«شنیدن داستانهای جامعه»، راهی به سوی عبور از بحران / اهمیت توسعه فرهنگ گفتوگو در جامعه
دکتر محمدرضا شالبافان در مصاحبهای با ایسنا به مناسبت هفته سلامت روان اشاره کرد که تاریخچه گرامیداشت این هفته در ایران به سالهای گذشته برمیگردد. وی اظهار داشت که هفته سوم مهر به عنوان هفته سلامت روان، فرصتی مناسب برای ارتقاء آگاهیهای سلامت روان در میان مردم به شمار میرود. وزارت بهداشت با توجه به شعار سازمان جهانی بهداشت در ارتباط با روز جهانی سلامت روان و با همکاری انجمنهای علمی، شعار «شنیدن روایتهای جامعه، گامی برای عبور از بحران» را انتخاب کرده است. ایشان امیدوار هستند که این هفته، فرصتی مغتنم برای جامعه باشد تا در جهت بهبود سلامت روان که یکی از نیازهای اساسی جوامع است، گام بردارند.
این روانپزشک در ادامه گفت: جامعه در سال گذشته شرایط بحرانی را تجربه کرد و به همین دلیل بسیار حائز اهمیت است که تمامی افراد جامعه، از جمله کودکان، نوجوانان و افراد آسیبپذیر، قادر به گفتگو باشند. لازم است فضایی فراهم شود که افراد نهتنها با یکدیگر تعامل کنند، بلکه این ارتباط باید از کوچکترین واحد اجتماعی یعنی خانوادهها آغاز شود تا منجر به ارتقای سلامت روان گردد.
او با تأکید بر ضرورت یادگیری افراد برای گفتگو با درمانگران، بیان کرد: افراد باید این آگاهی را کسب کنند که روایتهای خود را به منظور دریافت یاری و پشت سر گذاشتن بحرانها با درمانگران به اشتراک بگذارند. فشارهای روانی حاکم بر جامعه بر کسی پوشیده نیست و ادامه مواجهه با شرایط استرسزا، برای بسیاری از افراد به واقعیت تبدیل شده است.
ترویج فرهنگ گفتگو و همدلی اجتماعی و تلاش برای افزایش حمایتهای اجتماعی
مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت بیان داشت: میبایست فرهنگ گفتگو و همدلی در جامعه را ترویج کرده و در راستای تقویت حمایتهای اجتماعی تلاش کنیم تا افراد بتوانند از این مؤلفهها برای بهبود سلامت روانی_اجتماعی خود بهرهمند گردند.
شالبافان در باره هفته سلامت روان در ایران توضیح داد: هفته سلامت روان نه تنها به مسائل متنوع سلامت روان پرداخته، بلکه به گروههای سنی مختلف نیز توجه میکند. شعار روز اول این هفته «بازگشت به آرامش پس از بحران» است و به اختلالاتی مانند «اختلال استرس پس از سانحه» میپردازد. همچنین در این روز، روشهای درمانی و خودمراقبتی برای رویارویی با این اختلالات معرفی میشود.
او افزود: سلامت روان کودکان و نوجوانان نیز یکی دیگر از موضوعات اساسی است که در این هفته به آن پرداخته میشود. موضوعات گوناگونی در این هفته مورد توجه قرار میگیرد؛ به عنوان مثال، توجه به گروههای کمتوان و مراکز سراج از دیگر موضوعات مهم این روزها به شمار میآید.
هفته سلامت روان و نقش رسانهها
این روانپزشک با اشاره به یکی از روزهای هفته سلامت روان که مربوط به رسانهها است، بیان کرد: رسانهها روایتگر دردهای نامرئی هستند؛ ما نه تنها به سلامت رسانهها در راستای بهبود سلامت روانی_اجتماعی جامعه توجه داریم، بلکه سلامت روان و مراقبت از فعالان رسانه را نیز در مرکز توجه قرار دادهایم.
توجه به سلامت روان کادر سلامت
شالبافان در مورد آخرین روز هفته سلامت روان و با اشاره به فشارهای مختلفی که به کادر سلامت وارد میشود، توضیح داد: آخرین روز از این هفته به سلامت روان کادر سلامت اختصاص دارد. سلامت روان اعضای کادر سلامت، جزء عوامل بسیار مهم محسوب میشود و همواره در کانون توجه قرار دارد؛ به گونهای که در این هفته امسال، از سامانهای مخصوص به سلامت روان کارکنان نظام سلامت رونمایی شده است. این کارکنان با مراجعه بینام به این سامانه، میتوانند سلامت روان خود را مورد غربالگری قرار دهند تا اختلالات شایعی چون اضطراب و افسردگی ارزیابی شوند.
این روانپزشک ادامه داد: تعدادی از کارکنان نظام سلامت به سامانه غربالگری سلامت روان مراجعه کردهاند. افرادی که با مشکلات روانپزشکی مواجه بودند، در صورت تمایل به دریافت خدمات رواندرمانی از همکاران خود، اطلاعاتشان را ارائه میکردند. همچنین افرادی که به دریافت خدمات تمایلی نداشتند میتوانستند به صورت ناشناس با سامانه 190 تماس بگیرند یا از طریق دیگر خدمات رواندرمانی بهرهمند شوند. ما همچنین محتوای خودمراقبتی را در اختیار این افراد قرار دادهایم.
مدیرکل سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت خاطرنشان کرد: تجربه موفقی در زمینه غربالگری سلامت روان کارکنان نظام سلامت داریم. بسیاری از همکارانی که به خدمات رواندرمانی نیاز داشتهاند، برای دریافت خدمات از همکاران ما اقدام کردهاند یا به صورت خودخواسته به روند درمان پرداختند.
این روانپزشک با تأکید بر چالشهای متفاوتی که کادر سلامت در حین خدمترسانی با آن روبرو است، اذعان داشت: کادر سلامت تحت فشارهای متنوعی قرار دارد. ماهیت مشکلات و فشارهایی که کارکنان نظام سلامت با آن مواجه هستند، به گونهای است که فقط با مداخلات رواندرمانی قابل حل نیست. بالطبع بسیاری از مشکلات این گروه نیاز به مداخلات دیگری چون حمایتهای سازمانی و اجتماعی دارند.
شالبافان در پایان گفت: بدون شک، بهبود شرایط جامعه بر تمامی اقشار تاثیرگذار خواهد بود. کادر سلامت همیشه در کنار مردم بوده و در طی دهههای گذشته، مأمن مردم ایران محسوب شده است. امیدوارم که کادر سلامت همانند سایر اقشار جامعه، با بهبود وضعیت کشور، شرایط بهتری را تجربه کنند.
انتهای پیام