چگونگی حفاظت از خود در برابر تهدیدات سایبری

به نقل از ایسنا، در جهانی که بهره‌مندی ما از فناوری به طور پیوسته در حال افزایش است، امنیت سایبری به یکی از چالش‌های کلیدی برای کسب‌وکارها و فعالان عرصه فناوری تبدیل شده است. حفاظت از داده‌ها و امنیت سایبری در جوامع پیشرفته به یکی از اولویت‌های اصلی تبدیل شده و در کشورهایی مانند ایران که روز به روز به زیرساخت‌های دیجیتال وابسته‌تر می‌شوند، مجموعه‌ای از حملات سایبری به زیرساخت‌هایی نظیر سیستم‌های بانکی، ثبت احوال و خدمات آنلاین ضرورت توجه به مدیریت امنیت داده‌ها را بیشتر نمایان می‌کند.

تعریف امنیت سایبری و چرایی اهمیت آن

امنیت سایبری به مجموعه‌ای از روش‌ها، تکنیک‌ها و ابزارهایی اشاره دارد که به منظور محافظت از سیستم‌ها، شبکه‌ها و داده‌ها در برابر تهدیدات دیجیتال طراحی شده‌اند. این تهدیدات شامل حملات هکری، بدافزارها، فیشینگ، باج‌افزارها و حتی خطرات داخلی هستند. هدف اصلی امنیت سایبری تضمین محرمانگی، یکپارچگی و دسترس‌پذیری اطلاعات، که به مدل CIA معروف است، می‌باشد.

در عصر دیجیتال، داده‌ها به ارزشمندترین دارایی‌ها برای سازمان‌ها و افراد بدل گشته‌اند و هرگونه حمله سایبری می‌تواند نه تنها به سرقت اطلاعات حساس منجر شود بلکه می‌تواند اعتماد کاربران را تضعیف کرده و به کسب‌وکارها خسارت‌های مالی قابل توجهی وارد آورد.

خدمات بسیاری از سازمان‌ها امروز به سیستم‌های دیجیتال وابسته است و از این رو، امنیت سایبری تنها به حفاظت از رایانه‌ها محدود نمی‌شود، بلکه به تداوم خدمات، حفاظت از اطلاعات و اعتماد کاربران نیز مربوط می‌گردد. امنیت سایبری از اطلاعات، حساب‌ها و دستگاه‌هایی که در زندگی روزمره مورد استفاده قرار می‌گیرند، محافظت می‌کند. با رعایت اصول امنیتی، پیام‌ها، عکس‌ها و اطلاعات هویتی و موقعیتی به سادگی در دسترس دیگران قرار نمی‌گیرد. این اقدامات، خطر سرقت اینترنتی، فیشینگ و سوءاستفاده از کارت‌های بانکی و حساب‌های کاربری را کاهش می‌دهند. بانکداری، خرید آنلاین، ارتباطات و خدمات عمومی از اختلال و دستکاری مقاوم‌تر خواهند شد. با ایمن‌سازی حساب‌ها و دستگاه‌ها، خطر کلاهبرداری و دسترسی غیرمجاز به اطلاعات خانواده و کودکان به حداقل می‌رسد و هنگامی که کاربران مطمئن شوند که داده‌ها و تراکنش‌هایشان به خوبی محافظت می‌شود، تمایل بیشتری برای استفاده از خدمات دیجیتال خواهند داشت.

گاهی اوقات، اختلالی در یک سامانه دیجیتال به اندازه کافی می‌تواند خدمات یک سازمان را برای دقایقی مختل کند و در این شرایط سوالی که به وجود می‌آید این است که آیا امکان شناسایی آسیب‌پذیری‌ها پیش از آنکه به بحران تبدیل شوند، وجود دارد؟

امروزه، بسیاری از سازمان‌ها به خدمات دیجیتال متکی هستند، بنابراین امنیت سایبری فقط به حفاظت از رایانه‌ها مربوط نمی‌شود بلکه به تداوم خدمات، حفاظت از داده‌ها و حفظ اعتماد کاربران نیز وابسته است.

