نیروی دریایی ایالات متحده مدتهاست که با اتکا به ناوگان گسترده و پیشرفته ناوهای هواپیمابر اتمیاش، جایگاه نخست را در میان قدرتهای دریایی جهان حفظ کرده است. در این میان، ناو یواساس جرالد آر. فورد (USS Gerald R. Ford) با کد CVN-78 که در سال ۲۰۱۷ وارد خدمت شد، هنگام معرفی بهعنوان بزرگترین کشتی جنگی جهان شناخته میشد. با این حال، رقابت تسلیحاتی در پهنه دریاها روندی شتابگرفته دارد و حالا چنین برآورد میشود که جمهوری خلق چین قصد دارد رقیبی جدی، قدرتمند و شاید حتی بزرگتر از آنچه آمریکاییها در اختیار دارند، به میدان بیاورد.
ناو هواپیمابر تازهنفس چین و سناریوی مشخصات احتمالی Type 004
در حال حاضر، نیروی دریایی آمریکا با داشتن ۱۱ فروند ناو هواپیمابر فعال، هنوز هم معیار اصلی برتری در آبهای جهان به شمار میرود. ناو یواساس جرالد آر. فورد که در سال ۲۰۱۷ وارد ناوگان این کشور شد، با طول ۳۳۷.۱ متر، عرض ۷۸ متر و ارتفاع ۴۰.۸ متر، در زمان ساختش عنوان بزرگترین کشتی جنگی را به خود اختصاص داد و توان جابهجایی آن هم بیش از ۱۰۰,۰۰۰ تن برآورد شده است.
با این وجود، گزارشهایی که به بیرون درز کردهاند میگویند چین در حال ساخت یک ناو هواپیمابر تازه است که به احتمال زیاد میتواند موقعیت ناو فورد را بهعنوان بزرگترین ناو جنگی جهان به چالش بکشد. بر پایه این اطلاعات، محل ساخت این پروژه در کشتیسازی دالیان واقع در استان لیائونینگ عنوان شده است. این ناو که با نام تایپ 004 (Type 004) شناخته میشود، احتمالاً نخستین سوپـرناوهواپیمابر هستهای چین خواهد بود.
تحلیلگران با اتکا به مشاهدات موجود، طول این ناو را حدود ۳۳۸.۴ متر تخمین میزنند؛ عددی که آن را هم از ناوهای نسل فورد آمریکا و هم از ناو فوجیان (Fujian) چین (که در طبقهبندی با کد Type 003 معرفی میشود) بلندتر قرار میدهد. همچنین انتظار میرود زمان عملیاتی شدن این ناو هواپیمابر جدید چین پیش از سال ۲۰۲۷ فرا نرسد.
جاهطلبیهای دریایی چین؛ اندازهها و توانمندیهای پیشرفته
از آنجا که چین معمولاً جزئیات فنی و مشخصات دقیق کشتیهایش را به شکل عمومی منتشر نمیکند، پژوهشگران و تحلیلگران غربی برای دستیابی به اطلاعات درباره Type 004 ناچارند از راههای غیرمستقیم استفاده کنند. آنها با رصد دقیق تصاویر ماهوارهای و بهرهگیری از نشانههای حاصل از دادههای موجود، به بخشی از ابهامات این پروژه بزرگ پی بردهاند. گفته میشود مونتاژ بدنه این ناو در حوض خشک از اوایل سال ۲۰۲۵ آغاز شده است. سرعت بالای ساخت در چین نیز باعث شده تصاویری که در ماه می ۲۰۲۶ ثبت شدهاند، پیشرفت محسوسی را در روند شکلگیری این شناور عظیم نشان بدهند.
بر اساس همین مشاهدات، تحلیلگران ابعاد بسیار بزرگ این ناو هواپیمابر را مطرح کردهاند. اگرچه در این مرحله تعیین دقیق میزان جابهجایی آن کار آسانی نیست، برخی برآوردها عددی بین ۱۱۰,۰۰۰ تا ۱۲۰,۰۰۰ تن را برای آن در نظر میگیرند. در کنار این، تصور میشود این ناو بتواند تا ۹۰ فروند هواپیما را در خود جای دهد؛ یعنی ۳۰ فروند بیشتر از ناو فوجیان چین که ظرفیت آن ۶۰ فروند اعلام شده، و همچنین ۱۵ فروند بیش از ۷۵ هواپیمای عملیاتی معمول یواساس فورد. این اعداد و تخمینها، به شکل روشنی از عزم چین برای عبور از سطح فعلی قابلیتهای رزمی نیروی دریایی ایالات متحده حکایت دارد؛ تلاشی که هدفش رسیدن به مرتبهای است که در آن، بتواند به قدرت غالب دریایی جهان تبدیل شود.