افزایش هزینه‌های خودرو، خریداران را به سمت بازار خودروهای دست‌دوم سوق داده است
بر اساس گزارش خبرنگار مهر، افزایش قابل توجه قیمتها در حوزه خودروهای صفرکیلومتر و کاهش قدرت خرید خانوارها، بازار خودروهای دست‌دوم را به یکی از بخش‌های کلیدی معاملات خودرو تبدیل کرده است؛ این بازار اکنون برای برخی از خریداران، نه تنها گزینه‌ای جایگزین، بلکه تنها راه باقی‌مانده برای خرید خودرو محسوب می‌شود.
تورم نقطه‌به‌نقطه در گروه «خرید وسایل نقلیه» در شهریورماه به ۱۳۵.۷ درصد رسید؛ به این معنا که میانگین قیمت این دسته در مقایسه با شهریور سال گذشته، بیشتر از دو برابر شده است. در این شرایط، فاصله میان قیمت خودروهای صفر و توان مالی خانوارها افزایش یافته و گزارش‌های بازار نشان‌دهنده تداوم تقاضا برای خودروهای کارکرده می‌باشد.
در هفته جاری نیز آگهی‌های بازار نشان می‌دهد که دامنه قیمت خودروهای دست‌دوم به شدت متنوع شده است. به عنوان مثال، پراید صندوق‌دار مدل ۱۳۸۸ با کارکرد ۴۱۲ هزار کیلومتر و بدنه دوررنگ حدود ۵۰۵ میلیون تومان قیمت‌گذاری شده، در حالی که پژو ۲۰۶ تیپ ۲ مدل ۱۳۹۸ با کارکرد ۱۸۰ هزار کیلومتر و بدنه بدون رنگ تقریباً یک میلیارد و ۳۷۰ میلیون تومان ارزش‌گذاری شده است. همچنین، کوییک R مدل ۱۴۰۰ با تنها ۲۹ هزار کیلومتر کارکرد و بدنه بدون رنگ حدود یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان عرضه شده است.
این ارقام نمایانگر قیمت‌های پیشنهادی فروش هستند و به معنای قیمت نهایی معامله نیستند؛ ولی با این حال، اختلاف قیمتی آنها نشان می‌دهد که در بازار خودروهای کارکرده، سال ساخت به تنهایی تعیین‌کننده قیمت نمی‌باشد و فاکتورهایی مانند کارکرد، وضعیت بدنه و سلامت خودرو می‌تواند تأثیر چشمگیری بر ارزش یک خودرو داشته باشد. گزارش‌های ابتدای مهر نیز نشان‌دهنده همین فاصله در قیمتها برای نمونه‌های جدیدتر می‌باشد؛ به طور مثال، قیمت پژو ۲۰۶ تیپ ۲ کارکرده در گزارشات مربوطه از حدود ۷۱۵ میلیون تومان تا یک میلیارد و ۳۵۰ میلیون تومان متغیر بود.
علت گرایش تقاضا به سمت خودروهای کارکرده چیست؟
افزایش قیمت خودروهای صفرکننده، اصلی‌ترین عاملی است که به تغییرات معادلات بازار دامن زده است. خریدارانی که قبلاً امکان خرید خودروی نو را داشتند، با بالا رفتن قیمتها ناگزیر به بررسی گزینه‌های کارکرده رو آورده‌اند و برخی دیگر نیز برای ورود به بازار، به سمت خودروهای قدیمی‌تر و ارزان‌تر رفته‌اندخریدارانی که قبلاً امکان خرید خودروی نو را داشتند، با افزایش قیمتها ناچار شده‌اند گزینه‌های کارکرده را بررسی کنند و گروهی دیگر نیز برای ورود به بازار، به سراغ خودروهای قدیمی‌تر و ارزان‌تر رفته‌اند.
