۳۰۰۰ اثر تاریخی تهران در فهرست بازبینی شده توسط شهرداری/ آغاز مرمت چهارسوق بزرگ از هفته آینده

اشکان بیات در گفت‌وگو با ایسنا، به آغاز فعالیت جدید مدیریت معاونت بافت و بناهای تاریخی در حدود هشت ماه پیش اشاره کرد و ادامه داد: این دوره با شرایط جنگی و خساراتی که به برخی ابنیه‌های شهر تهران وارد شد، همزمان گردید. یکی از نخستین اقدام‌ها، مستندسازی سریع بناهای آسیب‌دیده با همکاری گروه‌های داوطلب و هماهنگی اداره کل معماری و ساختمان شهرداری تهران و اداره کل میراث فرهنگی استان تهران بود.

وی افزود: مستندات ایجادشده، پایه و اساس مهمی برای برنامه‌ریزی اقدام‌های بعدی و تعیین اولویت‌های ترمیمی محسوب گردید و پیگیری مرمت بناهای آسیب‌دیده و آغاز عملیات اجرایی آن‌ها به‌عنوان گام‌های بعدی در نظر گرفته شد.

همکاری میان‌بخشی برای محافظت از میراث تاریخی

بیات انعقاد تفاهم‌نامه همکاری میان دستگاه‌های مرتبط را از دیگر اقدامات این دوره برشمرد و تصریح کرد: با همکاری مسئولان وزارت میراث فرهنگی، معاونت شهرسازی و معماری و مدیران مربوطه، تفاهم‌نامه‌ای برای گسترش همکاری‌های متقابل در زمینه حفاظت، مرمت و احیای بناهای تاریخی به امضاء رسید.

معاون بافت و بناهای تاریخی شهرداری تهران ادامه داد: به‌طور طبیعی، حفاظت از میراث تاریخی تهران یک موضوع بین‌بخشی است و دستیابی به نتایج پایدار بدون همکاری بین دستگاه‌های مسئول و مشارکت مالکان و دیگر ذی‌نفعان ممکن نیست.

وی در خصوص موضوع G321 توضیح داد: این مسأله یکی از پرونده‌های حائز اهمیت بوده که در این مدت پیگیری شد و اکنون مراحل پایانی خود را طی می‌کند.

بیات افزود: این مسئله ۱۵ سال است که با مشکلات متعددی دست و پنجه نرم کرده و امیدواریم با نهایی شدن آن، بخشی از مشکلات مالکان و همچنین برنامه‌ها و پروژه‌های واقع در این بخش حل و فصل شود.

از سنگلج و فرحزاد تا بازار تهران

معاون بافت و بناهای تاریخی اداره کل معماری و ساختمان شهرداری تهران همچنین از تهیه الگوهای خاص برای برخی مناطق تاریخی خبر داد و بیان کرد: پس از شناسایی نیاز فرهنگی، طراحی الگوی خاص برای سنگلج در حال انجام است و کار بر روی الگوی روستای فرحزاد نیز ادامه دارد.

مرمت چهارسوق بزرگ بازار تهران از هفته آینده آغاز می‌شود

آغاز عملیات اجرایی حمام تاریخی فرحزاد

وی ادامه داد: در حوزه پروژه‌های اجرایی، اقدامات عملیاتی شروع شده که شامل مرمت چهارسوق بزرگ بازار تهران است که کار آن از هفته پیش رو آغاز خواهد شد. همچنین روی پروژه مرمت حمام تاریخی فرحزاد در منطقه ۲ نیز به‌زودی فعالیت‌ها آغاز خواهد شد.

بیات در مورد برنامه‌های آینده برای بازار تهران نیز عنوان کرد: محدوده ۱۱۰ هکتاری بازار تهران یکی از مسائل حائز اهمیت است که در سال‌های آتی به‌طور جدی دنبال خواهد شد. تلاش داریم تا با برنامه‌ریزی، ارائه راهکار و تعریف پروژه‌های مشترک، حضور مؤثرتری در این ناحیه داشته و شرایط بهبود کیفیت فضایی و عملکردی بازار را فراهم کنیم.

