لحظه‌شماری پژوهشگران برای مصرف شیر سوسک

غزال زیاری- اخیرا، محققان به یافته‌ای دست یافتند که علی‌رغم ظاهر شاید ناخوشایندش، از منظر علمی می‌تواند انقلابی در زمینه تغذیه به وجود آورد.

یکی از گونه‌های سوسک به نام علمی Diploptera punctata پس از زنده‌زایی، به تأمین غذای فرزندانش با استفاده از شیر خود می‌پردازد و جالب است بدانید پروتئین‌های موجود در شیر این سوسک، بیش از سه برابر انرژی شیر لبنی را تأمین می‌کند.

کشف خاصیت‌های شیر مربوط به این نوع سوسک به محققان اجازه داد تا موفق به کسب جایزه ایگ‌نوبل شیمی در سال ۲۰۲۶ شوند.

جایزه ایگ نوبل شیمی چه ویژگی‌هایی دارد؟

این جایزه به کشفیاتی اهدا می‌شود که ابتدا موجب خنده مردم می‌گردد و سپس آن‌ها را به تفکر وامی‌دارد. سی و ششمین مراسم اهدای این جوایز در تاریخ ۳ سپتامبر ۲۰۲۶ در کشور سوئیس برگزار شد و در آن ۱۰ جایزه جدید به برندگان اعطا گردید.

در بخش شیمی این مراسم، جایزه مذکور به پژوهشگرانی تعلق گرفت که به بررسی شیر این سوسک پرداخته بودند. یافته‌های آن‌ها حاکی از آن بود که پروتئین‌های شیر سوسک Diploptera punctata، معروف به سوسک سوسمار اقیانوس آرام، انرژی‌ای بیش از سه برابر نسبت به شیر گاو دارد. این سوسک از گونه‌هایی است که نوعی شیر بلوری متراکم برای تغذیه نوزادان خود که به‌صورت زنده گرا می‌شوند، تولید می‌کند.

راز تولید شیر در بدن سوسک

این مایع در کیسه زهدان مادر (که مشابه رحم در حشرات عمل می‌کند) ترشح می‌شود و برای مصرف نوزادان طراحی شده است. هنگامی که این مایع وارد روده جنین‌ها می‌شود، باعث تشکیل کریستال‌های کوچکی می‌گردد.

کریستال‌های تولیدشده در بدن بسیار ریز هستند و به همین دلیل پژوهشگران برای تعیین ساختار کریستالی به ریزکریستال‌های پروتئینی ایزوله‌شده از روده میانی جنین‌های در حال رشد این سوسک مراجعه کردند.

آن‌ها در آزمایش‌های متعدد دریافتند که این پروتئین‌ها از جنبه ترکیبی پروتئین، کربوهیدرات و لیپید، تنوع وزنی و محتواهایی دارند. بدین معنا که پروتئین‌ها در شکل بلوری، مواد مغذی کاملی را به سطوح مختلف برای جنین‌های در حال رشد ذخیره می‌کنند.

محققان در بررسی محتوای انرژی کریستال‌های شیر سوسک در مقایسه با شیر گاو، دریافتند که یک کریستال شیر سوسک به‌تنهایی می‌تواند انرژی‌ای بیش از سه برابر آن مقدار شیر لبنی ذخیره کند. این مسئله به این معنی است که شیر بلوری سوسک، منبع غذایی مملو از مواد مغذی و پایدار برای فرزندانش است.

ابرغذای پنهان!

شاید تصور ایده شیر سوسک به‌نظر شوخی بیاید، اما دانشمندان به آن به‌عنوان یک موضوع جدی نگاه می‌کنند. آن‌ها در سوسک سوسمار اقیانوس آرام کشف کرده‌اند که شیر کریستال پروتئینی آن بیش از سه برابر شیر گاو انرژی دارد. سوسکی که برخلاف بسیاری از آفات، نوزادان زنده به دنیا می‌آورد و ماده‌ای سرشار از مواد مغذی برای تغذیه آن‌ها تولید می‌کند که شامل اسیدهای آمینه ضروری، قندها و چربی‌ها می‌باشد.

این احتمالاً برای شما ناخوشایند به نظر می‌آید، اما دانشمندان چشمان خود را به سوی آینده دنیای تغذیه دوخته‌اند. آن‌ها به این ماده به‌عنوان ابرغذای آینده باور دارند. در حال حاضر شیر سوسک قابل دسترسی در فروشگاه‌ها نیست؛ ولی به عنوان یک گزینه غذایی غنی و پایدار ازپتانسیل بالایی برخوردار است.