بنابراین، بازار دست‌دوم‌ها اکنون پاسخگوی طیف وسیعی از تقاضاها است؛ از خریدارانی که به دنبال خودروهای اقتصادی با بودجه محدودند تا افرادی که ترجیح می‌دهند به جای خرید یک خودروی صفر اقتصادی، به سمت خرید یک خودروی کارکرده با امکانات یا کلاس بالاتر بروند.
گزارش‌های اخیر بازار نشان‌دهنده این است که خودروهای کارکرده یکی از بخش‌های پرتحرک معاملات بوده و دلیل اصلی این وضعیت را می‌توان فاصله قیمت خودروهای صفر با قدرت خرید متقاضیان دانست.
با این حال، افزایش تقاضا به معنای آسان‌تر شدن خرید نیست. برعکس، با افزایش سهم خودروهای کارکرده در معاملات، نیاز به شناخت وضعیت واقعی خودروها نیز بیش از پیش اهمیت یافته است.
چند قیمتی برای یک مدل خودرو
در بازار خودروهای صفر، مشخصات کارخانه‌ای به طور چشمگیری قیمت خودرو را تعیین می‌کند؛ ولی در بازار کارکرده، هر خودرو شرایط مختص به خود را دارد.
دو خودرو با مدل و سال ساخت مشابه ممکن است به علت تفاوت در میزان کارکرد، وضعیت بدنه، تاریخچه تصادف، قطعات تعویضی و نحوه نگهداری، با فاصله‌ای معنادار قیمت‌گذاری شوند. به عبارت دیگر، خریدار در بازار کارکرده فقط یک مدل خودرو را خریداری نمی‌کند بلکه تاریخچه مربوط به آن خودروی خاص را نیز به دست می‌آورد.
این موضوع باعث می‌شود حتی در خودروهایی پرتقاضا مانند پژو ۲۰۶، اختلاف قیمت میان مدل‌های مختلف می‌تواند به صدها میلیون تومان برسد؛ این پدیده به ویژه در خودروهای قدیمی‌تر که تفاوت کارکرد و شرایط بدنه آنها بیشتر است، برجسته‌تر می‌شود.
رونق کارکرده‌ها، اهمیت کارشناسی خودرو را افزایش می‌دهد
در چنین بازاری، تشخیص وضعیت بدنه و رنگ خودرو به یکی از مراحل کلیدی قبل از انجام معامله تبدیل شده است. رنگ‌شدگی، تعویض قطعات یا سابقه تصادف می‌تواند بر ارزش خودرو تأثیر بگذارد و در صورت عدم آگاهی خریدار، شکاف بزرگی میان قیمت واقعی و مبلغ پرداختی ایجاد شود.
حسین جوانمرد، رئیس اتحادیه نقاشان خودرو تهران، در این زمینه از تأسیس رسته‌ای تحت عنوان «بررسی و مشاوره خدمات رنگ خودرو» خبر داده است؛ رسته‌ای که وظیفه‌اش ارزیابی وضعیت رنگ و بدنه خودرو و ارائه نتیجه کارشناسی به متقاضیان است. به گفته وی، این واحدها مسئول تعمیر یا نقاشی خودرو نیستند، بلکه قبل از انجام معامله به بررسی وضعیت بدنه پرداخته و به خریدار کمک می‌کنند تا با اطلاعات بهتری در مورد خرید تصمیم‌گیری کند.
او همچنین از تدوین ضوابطی ۱۵ بنده برای واحدهای فعال در این حوزه خبر داده است؛ اقدامی که قصد دارد چارچوب فعالیت‌ها را برای واحدهای ارائه‌دهنده خدمات بررسی رنگ و بدنه مشخص کند. طبق این چارچوب، برگه‌های کارشناسی صادرشده از سوی واحدهای تحت نظارت اتحادیه دارای هولوگرام خواهند بود. البته این هولوگرام تأییدی برای نتیجه فنی کارشناسی نیست، بلکه بیشتر به منظور شناسایی برگه صادر شده توسط واحد صنفی و امکان نظارت بر عملکرد آن به کار می‌رود. با این روش، در صورت بروز هرگونه اختلاف یا شکایت، اتحادیه قادر خواهد بود فعالیت‌های واحد صنفی صادرکننده گزارش را مورد بررسی قرار دهد.
