چراغی‌پور: بازیگر سینما باید پیش از روی صحنه، تمام جهان فیلمنامه را درک کند
بر اساس گزارش خبرنگار مهر، سیاوش چراغی‌پور در کارگاه تخصصی سی و هشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان که در خانه جشنواره برگزار گردید، به بررسی نزدیک به چهل سال فعالیت خود در عرصه تئاتر، سینما، تلویزیون و فیلم کوتاه پرداخت. او بازیگری را فرآیندی دانست که بر روی خلق شخصیت‌ها در موقعیت‌های مختلف متمرکز است و تصریح کرد: تفاوت اصلی بین انواع مدیوم‌های بازیگری در نحوه ارتباط بازیگر با تماشاگر و الزامات مرتبط با هر مدیوم شکل می‌گیرد.
او در ادامه بیان کرد که بازیگر در تئاتر دارای ارتباطی همزمان و مستقیم با مخاطب است، به طوری که تماشاگر می‌تواند توجهش را در یک لحظه به بازیگر، دکور، لباس، بیان یا هر المان دیگری از صحنه معطوف کند. اما در سینما، کارگردان و به دنبال آن تدوین‌گر این نقش را ایفا می‌کنند که مشخص کنند مخاطب در هر لحظه چه تصویری را می‌بیند و به کدام عنصر باید توجه نماید.
چراغی‌پور خاطرنشان کرد: سینما به دلیل ماهیت غیرخطی تولید، نیازمند آمادگی‌های متفاوتی است؛ گاهی اولین روزی که بازیگر در مقابل دوربین قرار می‌گیرد، مربوط به آخرین سکانس فیلم می‌باشد؛ بنابراین او باید بتواند بدون طی کردن کل زمان داستان، وضعیت روحی و رفتاری شخصیت را در نقطه خاصی از قصه بازسازی کند.
این بازیگر سینما تأکید کرد که تسلط بر فیلمنامه باید به عنوان یکی از وظایف اصلی بازیگر در نظر گرفته شود و تصریح کرد: بازیگر نمی‌تواند تنها بخش مرتبط با نقش خود را مطالعه کند، بلکه ضروری است چندین بار کل فیلمنامه را بخواند تا شخصیت را از دل کلیت داستان بشناسد.
وی توضیح داد: وقتی فیلمنامه‌ای را دریافت می‌کنم، ابتدا کل داستان را می‌خوانم و سپس در خوانش‌های بعدی، شخصیت را از خلال قصه استخراج می‌کنم؛ ویژگی‌های او، وقایعی که در هر سکانس برایش رقم می‌خورد، تأثیر حضورش و نقشی که در پیشبرد داستان ایفا می‌کند را یادداشت می‌زنم تا اگر کارگردان سکانس‌ها را به صورت غیرترتیبی فیلمبرداری کرد، بتوانم پیوستگی ذهنی و رفتاری او را حفظ نمایم.
چراغی‌پور اهمیت مطالعه فیلمنامه را برای بازیگران نسل جدید بسیار حائز اهمیت دانست و افزود: برخی از بازیگران فقط بخش‌هایی از فیلمنامه را مطالعه می‌کنند که نقشی در آن دارند، در حالی که ممکن است به سکانسی مواجه شوند که در آن به اتفاقی در بخش دیگری از داستان اشاره شده است و بدون آگاهی از کلیت، نمی‌توانند رفتار درستی از شخصیت ارائه دهند.
او همچنین تأکید کرد که این ضرورت در تئاتر نیز صدق می‌کند و افزود: حتی پیش از اجرای نهایی، بازیگر باید بار دیگر کل نمایشنامه را بخواند تا ریتم، ضرب‌آهنگ، روابط شخصیت‌ها و مسیر تحول آنها دوباره برایش مشخص شود.
این بازیگر با اشاره به پتانسیل آموزشی فیلم کوتاه برای بازیگران جوان توضیح داد: فیلم کوتاه موقعیت‌هایی را فراهم می‌آورد که در آثار بلند یا تلویزیونی کمتر مشاهده می‌شود؛ از این رو بازیگران باید از فرصت حضور در چنین پروژه‌هایی استقبال کنند.
چراغی‌پور فیلم کوتاه را یکی از مهم‌ترین عرصه‌های کسب تجربه‌هایش خواند و اظهار کرد: بسیاری از نقش‌های کلیدی در حرفه‌ام ناشی از پیشنهادات کارگردانان بود که پس از تماشای بازی من در فیلم‌های کوتاه به من ارائه شد، نه تنها به سبب حضوری که در آثار بلند، سریال‌ها یا تئاترها داشتم.
او افزود: فیلم کوتاه نه تنها به کارگردانان جوان کمک می‌کند، بلکه فرصتی جدی برای بازیگران نیز فراهم می‌آورد تا نقش‌ها و موقعیت‌هایی را تجربه کنند که ممکن است یک پروژه بلند حاضر به پذیرش ریسک آنها نباشد.
