نماینده مجلس: ادامه ساخت مسکن در اصفهان بدون ملاحظه کم‌آبی، به بحران زاینده‌رود دامن می‌زند
مهدی طغیانی در روز شنبه، ۱۸ مهرماه، در نشست نخبگانی به‌مناسبت روز زاینده‌رود ایران که در اتاق بازرگانی استان اصفهان برگزار گردید، گفت: در حال حاضر بیش از دو میلیون نفر از ساکنان این شهر از ما می‌پرسند که آیا واقعاً در حال حل مسائل مرتبط هستیم؟ بله، اقداماتی انجام شده و بارگذاری‌هایی صورت گرفته، اما سوال اصلی این است که آیا در مسیری بهبود قرار داریم یا در حال وخیم‌تر کردن اوضاع هستیم؟
او ادامه داد: مردم می‌خواهند بدانند آیا امیدی وجود دارد که این مسائل در پنج، ۱۰ یا ۱۵ سال آینده برطرف شود یا اصولاً نشانه‌ای از بهبود دیده نمی‌شود؟ آیا ممکن است روزی فرا برسد که حتی در مدت‌های ۱۰، ۱۵ یا ۲۰ روزه و حتی یک‌ماهه، آبی در رودخانه وجود نداشته باشد؟ این یک سوال اساسی است که باید به آن پاسخی داده شود.
نیاز به طراحی شاخصی برای ارزیابی روند بهبود زاینده‌رود
نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی با تأکید بر اهمیت پاسخ‌گویی علمی به این نگرانی بیان کرد: در مباحث علمی، معمولاً وقتی با چنین پرسش‌هایی روبرو می‌شویم، باید شاخصی برای پاسخ به آن‌ها تعریف کنیم. سپس این شاخص را به گروهی از نخبگان می‌سپاریم تا در زمان‌های معین، مثلاً هر سال، هر شش ماه یا هر سه ماه، آن را محاسبه و نتایج را به مردم گزارش دهند.
طغیانی گفت: برای مثال، می‌توان شاخصی مانند تعداد روزهای حجم آب در زاینده‌رود را در نظر گرفت، اما این ممکن است در معرض تغییرات باشد. این به خاطر آن است که امسال بارش‌های خوبی داشته‌ایم و روی هم رفته مقدار بارش‌ها بیشتر از حد معمول بوده است. در چنین شرایطی ممکن است تصور کنیم که چون امسال به عنوان نمونه ۹۰ روز جریان آب داشتیم، عملکرد ما مناسب بوده و اقدامات ما مثمر ثمر بوده است؛ در حالی که الزاماً این‌گونه نیست.
او افزود: شاخص مورد نظر باید توانایی تفکیک این عوامل را داشته باشد و مشخص کند که کدام بخش از تغییرات از اقدامات مدیریتی ناشی می‌شود و کدام بخش مربوط به بارش‌های موقتی یک‌ساله یا دوساله است. باید بدانیم که آنچه انجام می‌دهیم، مستقل از تغییرات اقلیمی موقتی، چه تأثیری بر وضعیت زاینده‌رود خواهد گذاشت.
نماینده اصفهان در مجلس شورای اسلامی خطاب به نخبگان و متخصصان حاضر در جلسه یادآور شد: باید شاخصی طراحی کنیم که به ما اجازه دهد تا به مردم بگوییم آیا در مسیر بهبود قرار داریم یا نه. ما قصد داریم شاخصی ترکیبی برای زاینده‌رود تهیه کنیم و آن را به اطلاع عموم برسانیم. لازم نیست تمامی مشکلات را صرفاً به بالادست نسبت دهیم یا تصور کنیم تنها مشکلات در آن ناحیه موجود است. در بالادست نیز سامان‌دهی مناسبی انجام نشده و رودخانه‌ها، چاه‌های متعدد، سدها، آبراهه‌ها و زیرساخت‌های مختلفی در آنجا وجود دارد، اما در طرف دیگر باید بپرسیم که در پایین‌دست چه اقداماتی صورت می‌گیرد.
طغیانی ادامه داد: در پایین‌دست نیز به میزان قابل توجهی بارگذاری‌های جدید در زمینه مسکن در حال انجام است. آیا منظور ما این است که مردم به مسکن نیاز ندارند؟ به هیچ عنوان چنین چیزی نمی‌گوییم. من برای همیشه تأکید کرده‌ام که باید نیاز مسکن مردم اصفهان برطرف شود، اما سوال این است که آیا این حجم از تغییر کاربری زمین و ساخت‌وسازهای مسکونی، که بخش عظیمی از آن به محل سکونت مهاجران تبدیل می‌شود، به نفع زاینده‌رود است یا زیان‌آور؟
او به طرح این مسائل در نشست‌های مختلف اشاره کرد و گفت: یکی از موضوعات مورد اختلاف در جلسات متعدد، همین مسئله است. نمونه‌ای از این موضوع را در کمیسیون اصل ۹۰ مجلس شاهد بوده‌ایم. آیا می‌توان هر قانونی را بدون در نظر گرفتن شرایط و نیازها، در هر ناحیه‌ای اجرا کرد؟
توسعه مسکن بدون ملاحظه منابع آب، مسئله زاینده‌رود را پیچیده‌تر می‌کند
نماینده مردم اصفهان در خصوص سیاست‌های مرتبط با تأمین زمین و مسکن خاطرنشان کرد: به عنوان مثال، در چارچوب قانونی که به تأمین زمین برای خانواده‌های دارای سه یا چهار فرزند مربوط می‌شود، باید ارزیابی شود آیا این خانواده‌ها پیش‌تر مسکن داشته‌اند یا خیر و شرایط اقتصادی آن‌ها چگونه است. اگر زمینی به فردی تخصیص یابد که به آن نیاز ندارد، احتمالاً آن زمین را به فروش می‌رساند و از منطقه خارج می‌شود؛ در این صورت، زمین به فردی دیگر منتقل شده و ممکن است موجب افزایش جمعیت و بارگذاری جدید در آن منطقه گردد.