نکات ضروری که خریداران خودروهای کارکرده باید مد نظر داشته باشند
در شرایطی که بازار دست‌دوم‌ها در حال گسترش است، توجه صرف به قیمت برای خرید خودرو کافی نیست. خریدار باید پیش از انجام معامله، میزان کارکرد، وضعیت بدنه، قطعات تعویضی، تاریخچه تصادف و شرایط فنی خودرو را به دقت بررسی کند.
کارشناسی وضعیت رنگ و بدنه نیز باید قبل از نهایی شدن معامله انجام گیرد؛ زیرا ممکن است اختلاف قیمتی میان یک خودروی بدون رنگ و نمونه‌ای دارای قطعات رنگ‌شده یا تعویضی به ده‌ها یا بلکه صدها میلیون تومان برسد.
از این منظر، کارشناسی خودرو دیگر صرفاً به عنوان یک خدمت جانبی برای خریداران محسوب نمی‌شود، بلکه در بازاری که قیمتها به شدت به وضعیت هر خودرو وابسته شده‌اند، می‌تواند بخشی حیاتی از فرآیند تصمیم‌گیری برای انجام معامله باشد.
خودروهای کارکرده ارزان‌ترند، اما خرید آنها آسان نیست
بازار خودروهای کارکرده در مهرماه ۱۴۰۵ تحت تأثیر دو نیروی متضاد قرار دارد؛ از یک سو، افزایش قیمت خودروهای صفر، تقاضا را به سمت خودروهای دست‌دوم هدایت کرده و از سوی دیگر، رشد قیمتها در همین خودروها نیز تفاوت‌های قیمتی را بسیار پررنگ‌تر کرده است.
به این ترتیب، رونق بازار کارکرده لزوماً به معنای کاهش قیمتها نمی‌باشد. خریدار امروزی ممکن است برای خرید یک خودروی پرکارکرد در عوض هنوز هزینه بالایی صرف کند، اما همچنین گزینه‌های انتخابی بیشتری از میان خودروهای متعدد با بودجه محدودتر در اختیار داردرونق بازار کارکرده لزوماً به معنای ارزان شدن خودرو نیست، خریدار امروز ممکن است برای خرید یک خودروی چندسال‌کارکرده همچنان هزینه بالایی بپردازد، اما در مقابل، امکان انتخاب از میان طیف گسترده‌تری از خودروها با بودجه محدودتر را دارد.
علاوه بر این، ثبت سفارش واردات خودروهای کارکرده از شهریورماه به مرحله اجرایی درآمده است؛ اقدامی که در صورت ورود تعداد قابل توجهی خودرو به بازار، ممکن است در آینده انتخاب‌های خریداران را دگرگون کند، اگرچه هنوز برای تحلیل دقیق تأثیر این سیاست بر تغییر قیمت‌های بازار داخلی زود است.
بنابراین، افزایش قیمت خودروهای صفر، بازار کارکرده را به مقصدی برای جمعیت بیشتری از خریداران تبدیل کرده است؛ اما در این بازار، پایین بودن قیمت اولیه به معنای کاهش ریسک معامله نہیں است. هرچه اختلاف قیمت میان خودروهای مشابه بیشتر شود، تعیین وضعیت واقعی خودرو و دسترسی خریدار به اطلاعات معتبر اهمیتی چشمگیر خواهد یافت؛ موضوعی که اتحادیه نقاشان خودرو تهران با تعریف رسته تخصصی برای کارشناسی رنگ و بدنه به دنبال ایجاد چارچوب مشخص‌تری برای آن است.