چراغی‌پور در بخش دیگری از کارگاه، کشف ویژگی‌های فردی و امضای خاص هر بازیگر را از عناصر کلیدی شکل‌گیری هویت بازیگر معرفی کرد و گفت: هر بازیگر باید در وهله اول به کشف خود بپردازد؛ چراکه لحن، رنگ، رفتار، ایست، بیان و ویژگی‌های شخصی، بخشی از امضای او محسوب می‌شود که در نقش‌های مختلف نیز قابل شناسایی خواهد بود.
وی ادامه داد: بخشی از مهارت‌های بازیگری از طریق تجربه، مطالعه و مشاهده زندگی به دست می‌آید؛ بسیاری از ویژگی‌های ضروری برای بازیگری را نمی‌توان تنها در کلاس‌ها یاد گرفت؛ تماشای فیلم، مطالعه، گفتگو با مردم، مشاهده رفتار انسان‌ها و توجه به تفاوت‌های آنها، تجربه‌های گرانبهایی برای بازیگر فراهم می‌کند و به تدریج امکان خلق شخصیت‌های متنوع را به او می‌دهد.
این بازیگر بر اهمیت استمرار و تمرین به عنوان پیش‌نیاز ماندگاری در عرصه بازیگری تأکید کرد و گفت: ورود به سینما ممکن است راحت به نظر برسد، اما ادامه دادن در این مسیر و پربار کردن آن بسیار دشوار است و آن چیزی که موجب ماندگاری می‌شود، تلاش، تمرین و پیگیری مستمر است.
چراغی‌پور بخش از تجربیات شخصی خود را در ورود به دنیای بازیگری چنین بیان کرد: بدون داشتن پشتوانه خانوادگی یا ارتباطات خاص، به این حرفه وارد شدم و از شهرستان به تهران آمدم. در شرایطی که شناخت کافی از فضای شهری نداشتم، کار کردم، آموزش دیدم، تئاتر و سینما را تجربه کردم، چاپ کتاب و مطالعه مجله کردم و سعی کردم جایی در این حرفه پیدا کنم.
وی همچنین به تلاش‌های خود برای تقویت بیان و صداسازی اشاره کرده و گفت: زمانی که از صدای خود راضی نبودم و آن را نقطه ضعفی می‌دانستم، اما با تمرین بر روی حجم صدا، تنفس و بیان، آن ویژگی به یکی از نقاط قوت و مشخصه های منحصر به فرد من تبدیل شد.
چراغی‌پور با تأکید بر این که هر بازیگر نباید مسیر حرفه‌ای خود را با موفقیت‌های دیگران مقایسه کند، بیان داشت: هیچ بازیگری جایگزین دیگری نمی‌شود؛ هر بازیگر رنگ، لحن، بویی و عطری مختص به خود دارد و نباید موفقیت‌های دیگران را موجب حسادت یا ناامیدی دانست.
او همچنین انتخاب نقش را یکی از تصمیمات حیاتی در مسیر حرفه‌ای بازیگر عنوان کرد و اظهار داشت: در انتخاب نقش باید به مؤثر بودن آن در ساختار فیلم توجه کرد، نه تنها به بزرگی یا کوچکی نقش.
این بازیگر همچنین به تأثیر فرآیند تدوین بر سرنوشت نقش‌ها در فیلم اشاره کرد و عنوان کرد: ممکن است در فیلمنامه تعدادی سکانس برای بازیگر در نظر گرفته شود، اما بخش‌هایی از آن ممکن است در تدوین حذف شود؛ بنابراین انتخاب نقشی که اثر آن در پیشبرد داستان قابل تقدیر است، از تعداد سکانس‌ها یا حجم دیالوگ‌ها مهم‌تر است.
چراغی‌پور با اشاره به تجربیات خود در فیلم "من ترانه ۱۵ سال دارم" گفت: در این فیلم سکانس‌هایی داشتم که در فیلمنامه به طور مؤثری ظاهر می‌شد، اما در نسخه نهایی تدوین حذف گردید و تنها بخش کوتاهی از حضور من باقی ماند؛ این مثال نشان‌دهنده آن است که حذف یک سکانس لزوماً به معنای ضعف بازیگر یا کیفیت پایین آن سکانس نمی‌باشد، بلکه گاهی تحلیل‌های ریتمیک و نیازهای ساختار نهایی فیلم ایجاب می‌کند که چنین تصمیماتی گرفته شود.
وی به نکته مهمی اشاره کرد: بازیگر باید در انتخاب نقش به میزان تأثیرگذاری آن در کل اثر توجه داشته باشد؛ نقشی که حضورش در پیشبرد داستان ضروری است، حتی اگر کوتاه باشد، می‌تواند اهمیت بیشتری نسبت به نقشی داشته باشد که دارای سکانس‌های طولانی اما غیرتعیین کننده است.
این کارگاه تخصصی با هدف تبادل تجربیات حرفه‌ای سیاوش چراغی‌پور در عرصه بازیگری و با حضور هنرجویان و علاقه‌مندان به حوزه سینما در سی و هشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان برگزار گردید.