«پدر» نمادی از دردهای بشر امروزی است؛ فیلمی که به عنوان شاهکار تلقی نمی‌شود
طبق گزارش خبرگزاری مهر و به نقل از روابط عمومی خانه سینما، اولین نشست از سری برنامه‌های «عصر فیلمنامه» عصر روز گذشته، یکشنبه ۱۹ مهر، با حضور محمود اربابی، فرهاد توحیدی، و سعید قطبی زاده به همت بانک فیلمنامه و همکاری خانه سینما برگزار گردید.
فیلم سینمایی «پدر» به کارگردانی فلوریان زلر در سالن سیف اله داد خانه سینما به نمایش درآمد و پس از اتمام فیلم، محمود اربابی، رئیس بانک فیلمنامه، اظهار داشت: بانک فیلمنامه از سال‌ها پیش به دست کانون فیلمنامه‌نویسان تأسیس شده و ما تصمیم داریم که برای این نهاد برنامه‌های فرهنگی ویژه‌ای ترتیب دهیم و امروز اولین نشست از مجموعه «عصر فیلمنامه» را آغاز نمودیم.
او درباره فیلم گفت: همه چیز از منظر پدر روایت می‌شود که در صدد فرار از موقعیت‌های چالش‌برانگیز است، اما هر چه بیشتر پیش می‌رود، بیشتر در پیچیدگی‌ها غرق می‌شود. در این فیلم، آنتونی هاپکینز تلاش خود را برای پذیرفتن ناامیدی در ناپایداری وضعیتش بکار می‌گیرد و این کاملاً طبیعی است، زیرا بیماری زوال عقل به طور عمده با توهمات سفر می‌شود.
ساختار درون روایت نمایان می‌شود
سپس، فرهاد توحیدی به بیان نکاتی پرداخت و گفت: این فیلمنامه، که اثر زلر است، نمایشی با دو همتای دیگر دارد. نمایشنامه‌های «مادر»، «پدر» و «پسر» که هر یک به روی صحنه رفته‌اند و «پدر» و «پسر» به فیلم تبدیل شده‌اند.
او با اشاره به اهمیت تسلسل زمانی در روایت، اما کم اهمیتی آن در نظریات سینمایی، گفت: روایت به معنای سازماندهی رویدادهاست و باید به گونه‌ای تعریف شود که بالاترین تاثیر و لذت زیبایی‌شناختی را برای بیننده به ارمغان آورد. در حقیقت، می‌توان بیان کرد که روایتگری، پل ارتباطی بین تماشاگر و داستان است.
توحیدی در مورد تفاوت میان ساختار و روایت توضیح داد: ساختار به معنای جمع‌کردن بخش‌های مختلف است، در حالی که روایت ابعاد بزرگ‌تری دارد. ساختار درون روایت تعریف می‌شود و در فیلمنامه، اصل بر اساس شفاف‌سازی پیش می‌رود.
سینما بیشتر از تئاتر، فرزند ادبیات است
سعید قطبی‌زاده، منتقد سینما، با اشاره به تقسیم‌بندی ارسطویی، به این نکته پردازد که تعریف داستان به زمان، مکان و موضوع وابسته است و تصریح نمود: زلر در نمایشنامه «پدر» با در نظر گرفتن این سه مؤلفه، تغییراتی ایجاد کرده که در نگاه اول ممکن است ارتباط تماشاگر با داستان را دچار اختلال کند. به عبارت دیگر، زمان، مکان و موضوع در این فیلم با روال معمول سازگار نیست و این مشکل به تفسیر اثر کمک می‌کند.
او ادامه داد: به نظر من، «پدر» یک اثر جاه‌طلبانه است، اما به چند دلیل نمی‌توان آن را تجربه‌ای فوق‌العاده یا شاهکار ارزیابی کرد. نخست، در مقایسه با آثار متاخر بونوئل، ارائه تصویری واقعی از ذهنیت بیمار و رنجور در سینما یک گام به جلو نیست. دلیل دیگر این است که نوعی احساس شگفت‌زدگی در گره‌افکنی‌های روایت وجود دارد که ارتباط تماشاگر با فیلم را به تلاش فردی برای حل یک معما می‌سازد و در نهایت، پس از عبور از پیچیدگی‌های متن، تماشاگر در نقطه صفر متوقف می‌شود.
قطبی‌زاده با تأکید بر این که سینما بیشتر موهبت ادبیات است تا تئاتر، گفت: یکی از عناصر قابل توجهی که سینما از ادبیات به قرض گرفته، بازی با زاویه دید در روایت داستانی و غیرداستانی است. در نمایشنامه، به جز استثنائات کمی مانند آثار بکت و یونسکو، به دلیل محدودیت‌های صحنه و نیاز به دیالوگ، دست نمایشنامه‌نویس برای این نوع بازی‌ها چندان باز نیست، اما ادبیات فضایی وسیع برای این نوع شعبده‌بازی‌ها فراهم می‌آورد.
این منتقد در پایان گفت: ثبت وقایعی که از ذهن خیال‌پرداز، بیمار و متوهم نشأت می‌گیرد، بسیار جالب و جذاب است. لازم است به این نکته توجه کنیم که فراموشی در این فیلم نباید تنها به عنوان یک عارضه دیده شود، بلکه باید ابعاد استعاری آن را نیز مورد توجه قرار دهیم. اگر فراموشی را در فیلم «پدر» نه فقط به عنوان یک عارضه، بلکه به عنوان استعاره‌ای از رنج انسان امروزی، تنها بودن و شکاف‌های عاطفی بیابیم، آنگاه فیلم می‌تواند آینه‌ای برای ما باشد.
در پایان این نشست، حاضران سوالات خود را در مورد فیلمنامه فیلم سینمایی «پدر» مطرح کردند.