محمد خاتمی: چین به هر چیزی که مانع از درخشش اقتصادی‌اش گردد، پرهیز می‌کند/ این کشور در تلاش است تا به مقام قدرت برتر دنیا دست یابد
نشست تخصصی بنیاد باران با حضور محمد خاتمی، که پیشتر رئیس دولت‌های هفتم و هشتم بوده، به وقوع پیوست. خاتمی در این گردهمایی به بررسی تمایز میان پذیرش نظم لیبرال به‌عنوان یک واقعیت جهانی و درک آن به‌عنوان یک راهکار نجات‌بخش بشریت پرداخت و بر این نکته تأکید کرد که علی‌رغم انتقادات به وضع موجود جهانی، لازم است برای حفظ منافع ملی خود در چارچوب واقعیت‌های جهانی و با همکاری نهادهای بین‌المللی فعالیت نماییم.
به نقل از فرارو، محمد خاتمی در این بحث گفت: «میان آنکه ما نظم لیبرال را به‌عنوان یک واقعیت تلقی کنیم و آن را به‌صورت دوفاکتو (غیررسمی) بپذیریم، و اینکه آن را به‌عنوان یک راه نجات بشریت تصور کنیم، تفاوت‌های روشنی وجود دارد.»
او افزود: «بسیاری از افراد در سطح جهانی لیبرالیسم را قبول دارند ولی در عین حال، به دنبال سیاست‌های سوسیالیستی هستند. نظم جهانی کنونی، نظم ناعادلانه‌ای به شمار می‌رود، اما باید آن را به‌عنوان یک واقعیت بپذیریم و برای تأمین منافع خود در دل این نظم فعالیت کنیم؛ مشابه کاری که چین انجام می‌دهد و به مرتبه دومین قدرت جهانی رسیده و به دنبال کسب مقام قدرت اول در جهان است.»
رئیس دولت‌های هفتم و هشتم سپس به تأسیسات هسته‌ای اصفهان نیز اشاره کرد و با تأکید بر فعالیت‌های صلح‌آمیز این نهاد، به تجربه تعامل با چین در زمان راه‌اندازی آن پرداخت.
خاتمی مطرح کرد: «تأسیسات ما در اصفهان عمدتاً وظیفه تبدیل اورانیوم به سوخت برای نیروگاه‌های هسته‌ای را دارد و کاملاً در راستای اهداف صلح‌آمیز کار می‌کند. طراح اصلی این تأسیسات، چین بود که روی آن تقریباً ۵۰۰ میلیون دلار سرمایه‌گذاری کرده بود. این پروژه به حالت نیمه‌متوقف درآمده بود.»
او ادامه داد: «در دوران ریاست‌جمهوری خود، سه بار با جیانگ زمین، رئیس‌جمهور وقت چین، دیدار کردم و در هر سه بار از او خواسته‌ام که در کمک به فعالیت این کارخانه همیاری کند. اما جیانگ به من می‌گفت که 'از این پروژه کنار بکشید؛ ما نیز از این سرمایه‌گذاری گذشتیم زیرا فقط به فکر تبدیل شدن به یک قدرت اقتصادی هستیم و از هر عاملی که مانع تحقق این هدف شود، پرهیز می‌کنیم.'»
خاتمی اضافه کرد که این تصمیم چین برای ایران پیامدهایی نیز داشت و گفت: «البته این اقدام چین، برای ما یک نکته مثبت داشت و آن این بود که به ما کمک کرد تا مستقل‌تر عمل کنیم و خودمان بتوانیم آن تأسیسات را که در حملات اخیر بمباران شده بود، به بهره‌برداری برسانیم.»
تأکید خاتمی بر توسعه، مبارزه با فقر و توجه به اصول سوسیالیسم
رئیس دولت‌های هفتم و هشتم در ادامه سخنان خود بر ضرورت توجه به اصول و ارزش‌ها در کنار توسعه اقتصادی تأکید کرد و مبارزه با فقر را از اولویت‌های اساسی دانست و خاطرنشان ساخت که نقد به نظم لیبرال جهانی به معنی پذیرش آن به‌عنوان تنها راه حل نیست.
او تصریح کرد: «بایستی به ارزش‌ها ارج نهیم. توجه به توسعه و مبارزه با فقر ضروری است، اما در حال حاضر تعداد زیادی وجود دارند که با نظم مستقر در جهان مخالفت دارند.»
خاتمی با اشاره به سابقه انتقادات از نظم لیبرال، گفت: «این انتقادات از حدود سال ۱۹۳۰ آغاز شده است. می‌توانیم نسبت به نظم جهانی انتقاداتی داشته باشیم. این‌گونه نیست که بپذیریم مسیر نجات ما، پذیرش نظم لیبرال است.»
وی همچنین به توجه برخی از اقتصاددانان به اصول سوسیالیسم اشاره کرد و گفت: «امروزه حتی بسیاری از اقتصاددانان به درستی اصولی از سوسیالیسم، از جمله 'شرکت' و 'همکاری' تأکید می‌کنند.»
خاتمی در خاتمه تأکید نمود که باید همزمان با رعایت اصول و ارزش‌ها، توسعه و مبارزه با فقر را پیگیری کرده و در عین انتقاد از ساختارهای ناعادلانه جهانی، حقیقت‌های موجود در صحنه بین‌المللی را مد نظر قرار دهیم و برای تأمین منافع ملی خود با نهادهای جهانی همکاری نماییم.
او گفت: «با این حال باید مطابق با موازین موجود، برای پیشبرد منافع خود با نهادهای جهانی همکاری کنیم.»