طغیانی ادامه داد: در چنین شرایطی، وقتی شهری همچون اصفهان با چالش‌های جدی آب مواجه است، آیا افزودن جمعیت و بارگذاری جدید می‌تواند به حل مسئله زاینده‌رود کمک کند؟ به عنوان مثال، اگر جمعیت شهر اصفهان حدود یک‌ونیم میلیون نفر باشد و ۵۰۰ هزار نفر دیگر به آن افزوده شوند، آیا می‌توان گفت که در مسیر حل مسئله زاینده‌رود قرار داریم؟
او به تغییر کاربری اراضی برای ساخت مسکن اشاره کرد و افزود: در حال حاضر حدود دو هزار هکتار تغییر کاربری به منظور ساخت مسکن در حال انجام است. در حالی که وسعت ناحیه مورد اشاره تقریباً ۴۰۰ هکتار است، اکنون پنج برابر آن در حال بارگذاری است. سوال این است که آیا تمام این بارگذاری‌ها تنها به منظور تأمین نیاز مردم اصفهان انجام می‌شود؟ آیا این پروژه‌ها به منابع آب نیاز ندارند؟ پروژه‌های مختلفی نظیر بهارستان دوم، فولادشهر ۲، شهر شیخ‌بهایی، سپاهان‌شهر ۲ و شاهین‌شهر ۲، ۳، ۴، ۵ و ۶ در حال پیگیری هستند. سوال اساسی این است که این توسعه‌ها از کجا آب مورد نیاز خود را تأمین خواهند کرد؟
نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی به انتقادهایی که در پی طرح این سوالات مطرح می‌شود، اشاره کرد و گفت: وقتی این مسائل را مطرح می‌کنیم، گفته می‌شود که مردم به مسکن نیاز دارند و آیا ما به دغدغه‌های اقشار کم‌برخوردار توجه نداریم؟ پاسخ من واضح است؛ تأمین مسکن برای اقشار کم‌برخوردار باید انجام شود و این کار باید صورت گیرد، اما رویکرد کنونی ممکن است لزوماً جوابگو نباشد و می‌تواند زمینه‌ساز مهاجرت و افزایش بارگذاری جمعیتی شود.
انتقال آب از زاینده‌رود، سوالات جدی درباره توسعه منطقه‌ای ایجاد می‌کند
طغیانی در ادامه درباره انتقال آب زاینده‌رود به مناطق دیگر خاطرنشان کرد: انتقال آب زاینده‌رود به شهرهای اطراف یکی از مسائلی است که باید در مورد آن بحث و بررسی کنیم. آیا این شهرها در طول تاریخ از منابع آب زاینده‌رود استفاده کرده‌اند؟ همچنین باید بررسی کنیم آبی که به این شهرها منتقل می‌شود، آیا در تناسب با نیازهای تاریخی و زیست‌محیطی حوضه زاینده‌رود بوده است یا خیر؟
او ادامه داد: آیا این روند متوقف شده است؟ خیر؛ همچنان درباره اجرای برخی طرح‌های انتقال آب بحث‌هایی وجود دارد. یکی از نقاط اختلاف ما با مسئولان شهرستان نیز به همین مسئله تعلق دارد؛ فشاری که از سوی استانداری برای اجرای خط لوله‌ای جدید وجود دارد. سوال این است که آیا این انتقال مطابق با منابع و حقابه‌های حوضه زاینده‌رود تعریف شده است یا خیر؟
نماینده مردم اصفهان در مجلس بر لزوم توجه به نیازهای مناطق مقصد انتقال آب تأکید کرد: ما با مردم این مناطق مخالفتی نداریم و باید به نیازهای آنان، از جمله دسترسی به آب باکیفیت، توجه کرد، اما نکته این است که انتقال آب زاینده‌رود می‌تواند منجر به توسعه‌های دیگر، از جمله توسعه صنعتی و افزایش فعالیت‌های اقتصادی و جمعیتی گردد و پیامدهای ناشی از آن را به همراه داشته باشد.
طغیانی با اشاره به تجربیات توسعه در یزد گفت: باید بررسی کنیم که انتقال آب زاینده‌رود چه نتایجی به همراه داشته است. در مناطق خشک و کم‌آب، انتقال آب معمولاً با توسعه صنعتی و افزایش جمعیت همراه بوده است. سوال این است که آیا این فرایند ما را به حل مسئله زاینده‌رود نزدیک کرده یا در جهت خلاف آن حرکت کرده است؟
پیشرفت بالادست و پایین‌دست باید به‌طور هم‌زمان مطالعه شود
او بیان کرد: اختلاف‌نظر کنونی ما با مدیران استان، اختلافی بر سر اصل توسعه نیست. همه در تلاشند و توسعه خود موضوعی مثبت به حساب می‌آید؛ عده‌ای می‌خواهند آب را به پایین‌دست منتقل کنند، گروهی در حال ساخت مسکن برای مردم‌اند و برخی دیگر به‌دنبال توسعه کشاورزی هستند. بنابراین، مشکل صرفاً محدود به بالادست نیست. مسائل بالادست خود چالش‌هایی دارند، اما شرایط پایین‌دست هم مناسب نیست و لازم است با یک نگرش جامع، تمامی ابعاد این موضوع مورد بررسی قرار گیرد.
پایان پیام