«بایگانی سلطنتی» پس از ۳۴۰۰ سال از اعماق زمین آشکار شد

در ادامه کاوش‌های اخیر، تعداد ۱۳۱ قطعه لوح با خط میخی به دست آمده است. در سال گذشته نیز ۵۳ لوح در همین محل کشف شده بود. با این حساب، تعداد کل این آثار به ۱۸۴ لوح افزایش یافته که به بزرگ‌ترین و جامع‌ترین مجموعه اسناد به زبان هیتی در قرن بیست‌ویکم تبدیل شده است.

بر اساس گزارش فرادید، این مدارک به زمان پادشاهی توت‌خالیای دوم نسبت داده می‌شوند و به دو زبان هیتی و هوری نگارش یافته‌اند. یکی از متون چشمگیر این مجموعه، داستانی از بیماری تب‌داری است که دختر کوچک پادشاه را درگیر کرد. این کودک که هنوز در سن شیرخوارگی به تب دچار شده بود، هرگز بهبودی نیافت و وضعیت جسمی‌اش به سرعت رو به وخامت نهاده تا سرانجام جان به جان‌آفرین تسلیم کرد. لوح کشف‌شده همچنین جزئیاتی از آیین‌های تدفینی که بعد از مرگ او برگزار شد را به ثبت رسانده است.

سلامت شاهزادگان و شاهدخت‌ها، از سنین نوزادی تا بزرگسالی، یکی از موضوعات کلیدی این اسناد محسوب می‌شود. فرزندان مقامات عالی‌رتبه نیز از این مراقبت ویژه برخوردار بودند. از آنجا که بیماری در اعتقادات مذهبی هیتی‌ها ممکن بود به عنوان نشانۀ اراده خدایان تلقی گردد، روحانیان برای تأمین سلامت فرزندان خاندان سلطنتی و سایر مقامات، آیین‌های مختلفی را به اجرا درمی‌آوردند.

نامه اضطراری فرماندهان هیتی به پادشاه

یکی دیگر از اسناد مهم موجود در این آرشیو، نامه‌ای از فرماندهان هیتی مستقر در آناتولی غربی است که در آن از پادشاه خواستار اعزام نیروی انسانی، اسب و ارابه‌های جنگی بیشتری هستند تا بتوانند در برابر نیروهای دشمن ایستادگی کنند.

لحن این نامه به وضوح نشان می‌دهد که فرماندهان وضعیت را بسیار دشوار احساس می‌کردند. آنها هشدار داده‌اند که در صورت عدم اعزام کمک، ارتش توان مقابله با دشمن را نخواهد داشت. همچنین آن‌ها به صراحت اعلام کرده‌اند که در صورت عدم رسیدن کمک، مسئولیتی در قبال شکست‌های احتمالی آتی نخواهند داشت.

این نامه به خوبی دشواری‌های تدارکات نظامی در امپراتوری هیتی را نمایان می‌کند؛ امپراتوری‌ای که نیروهایش ممکن بود در فواصل بسیار دور از پادشاه و دربار مستقر باشند. متن نامه همچنین به این نکته اشاره دارد که پادشاه در زمان دریافت آن در شهر ساموحا حضور داشته که بیانگر اهمیت سیاسی و نظامی این شهر است.

ساموحا در دوران فرمانروایی توت‌خالیای دوم یکی از پایگاه‌های سلطنتی کلیدی در شرایط هرج و مرج‌های سیاسی و نظامی به شمار می‌رفت. جانشین او، شوپیلولیومای اول، نیز از این شهر به عنوان پایگاهی برای آغاز لشکرکشی‌هایی استفاده می‌کرد که به تثبیت و گسترش قلمرو امپراتوری هیتی منجر شد.

شهر ساموحا؛ مرکز مهم آیین‌های مذهبی

ساموحا علاوه بر اهمیت سیاسی و نظامی، یکی از مراکز عمده برای اداره امور مذهبی هیتی‌ها نیز محسوب می‌شود. ایزدبانوی حامی این شهر، شاووشکا، الهه عشق و جنگ بود که در سنت‌های دینی هوری‌ها مقام مهمی داشت و با ایشتار، الهه عشق و جنگ بین‌النهرینی، مقایسه می‌شد.

ارتباط ساموحا با این ایزدبانو بخش جدایی‌ناپذیری از هویت مذهبی آن را شکل می‌دهد و در مناسک و آیین‌های دینی آن انعکاس دارد.

در میان لوح‌های یافته‌شده، متنی مرتبط با سفر پیشگویانی وجود دارد که از طریق مشاهده پرندگان به پیشگویی می‌پرداختند. آنها از ساموحا خارج می‌شدند و به مناطق مختلف سفر می‌کردند. مسیر سفر، شهری که در آن اقامت می‌کردند و پرندگانی که مشاهده می‌کردند به نوعی شبیه به یادداشت‌های روزانه ثبت شده بود.

این اسناد اطلاعات تازه‌ای را درباره چگونگی مشاهده نشانه‌های پرندگان، ارزیابی آنها و تفسیر پیشگویی‌ها در جامعه هیتی به دست می‌دهند.

آرشیو سلطنتی ساموحا همچنین شامل نامه‌نگاری‌ها، متون مربوط به پیشگویی، آیین‌های مذهبی و دعاهاست. این مجموعه می‌تواند درک پژوهشگران از باورهای دینی هیتی‌ها، تحول زبان هیتی و چگونگی آموزش و فعالیت کاتبان در یکی از مهم‌ترین تمدن‌های عصر برنز را عمیق‌تر نماید.