در سومین نشست راهبری امنیت وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، به بررسی برنامه‌های ایمن‌سازی، هماهنگی فرایندهای امنیتی و افزایش تاب‌آوری سایبری در سازمان‌های مرتبط پرداخته شد. در این نشست به ضرورت توجه به حفاظت از زیرساخت‌های فناوری اطلاعات به عنوان اولویت اصلی سازمان‌ها در برابر افزایش تهدیدات اقتصادی و سایبری تاکید شد.

یکی از موضوعات کلیدی مطرح شده در جلسه، پایش مداوم بود. به نصب تجهیزات امنیتی یا اجرای یک برنامه تأمین امنیت نمی‌توان به عنوان پایان کار نگاه کرد. سیستم‌ها باید به طور مرتب مورد بررسی قرار گیرند تا نقاط ضعف احتمالی تشخیص داده شوند و اقدامات لازم برای رفع آن‌ها انجام شود.

نتایج بررسی‌ها نشان می‌دهد که کدام بخش‌ها نیاز به توجه فوری دارند و سازمان‌ها تا چه اندازه برای مقابله با تهدیدات آمادگی دارند. موضوع دیگر هماهنگی فرایندها میان سازمان‌های زیرمجموعه بود. زمانی که این فرایندهای امنیتی هماهنگ باشند، مبادله اطلاعات و واکنش به تهدیدات نیز راحت‌تر می‌شود.

در این میان، مفهوم تاب‌آوری سایبری به میان می‌آید؛ به این معنا که اگر تهدید یا اختلالی رخ دهد، سازمان بتواند به سرعت تشخیص دهد، اثر آن را کاهش دهد و خدمات خود را به زودی بازیابی کند. پایش و ارزیابی مستمر نقاط ضعف و هماهنگی میان سازمان‌ها باید به صورت مدوام ادامه یابد، زیرا تداوم خدمات فردا بستگی به آمادگی امروز دارد.

در حال حاضر، اطلاعات هر یک از افراد و سازمان‌ها شامل نام، شماره تلفن، نشانی، تاریخچه تراکنش‌های مالی، پیام‌های شخصی، سوابق پزشکی، خریدهای آنلاین، سفرها، لیست مشتریان و اسرار شرکت در پایگاه‌های داده متنوع ذخیره شده است، اما تهدیدات سایبری برای دسترسی به این داده‌ها با اهداف مختلف مالی، جاسوسی و ایجاد اختلال وجود دارند.

امروزه، میلیاردها رکورد از اطلاعات مختلف در معرض خطر و در دسترس عموم قرار گرفته است و هر یک از آن‌ها می‌توانند تهدیدی بالقوه باشند. به همین دلیل، تأمین امنیت و حفاظت از داده‌ها به یکی از اقدامات ضروری برای افراد، سازمان‌ها و دولت‌ها تبدیل شده است؛ چرا که نقض داده‌ها و نشت آن‌ها از مهم‌ترین تهدیدات امنیتی به شمار می‌رود، که می‌تواند عواقب وخیمی از حملات سایبری، تهدیدات و افشای اطلاعات کارکنان و یا حتی خطاهای انسانی ساده به همراه داشته باشد؛ در نتیجه، بر اثر این مسائل، ممکن است افراد، سازمان‌ها یا سیستم‌های غیرمجاز به داده‌های حساس محافظت‌شده یا محرمانه دسترسی پیدا کنند و با دیده، کپی، انتقال، حذف یا انتشار آن‌ها مواجه شوند.

مهسا سعیدی - عضو هیئت علمی گروه شبکه و سیستم‌های امن دانشکده مهندسی برق و کامپیوتر دانشگاه تهران در پنل تخصصی با عنوان «دفاع هوشمند، تهدیدهایی هوشمندتر» به پدیده «فیشینگ» اشاره کرد و بیان داشت: امروزه ایمیل‌ها یا پیامک‌های حاوی لینک‌های مخرب که کاربران روی آنها کلیک کرده یا انتقال پول انجام می‌دهند، به عنوان فیشینگ شناخته می‌شوند. هدف این نوع حمله فریب دادن کاربر و ارسال پیامی است که ظاهراً از سوی یک سازمان معتبر است و کاربر که قربانی می‌شود، ایمیل را دریافت کرده یا لینکی را باز می‌کند.

وی ادامه داد: در حال حاضر، هوش مصنوعی به هکرها کمک می‌کند تا با استفاده از شیوه‌های شخصی‌سازی و تولید محتوا، به وضوح و با سرعت و مقیاس بالا به حملات فیشینگ بپردازند.