وی تأکید کرد: بازار تهران تنها یک محدوده تاریخی نیست؛ این بازار به‌همان اندازه که از نظر تاریخی اهمیت دارد، دارای ارزش‌های اقتصادی و اجتماعی نیز هست. از این رو، برنامه‌ریزی در این زمینه نیازمند همکاری تمامی نهادها و ذی‌نفعان و بهره‌برداری مؤثر از ظرفیت‌های سرمایه‌گذاری است.

مرمت بدون برنامه بهره‌برداری پایدار نخواهد بود

بیات یکی از چالش‌های اصلی در زمینه بناهای تاریخی را موضوع نگهداری و روش بهره‌برداری عنوان کرد و گفت: تنها مرمت یک بنا کافی نیست؛ باید مشخص گردد که این بنا پس از مرمت به چه نحوی مورد استفاده قرار خواهد گرفت و چه سازوکار اقتصادی و مدیریتی برای حفظ آن وجود دارد.

وی خاطرنشان کرد: به همین منظور، تدوین «نظام بهره‌برداری از بناهای تاریخی» در اولویت قرار گرفته و مشاور مربوطه نیز فعالیت‌های خود را آغاز کرده است تا در نهایت بتوانیم سندی جامع برای روش بهره‌برداری و نگهداری این بناها داشته باشیم.

معاون بافت و بناهای تاریخی شهرداری تهران همچنین به عمارت کلاه‌فرنگی عشرت‌آباد اشاره کرد و گفت: این بنا که متعلق به دوره قاجار بوده و از ابنیه شاخص تاریخی تهران به شمار می‌رود، به‌عنوان یکی از نخستین ساختمان‌های چهار طبقه پایتخت شناخته می‌شود. مرمت آن نیز در حال انجام است.

بازنگری در فهرست بناهای تاریخی تهران

بیات در مورد بازنگری فهرست بناهای تاریخی تهران نیز بیان کرد: در مطالعات طرح جامع و بررسی‌های مشاور، حدود ۳۸۰۰ بنا مورد ارزیابی قرار گرفت که حدود ۳۰۰۰ بنا از لحاظ ثبت ملی یا ارزش، تشخیص داده شدند.

وی تصریح کرد: پس از بازنگری‌های صورت گرفته، تعداد بناهای مورد بررسی به حدود ۱۵۰۰ بنا کاهش یافته و اطلاعات قریب به ۱۵۵۰ بنا پس از تأیید اداره کل میراث فرهنگی استان تهران در سامانه داده‌های مکانی ثبت و بارگذاری گردیده است.
 

شناسایی بناهای جدید تاریخی تهران در برنامه شهرداری

بیات ادامه داد: این فرآیند همچنان در حال ادامه است، چراکه برخی بناها در زمان تدوین طرح جامع در فهرست بناهای تاریخی قرار نداشتند، اما بعد از آن در سال‌های اخیر به ثبت ملی رسیده یا دارای ارزش شناخته شده‌اند. بنابراین هدف داریم با استفاده از خدمات مشاور، این بناهای جدید را نیز شناسایی و اطلاعات آنها را به فهرست موجود اضافه کنیم.

از پروانه مرمت دستی تا الکترونیکی شدن

معاون بافت و بناهای تاریخی شهرداری تهران یکی دیگر از اقدامات مهم این دوره را پیگیری مصوبه شورای اسلامی شهر تهران در خصوص صدور پروانه مرمت اعلام کرد و گفت: اجرای مصوبه سال ۱۴۰۲ با هدف تسهیل فرآیند صدور پروانه مرمت دنبال می‌شود. برای تحقق این مصوبه، جلسات و آموزش‌های لازم با همکاری اداره کل برنامه‌ریزی، شهرداری‌های مناطق و رؤسای شهرسازی برگزار شده تا فرآیند صدور پروانه مرمت در مناطق اجرایی گردد.
 

