این نوآوری بیش از یک دگرگونی ساده در روش‌های سوخت‌گیری به شمار می‌آید. هدف اساسی آن ایجاد پیوندی میان هویت فرد، خودرو، کارت بانکی و سهمیه بنزین است که به جمع‌آوری داده‌های دقیق از مصرف سوخت در کشور منجر خواهد شد. این اطلاعات می‌تواند پایه‌گذار تصمیم‌گیری‌های آتی در مسئله قیمت‌گذاری و بهبود نظام یارانه‌های انرژی باشد. این تحولی که در حال تحقق است، زیرساخت حیاتی برای بازنگری نظام یارانه بنزین محسوب می‌شود.

توکن بنزین چیست و فرآیند آن چگونه است؟

توکن بنزین در این سیستم نه به معنای پول و نه رمزارز بلکه به‌عنوان یک مجوز دیجیتال برای هویت‌یابی و دسترسی به سهمیه سوخت عمل می‌کند. رانندگانی که کارت سوخت شخصی در اختیار ندارند، می‌توانند با استفاده از کارت بانکی خود در جایگاه به احراز هویت پرداخته و توکن دریافت نمایند. پس از اخذ توکن، امکان استفاده از کارت اضطراری جایگاه برای آن‌ها فراهم می‌شود که در این حالت، مصرف سوخت به هویت فرد مربوط شده و در سیستم ثبت خواهد شد. این فرآیند کارت اضطراری را از یک ابزار عمومی به بخشی از زنجیره شناسایی دیجیتال تبدیل می‌کند.

«سوئیچ سهمیه»؛ زیرساختی کلیدی برای جمع‌آوری داده‌ها

توکن بنزین تنها یک جزء از این پروژه گسترده است؛ «سوئیچ سهمیه» به‌عنوان زیرساختی حیاتی، ارتباط میان داده‌های خودرو، سهمیه و حساب بانکی را برقرار می‌سازد. این سیستم قادر است ثبت دقیقی از مصرف سوخت، شامل اینکه چه فردی، برای کدام خودرو، چه میزان سوخت و به چه نرخ‌هایی دریافت کرده، ارائه کند. همچنین، قانون بودجه ۱۴۰۴ وزارت نفت را ملزم ساخته است که امکان انتقال سهمیه سوخت از کارت سوخت به کارت بانکی را فراهم آورد.

داده‌های جدید و گام اول برای بازطراحی یارانه بنزین

جمع‌آوری داده‌ها از اهمیت زیادی برخوردار است؛ چرا که با مرتبط کردن مصرف به هویت و خودرو، اطلاعات دقیقی از الگوهای مصرف و سهمیه‌های مازاد به دست می‌آید. این اطلاعات مبنای اصلاح سهمیه‌ها، کنترل مصرف و بازنگری در نظام تخصیص یارانه‌های انرژی خواهد بود. با افزایش نرخ سوم بنزین از ۵۰۰۰ تومان به ۱۰ هزار تومان از ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ و ثابت ماندن سهمیه‌های ۶۰ لیتری با نرخ ۱۵۰۰ تومان و ۵۰ لیتری با نرخ ۳۰۰۰ تومان، نیاز به این داده‌ها همچنان بیشتر احساس می‌شود. توکن بنزین به تنهایی نمی‌تواند مصرف را کاهش دهد، اما پایه‌گذاران زیرساختی حیاتی برای سیاست‌گذاری‌های آینده می‌باشد تا سهمیه از خودرو به شخص منتقل شده یا به اعتبار ریالی تبدیل گردد.