مجرمان سایبری از روش‌های مختلفی برای نفوذ به سیستم‌ها و سرقت اطلاعات بهره می‌برند. برخی از این حملات با فریب کاربران انجام می‌شود، در حالی که سایرین به شکل کاملاً فنی و خودکار پیاده‌سازی می‌شوند. سعیدی تصریح کرد: کارشناسان امنیت معتقدند که هر فناوری جدید باید از منظر امنیتی به دقت بررسی شود تا آسیب‌پذیری‌های آن شناسایی و کنترل گردد و سازمان‌ها از پیامدها و ریسک‌های آن مصون بمانند. در حال حاضر در زمینه امنیت سایبری، تحلیلگران در مراکز امنیتی از هوش مصنوعی برای تحلیل و تفسیر گزارش‌های امنیتی استفاده می‌کنند.

تهدیدات رایج امنیت سایبری

مجرمان سایبری از راه‌های مختلف برای نفوذ به سیستم‌ها و سرقت اطلاعات استفاده می‌کنند. برخی از این حملات با فریب کاربران انجام می‌شود در حالی که برخی دیگر به شکل کاملاً فنی و خودکار اجرا می‌شوند. از جمله تهدیدات رایج امنیت سایبری که ممکن است هر فرد یا کسب‌وکاری با آن مواجه شود، می‌توان به فیشینگ، باج‌افزار و بدافزارها اشاره کرد.

۱- فیشینگ (Phishing): در این نوع حمله، مهاجمان با ارسال ایمیل یا لینک‌های جعلی، کاربران را فریب می‌دهند تا اطلاعات حساس خود مانند رمز عبور یا اطلاعات بانکی را وارد کنند. این حملات معمولاً با جعل هویت وب‌سایت‌های معتبر انجام می‌شوند. برای مقابله با این نوع تهدید، بررسی URLها و فعال‌سازی فیلترهای ضد فیشینگ توصیه می‌شود.

۲- باج‌افزار (Ransomware): باج‌افزار داده‌های کاربران را رمزگذاری کرده و برای بازگردانی آن‌ها درخواست پرداخت می‌کند. این نوع بدافزار از طریق ایمیل‌های مخرب یا دانلودهای غیرمطمئن منتشر می‌شود. برای مقابله به این خطر، پشتیبان‌گیری منظم و استفاده از آنتی‌ویروس پیشنهاد می‌شود.

۳- حملات انکار سرویس (DDoS): حمله DDoS با ارسال تعداد زیادی درخواست به یک سرور باعث به خطر افتادن سرویس می‌شود. این حملات معمولاً توسط شبکه‌های بات‌نت انجام می‌شوند و برای مقابله با آن استفاده از خدمات امنیتی ضد DDoS و فایروال شبکه‌ای می‌تواند اثرگذار باشد.

۴- بدافزارها (Malware): شامل ویروس‌ها، کرم‌ها و تروجان‌ها هستند که به تخریب یا سرقت داده‌ها پرداخته و از طریق دانلودهای مشکوک یا پیوست‌های ایمیل به سیستم وارد می‌شوند. برای مقابله با این تهدیدات، استفاده از آنتی‌ویروس و اجتناب از نصب نرم‌افزارهای ناشناس توصیه می‌شود.

به نقل از ایسنا، امروزه امنیت سایبری به یک مسئولیت مشترک تبدیل شده است که نیازمند آگاهی، ابزارهای مناسب و رعایت نکات امنیتی دارد. خوشبختانه با انجام برخی اقدامات اساسی می‌توان از حملات سایبری به میزان قابل توجهی جلوگیری کرد. یکی از این اقدامات برای محافظت از اطلاعات و سیستم‌های دیجیتال، استفاده از رمزهای عبور قوی و احراز هویت چندمرحله‌ای است. رمزهای عبور طولانی و پیچیده دسترسی غیرمجاز را محدود می‌کنند و فعال‌سازی احراز هویت چندمرحله‌ای، لایه امنیتی اضافی را فراهم می‌آورد که حتی در صورت افشای رمز عبور، از ورود غیرمجاز جلوگیری می‌کند.

انتهای پیام