی مهم در مدیریت و فرهنگ این سرزمین یافته و حتی پس از تبدیل مصر به استان روم نیز از رواج خود برخوردار بود.
سکه کنستانتین و نشانههای استفاده مجدد از آرامگاه
تحقیقات همچنین سکهای برنزی متعلق به دوران امپراتور کنستانتین را نمایان کردهاند؛ این امپراتور که در اوایل قرن چهارم میلادی بر امپراتوری روم فرمانروایی میکرد. این سکه میتواند نشاندهندهای کلیدی برای تعیین زمان استفاده از آرامگاه باشد، هرچند باستانشناسان بایستی موقعیت دقیقی آن را در لایههای باستانشناسی کاوش کنند تا مشخص شود آیا به تدفین اولیه مربوط است یا در دورهای بعد به آرامگاه اضافه شده است.
اکثر ظروف سفالی، میز پیشکش و حوض تطهیر نشاندهنده برگزاری آیینهای مذهبی در این محل هستند. همچنین وجود یک لوح سنگی اضافی و چند ساختار تدفینی دیگر که بالای ورودی اصلی قرار دارد، احتمال استفاده دوباره از آرامگاه در ادوار بعدی را تقویت میکند.
جایی که آیینهای مصر باستان و روم درهم تنیده میشود
این کشف به شواهد رو به افزایش از تداوم سنتهای مذهبی مصر باستان در دوره حکمرانی یونانیان و رومیان افزوده میشود. پژوهشگران بر این باورند که فرهنگهای یونانی و رومی در بسیاری از نواحی مصر بهطور کامل جانشین باورهای بومی نشدند، بلکه در کنار آنها، تغییرات جدیدی از زندگی و آیینهای مذهبی شکل گرفت.
این همزیستی فرهنگی بهویژه در آرامگاهها کاملاً مشهود است؛ جایی که خدایان مصری، متون هیروگلیف و باورهای مربوط به حیات پس از مرگ در کنار کتیبههای یونانی و عناصر معماری یونانی-رومی قرار گرفتهاند.
بئر الشغاله بهعنوان یکی از مهمترین محوطههای باستانشناسی مرتبط با شهر باستانی موتیس، مرکز واحه الداخله به شمار میرود. کاوشهای باستانشناسی مصر از سال ۲۰۰۲ در این منطقه شروع شده و تاکنون آرامگاههای متعددی با سبکهای معماری گوناگون در آن پیدا شدهاند. برخی از این مقبرهها کاملاً به سنتهای مصر باستان پایبند هستند، در حالی که دیگران تأثیر هنر و معماری روم و بیزانس را منعکس میکنند.
اکنون پژوهشگران امیدوارند بررسیهای عمیقتر در خصوص کتیبهها، سفالها، معماری و سکههای کشف شده، میتواند زمان دقیق ساخت آرامگاه، هویت افراد دفنشده و چگونگی استفاده دوباره از این بنا را در سدههای پایانی تمدن مصر باستان روشنتر سازد.