صدور الکترونیکی پروانه مرمت بناهای تاریخی در تهران

بیات با اشاره به اینکه صدور پروانه مرمت در دو تا سه سال گذشته عمدتا به شکل دستی انجام می‌شد، گفت: اکنون در تلاشیم که این فرآیند را به سمت سیستماتیک و الکترونیکی شدن پیش ببریم. در پنج تا شش ماه اخیر نیز در برخی مناطق، روند صدور پروانه مرمت آغاز و پروانه‌هایی صادر شده است.

وی افزود: در مرحله بعد، تدوین بسته‌های تشویقی را مد نظر داریم تا مشوق‌های مؤثرتری برای مالکان بناهای تاریخی فراهم گردد و حفاظت از این بناها برای مردم و مالکان جذاب‌تر و آسان‌تر شود.

جذب سرمایه و مشارکت در حفاظت از میراث تاریخی

بیات همچنین از آغاز اقدامات برای شناسایی ظرفیت‌های سرمایه‌گذاری در بافت‌های تاریخی خبر داد و گفت: در چند ماه اخیر، با همکاری اداره مشارکت‌های سرمایه‌گذاری و دفاتر توسعه محله‌ای، بازدیدهای میدانی از مناطق دارای بافت تاریخی شامل مناطق ۱، ۶، ۷، ۱۱، ۱۴ و ۲۰ صورت گرفته است.

وی ادامه داد: در این بازدیدها، بناها و پروژه‌های دارای ظرفیت شناسایی و در ادامه، جمع‌بندی‌های لازم با حضور مدیر عامل سازمان نوسازی شهر تهران انجام گرفت. پس از آن به دنبال این خواهیم بود که با همکاری مدیرکل معماری و ساختمان، پروژه‌های اولویت‌دار را شناسایی و به مرحله اجرا درآوریم.

میراث تاریخی تهران نباید تنها در مناطق مرکزی باشد

معاون بافت و بناهای تاریخی شهرداری تهران با تأکید بر ضرورت رویکرد جامع به موضوع میراث تاریخی اظهار کرد: فعالیت این معاونت نباید فقط به محدوده‌های تاریخی شناخته‌شده و مناطق مرکزی تهران محدود شود.

بیات ادامه داد: در کنار بافت‌های تاریخی مهم، در مناطق مختلف شهر نیز ظرفیت‌های تاریخی و اتفاقات ارزشمندی وجود دارد که کمتر مورد توجه قرار گرفته و باید امکان تعریف و اجرای پروژه در این مناطق نیز فراهم گردد.

وی تصریح کرد: هدف ما این است که حفاظت، مرمت و احیای میراث تاریخی با یک نگرش فراگیر در مقیاس تمام شهر تهران دنبال شود و ظرفیت‌های کمتر شناخته‌شده در برنامه‌های آینده مورد توجه قرار گیرد.

روایت میراث تاریخی برای شهروندان

بیات در ادامه سخنان خود به برنامه‌ریزی برای تولید برنامه‌های تلویزیونی موضوع بافت‌های تاریخی اشاره کرد و گفت: همکاری با مرکز ارتباطات و روابط عمومی شهرداری تهران در گام نخست چهار برنامه تلویزیونی در دستور کار قرار دارد.

وی هدف از تولید این برنامه‌ها را معرفی ظرفیت‌های تاریخی تهران، تبیین ضرورت حفاظت و مرمت و افزایش مشارکت عمومی در صیانت از میراث تاریخی پایتخت دانست.

معاون بافت و بناهای تاریخی شهرداری تهران در پایان ابراز امیدواری کرد: آنچه امروز تحت عنوان «قرار سرمایه با تاریخ» آغاز می‌نماییم، آغازگر مسیری باشد که برنامه‌های حوزه بافت و بناهای تاریخی را از وضعیت فعلی به سمت فردایی روشن سوق دهد.

انتهای پیام