سند ملی جهت حذف هاری به مرحله اجرایی رسید/ هدفگذاری برای پایان مرگومیر انسانی تا سال ۲۰۳۰
به نقل از ایسنا، علیرضا اکبرشاهی - معاون بهداشت، پیشگیری و ایمنی غذایی سازمان دامپزشکی کشور - در اختتامیه روز جهانی هاری به تناقضهای موجود در خصوص این بیماری اشاره کرد و گفت: هاری از یک سو به عنوان بیماریای شناخته میشود که پس از ظهور علائم، تقریباً بهطور قطعی منجر به مرگ میشود و از سوی دیگر، تمامی ابزارها و دانش ضروری برای مدیریت آن سالها است که در دسترس بشر قرار دارد؛ بنابراین این سوال مطرح میشود که چرا هنوز نتوانستهایم آن را بهطور کامل کنترل کنیم. بیشترین آمارهای مربوط به هاری در سطح جهان در کشورهای آسیایی و آفریقایی به ثبت رسیده و کودکان نیز بهعنوان یکی از گروههای آسیبپذیر در برابر این بیماری شناخته میشوند.
اکبرشاهی ادامه داد: اتخاذ تدابیر مناسب پس از مواجهه با حیوان، مراجعه بهموقع از سوی افراد آسیبدیده و همچنین گسترش واکسیناسیون در میان سگها میتواند به طرز چشمگیری در کاهش تعداد موارد ابتلا و مرگ ناشی از هاری مؤثر باشد.
معاون بهداشت، پیشگیری و ایمنی غذایی سازمان دامپزشکی کشور با اظهار اینکه ابزارهای علمی مرتبط با کنترل هاری در دسترس هستند، خاطرنشان کرد: چالش اصلی در این حوزه عدم وجود فناوری یا دانش نیست، بلکه نیاز به یک برنامه پایدار و هماهنگ داریم که تمامی بخشها در آن به ایفای نقش بپردازند. بهمنظور خاتمهیابی مرگهای انسانی ناشی از هاری، برنامه جهانی حذف این بیماری تا سال ۲۰۳۰ تدوین گردیده است. این برنامه بر اساس شواهد علمی، تجربیات کشورها و دانش فنی جهانی شکل گرفته و نشان میدهد که مدیریت هاری با توجه به ظرفیتهای موجود ممکن است.
او با اشاره به ساختار برنامه جهانی حذف هاری گفت: این طرح بهطور کلی مانند هرم است که در قله آن، ساختارهای بینالمللی و هماهنگیهای جهانی قرار دارند، در حالی که پایه این هرم به دوش کشورها میباشد. سازمانهای بینالمللی نمیتوانند مسئولیتهای مربوط به کنترل بیماری را به عهده بگیرند، بنابراین هر کشور باید متناسب با شرایط و امکانات خود، یک برنامه ملی مشخص تدوین نماید. راهبردهای جهانی مسیر کلی را ترسیم میکنند، اما برنامه ملی هر کشور است که جزئیات اقدامها و مسئولیت دستگاهها را مشخص میسازد.
اکبرشاهی همچنین به روند تدوین سند ملی هاری اشاره کرد و گفت: یکی از مهمترین مباحث مطرح شده در همایش سال گذشته، لزوم کاهش پراکندگی فعالیتهای نهادها و تهیه یک سند ملی بود تا همه ارگانهای اجرایی، تشکلها و گروههای مرتبط بتوانند وظایف روشنی داشته باشند. تنظیم یک سند بهتنهایی کار پیچیدهای نیست، اما موضوع حیاتی، اجرای مقدمات و فراهم نمودن زیرساختهای لازم برای عملیاتی کردن آن است. از سال گذشته، کمیته ملی هاری تشکیل گردید و نشستهای تخصصی با حضور کارشناسان و نمایندگان دستگاههای مختلف برگزار گردید و موضوع هاری از یک مسئله صرفاً مربوط به یک دستگاه به موضوعی بینبخشی تبدیل شد. در این راستا، نمایندگان بخشهای مختلف در کمیتههای تخصصی نقش فعالی ایفا کردند تا هر نهاد در محدوده وظایف خود در انجام برنامه مشارکت داشته باشد.
اکبرشاهی به اهمیت شناسایی جمعیت سگهای بدون صاحب پرداخت و اظهار کرد: یکی از اساسیترین ملزومات برای اجرای برنامه واکسیناسیون، ارزیابی دقیق جمعیت سگهای پرسهزن است که در دستور کار قرار گرفته و برای آن برنامهریزی شده است. سند ملی حذف مرگهای ناشی از هاری تدوین و دستورالعملهای آن نهایی شده و اکنون این برنامه به مرحله اجرایی وارد گشته است. شهرستانهایی برای آغاز اولیه برنامه انتخاب شدهاند و امید است با بهرهگیری از نتایج این مرحله، برنامه در سطح گستردهتری در کشور گسترش یابد.
وی در ادامه به تجارب کشورهای موفق در زمینه کنترل هاری اشاره کرد و گفت: اقداماتی که تاکنون انجام شده بدون بهرهگیری از تجربیات جهانی نبوده و یکی از نمونههای موفق در این زمینه کشور مکزیک است. مکزیک در سال ۱۹۹۰ با تعداد قابل توجهی از موارد هاری انسانی و حیوانی مواجه بود، اما از سال ۱۹۹۱، برنامه واکسیناسیون گستردهای را شروع کرد و نتایج این اقدام در دهههای بعدی، کاهش چشمگیر موارد هاری و نزدیک شدن به هدف حذف بیماری را نشان داد. تجربه مکزیک میتواند برای کشور ما نیز الگوئی باشد و نشان دهد که گسترش واکسیناسیون در جمعیت حیوانات چه نقشی در حذف هاری انسانی ایفا میکند.
معاون بهداشت، پیشگیری و ایمنی غذایی سازمان دامپزشکی کشور تصریح کرد: هاری بیماریای نیست که برای کنترل آن منتظر فناوری جدید یا نوآوری خاصی باشیم؛ چرا که دانش و ابزارهای لازم سالهاست موجود است. دستیابی به پوشش مناسب واکسیناسیون در جمعیت سگهای در معرض خطر، بههمراه حفاظت از انسان و ارائه خدمات پس از مواجهه، نقش پررنگی در مدیریت بیماری ایفا میکند. برای موفقیت این برنامه، تشخیص در مقیاس محلی، نقش بخش خصوصی، همکاری نظام دامپزشکی و آموزش عمومی، خصوصاً در مدارس به کودکان، از اهمیت قابل توجهی برخوردار است.
او در پایان با تأکید بر ضرورت رویکرد «سلامت واحد» اظهار داشت: برای کنترل بیماریهایی نظیر هاری باید ارتباط میان سلامت انسان، حیوان و محیط زیست بهطور واقعی برقرار شود و تمامی بخشها باید در یک مسیر مشترک حرکت کنند. علیرغم اینکه مفهوم سلامت واحد سالها مطرح شده، اما اجرای عملی آن نیازمند همکاری بیشتر نهادها و بهرهبرداری از ظرفیتهای موجود است. تنها از طریق همکاری همه بخشها در سطح ملی، منطقهای و بینالمللی میتوانیم به هدف کنترل و حذف هاری دست یابیم.
پایان پیام