به نقل از هریتیج دیلی، باستانشناسان در جریان تازهترین فصل کاوشهای دژ رومی نوائه در شمال بلغارستان، بقایای یک مجموعه اقامتی عظیم را کشف کردهاند که احتمال میرود محل زندگی فرمانده لژیون یکم ایتالیکا بوده باشد. این کشف میتواند یکی از کاملترین نمونههای شناختهشده از اقامتگاه فرماندهان لژیونهای رومی را در اختیار پژوهشگران قرار دهد.
نوائه در کرانه جنوبی رود دانوب قرار دارد و از سده نخست میلادی به یکی از مهمترین مراکز نظامی روم در مرزهای شمالی امپراتوری تبدیل شد. این دژ پایگاه دائمی لژیون یکم ایتالیکا بود؛ واحدی که در همان سده نخست میلادی شکل گرفت و نقش مهمی در حفاظت از مرز دانوب ایفا کرد.
ساختمانی سه هزار مترمربعی با حمام اختصاصی
تیم باستانشناسی دانشگاه ورشو در جریان کاوشهای امسال حدود سه هزار مترمربع از یک مجموعه مسکونی بزرگ را از زیر خاک بیرون آورد.
به گفته پژوهشگران، شواهد موجود نشان میدهد این ساختمان به احتمال زیاد «پراتوریوم» یا اقامتگاه لژیوناتوس، فرمانده ارشد لژیون، بوده است. مهمترین دلیل این فرضیه، کشف یک مجموعه حمام خصوصی بزرگ در داخل بنا است؛ امکانی که در دژهای رومی معمولا تنها برای مقامهای عالیرتبه ساخته میشد، زیرا سربازان از حمامهای عمومی استفاده میکردند.
اقامتگاهی با تزئینات مجلل
کاوشها نشان داد این ساختمان تنها یک اقامتگاه اداری نبوده، بلکه فضایی مجلل با تزئینات چشمگیر داشته است. باستانشناسان بقایای دیوارهای نقاشیشده، کفسازیهایی از آجرهای رنگارنگ، قطعاتی از مبلمان برنزی، پیکرههای کوچک فلزی و سفالینههای مرغوب را کشف کردهاند؛ یافتههایی که جایگاه اجتماعی بسیار بالای ساکنان این مجموعه را نشان میدهد.
اگر شناسایی بنا بهعنوان پراتوریوم تأیید شود، پژوهشگران به نمونهای کمنظیر از محل زندگی فرماندهان لژیونهای رومی دست خواهند یافت؛ زیرا بسیاری از دژهای رومی امروز زیر شهرهای مدرن قرار گرفتهاند و تنها بخشهایی محدود از ساختمانهای آنها باقی مانده است.
اشیای مذهبی از سراسر امپراتوری
در میان یافتههای امسال، یک پیکره برنزی کوچک از پریاپوس، ایزد باروری در اسطورههای روم، توجه ویژه پژوهشگران را جلب کرده است؛ زیرا نمونههای مشابه آن در منطقه دانوب سفلی بسیار اندک هستند.
باستانشناسان همچنین سر پیکره میتراس، دو محراب سنگی با کتیبههایی که یکی از آنها تقریبا بهطور کامل حفظ شده است، بخشی از یک سر مرمری متعلق به پرترهای رسمی از خاندان امپراتوری و یک قطعه تزئینی مخروطیشکل شبیه میوه کاج را کشف کردهاند؛ شیئی که در این منطقه بهندرت یافت میشود.
به باور پژوهشگران، وجود اشیایی مرتبط با آیینهای شرقی و مصری نشان میدهد برخی از سربازان مستقر در نوائه پیشتر در مناطق شرقی امپراتوری خدمت کرده یا به آن سرزمینها سفر کرده بودند.
ردپای آوارها در دل دژ رومی
کاوشهای امسال تنها به دوره روم محدود نبود. پژوهشگران آثاری از حضور آوارها، کوچنشینانی که در سده ششم میلادی وارد اروپا شدند، نیز شناسایی کردند.
در این بخش از محوطه، چندین ساختمان نیمهفرورفته با اجاق و تنور کشف شد. یکی از این بناها بهطور محسوسی بزرگتر از سایر ساختمانها بود و احتمال دارد به یکی از رهبران محلی تعلق داشته باشد، در حالی که برخی خانههای دیگر تنها حدود پنج مترمربع مساحت داشتند.
یکی از مهمترین یافتههای این بخش، یک گوشواره آواری بود که نخستین نمونه از این نوع در شمال بلغارستان بهشمار میآید و میتواند اطلاعات تازهای درباره استقرار این گروه در جنوب دانوب ارائه کند.
جستوجو برای بندر گمشده نوائه
کاهش کمسابقه سطح آب رود دانوب فرصت دیگری نیز در اختیار پژوهشگران قرار داد. آنها توانستند بخشهایی از بستر رودخانه را که معمولا زیر آب قرار دارند بررسی کنند و بقایای سازههای معماری، سفالینهها و کاشیهای سقف رومی را ثبت کنند. این شواهد شاید سرانجام محل بندر باستانی نوائه را مشخص کند؛ بندری که یکی از مهمترین معماهای باقیمانده درباره این دژ رومی است.
شناسایی این بندر میتواند نشان دهد نوائه چگونه از طریق رود دانوب با شبکههای نظامی و تجاری امپراتوری روم ارتباط داشت و تدارکات یکی از مهمترین پایگاههای مرزی روم چگونه تأمین میشد.