ویژگی‌های کریستال‌های پروتئینی

متأسفانه به‌تنهایی نمی‌توان از هر سوسکی شیر دریافت کرد و گونه Diploptera punctata، نوع خاصی است که به‌جای تخم‌گذاری، نوزادان زنده به دنیا می‌آورد و کریستال‌های شیر را در بدن خود تولید می‌کند. این کریستال‌ها نه تنها مایع نیستند، بلکه جامد و مملو از مواد مغذی هستند.

این کریستال‌ها از نظر محتوای پروتئینی به طرز شگفت‌آوری غنی به شمار می‌آیند و حاوی پروتئین بیشتری نسبت به شیر گاو هستند و ازنظر غلظت، یکی از منابع طبیعی متمرکز پروتئینی می‌باشند که تاکنون مورد بررسی قرار گرفته‌اند. البته تنها کمیت اهمیت ندارد، بلکه کیفیت نیز دارای اهمیت است؛ ساختار پروتئینی متراکم و رهایش تدریجی این شیر باعث می‌شود که نسبت به غذاهای با هضم سریع‌تر، انرژی بیشتری را در درازمدت تأمین کند.

پروتئین‌ها از اسیدهای آمینه تشکیل شده‌اند و شیر سوسک تمام اسیدهای آمینه ضروری موردنیاز برای بقا را شامل می‌شود و در نتیجه به‌عنوان یک منبع پروتئینی «کامل» به شمار می‌آید؛ چیزی که در هر غذای طبیعی یافت نمی‌شود. حداقل در تئوری، شیر سوسک می‌تواند با بسیاری از منابع غنی از پروتئین همتراز باشد یا حتی از آن‌ها فراتر رود.

این کریستال‌ها نه تنها یکی از بزرگ‌ترین منابع پروتئینی شناخته شده‌اند بلکه همچنین شامل چربی‌ها و قندهای سالم نیز هستند و یک پروفایل متوازن را ارائه می‌دهند که طراحی آن به‌منظور تأمین سوخت موردنیاز برای سوسک‌های نوزاد در حال رشد انجام شده است. شیر در مقادیر بسیار اندک، یک طیف کامل تغذیه‌ای را ارائه می‌دهد که در مقایسه با آن، به حجم بیشتری از غذای طبیعی برای تأمین چنین نیازهایی نیاز است.

با اینکه شیر گاو ارزش غذایی دارد، اما بخش قابل توجهی از آن را آب تشکیل می‌دهد، در حالی که شیر سوسک به دلیل بلوری بودن، بسیار متراکم‌تر می‌باشد و به همین خاطر، میزان پروتئین و مواد مغذی موجود در آن بسیار فراتر از شیر مایع است.

هدف پژوهشگران از این بررسی، درک الگوی پروتئینی شیر سوسک است تا بتوانند آن را به‌عنوان یک گزینه غذایی پایدار به‌طور مصنوعی در آزمایشگاه‌ها تولید کنند. اگر دانشمندان در این امر موفق شوند، ممکن است روزی مکمل‌ها یا محصولات غذایی که از شیر سوسک الهام گرفته شده‌اند، به بازار بیاید و بدون نیاز به تماس با هیچ حشره‌ای، یک منبع غذایی غنی را فراهم کند.

بدیهی است که هرگز نمی‌توان انتظار داشت که شیر سوسک را در فروشگاه‌ها پیدا کنیم؛ زیرا برداشت طبیعی شیر سوسک در مقیاس وسیع، غیرممکن است و این به این دلیل است که هر سوسک فقط مقدار کمی شیر برای نوزاد خود تولید می‌کند. بنابراین، محققان با تمرکز بر بیوتکنولوژی تغییر یافته تلاش می‌کنند تا تکثیر آزمایشگاهی را به واقعیت نزدیک‌تر سازند و اگر به نتیجه برسند، شاهد تولید یک غذا پرانرژی خواهیم بود.

شایان ذکر است که با رشد جمعیت جهانی، محققان در زمینه تغذیه در جستجوی منابع پروتئینی جایگزینی هستند که به زمین یا آب چندانی وابسته نباشند و ایده شیر سوسک آنان را به این فکر انداخته که شاید راهکارهای غیرمعمول بتوانند پاسخگوی بخشی از این نیازها باشند؛ اگرچه فکر کردن به شیر سوسک ناخوشایند به نظر می‌رسد و کمتر کسی آن را می‌پذیرد، ولی نکات مهمی در پشت آن نهفته است که نشان می‌دهد این ماده از بسیاری از مواد غذایی سنتی مغذی‌تر است. در برخی موارد، عجیب‌ترین کشفیات ممکن است پتانسیل بیشتری داشته باشند و نادیده گرفتن آن‌ها می‌تواند به معنای از دست دادن فرصت‌های نوین باشد.

منابع: scientist، thenaturenetwork، techexplorist

227227