نیاز به تقویت همکاری‌های منطقه‌ای و جهانی در مبارزه با موادمخدر غیرقانونی
بر اساس گزارش ایسنا، کنفرانس بین‌المللی سازمان همکاری شانگهای با عنوان «جهان عاری از موادمخدر» در تاریخ‌های ۲۱ و ۲۲ مهرماه ۱۴۰۵ در شهر بیشکک قرقیزستان برگزار گردید.
در مراسم افتتاحیه این رویداد، علاوه بر نمایندگان کشورهای عضو، معاون وزیر کشور و معاون وزیر بهداشت جمهوری قرقیزستان نیز حضور داشتند.
محمد نریمانی، مدیرکل دفتر روابط بین‌الملل ستاد مبارزه با موادمخدر و رئیس هیئت نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در این کنفرانس، در گزارشی به ابعاد وسیع مشکل موادمخدر اشاره کرد و بیان داشت: امروز این مسئله فراتر از جنبه‌های نظارتی و مقابله با جرایم رفته و به ارتباطاتی نزدیک با سلامت عمومی، وضعیت خانواده‌ها و جوانان، توسعه پایدار، جرائم سازمان‌یافته مالی و حاکمیت قانون دچار شده است.
وی ادامه داد: سوءاستفاده قاچاقچیان بین‌المللی از پلتفرم‌های آنلاین، فناوری‌های نوظهور، هوش مصنوعی و ابزارهای مالی دیجیتال شرایط را به شدت بحرانی نموده‌اند، از این رو، ضرورت دارد که رویکردهای جدید، هماهنگ‌تر و آینده‌نگرانه‌تر در سطوح ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی اتخاذ شود.
نریمانی با تأکید بر اهمیت همکاری در قالب سازمان همکاری شانگهای، از افزایش توجه این سازمان به چالش‌های نوظهور در عرصه موادمخدر استقبال کرد.
کشف قریب به ۱۲۰ تن موادمخدر در ایران در شش ماه ابتدایی سال ۲۰۲۶
رئیس هیئت جمهوری اسلامی ایران با اشاره به موقعیت جغرافیایی کشور و هزینه‌های انسانی و مالی ناشی از مبارزه با قاچاق موادمخدر گفت: بیش از چهار هزار نفر از نیروهای جمهوری اسلامی در این جنگ به شهادت رسیده و حدود ۱۲ هزار نفر نیز مجروح یا جانباز شده‌اند.
وی افزود: در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ جمهوری اسلامی ایران نزدیک به ۱۲۰ تن موادمخدر غیرقانونی را کشف و ضبط کرده که از این مقدار، تقریباً ۲۰ تن آن مت‌آمفتامین بوده است.
نریمانی تأکید کرد که علی‌رغم شرایط جنگی ناشی از حملات غیرقانونی به تمامیت ارضی و حاکمیت ملی، اقدامات مقابله‌ای ایران ادامه دارد و نهادهای مبارزه با موادمخدر جمهوری اسلامی با عزم راسخ به مسئولیت خود پایبند هستند.
وی همچنین اعلام نمود که اسناد مربوط به این کشفیات در دبیرخانه دفتر مقابله با موادمخدر و جرم سازمان ملل متحد (UNODC) به ثبت رسیده است.
در ادامه، نریمانی به سه عملیات مستقل نیروهای انتظامی ایران که بین ماه‌های مارس تا ژوئن سال ۲۰۲۶ انجام شد اشاره کرد و گفت که در این عملیات‌ها حدود چهار تن مت‌آمفتامین که مقصد آن بازارهای بین‌المللی در اروپا بود کشف و ضبط گردید.
توسعه برنامه‌های پیشگیری، درمان و کاهش آسیب بر اساس شواهد علمی
مدیرکل دفتر روابط بین‌الملل ستاد مبارزه با موادمخدر با تأکید بر اینکه رویکرد جمهوری اسلامی ایران فقط به کاهش عرضه موادمخدر محدود نمی‌شود، بیان داشت: کشور ما در عرصه پیشگیری بر مداخلات زودهنگام، به‌خصوص در میان کودکان و جوانان، خانواده‌ها، مراکز آموزشی، محیط‌های کاری و جوامع تأکید دارد و برنامه‌های این حوزه به‌طور فزاینده‌ای بر مبنای شواهد علمی بنا شده است.
وی در مورد اقدامات ایران در حوزه درمان و کاهش آسیب گفت: کشور ما شبکه وسیعی از مراکز خدماتی را راه‌اندازی کرده که شامل درمان با آگونیست‌های اوپیوئیدی، برنامه‌های توزیع سوزن و سرنگ، خدمات بهداشتی سیار و درمان یکپارچه می‌باشد.
نریمانی افزود: این اقدامات با برنامه‌های توانبخشی، حمایت‌های روانی ـ اجتماعی، آموزش مهارت‌ها، حمایت از خانواده و بازپذیری اجتماعی مکمل می‌شوند.
وی با اشاره به تجربه مبتنی بر شواهد ایران در حوزه کاهش آسیب، درمان و بازتوانی، این ظرفیت‌ها را به‌عنوان زمینه‌ای مناسب برای گسترش همکاری‌های منطقه‌ای تلقی کرد.
رئیس هیئت جمهوری اسلامی ایران همچنین اشاره کرد که مرکز ملی مطالعات اعتیاد ایران به‌عنوان یک مرکز منطقه‌ای مطالعات درمان اختلالات ناشی از مصرف مواد از سوی دفتر مقابله با موادمخدر و جرم سازمان ملل متحد و سازمان جهانی بهداشت شناخته شده است.
وی اعلام کرد که ایران آمادگی دارد این ظرفیت را در اختیار کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای قرار دهد تا از آن به‌عنوان بستری برای تبادل علمی، آموزش، اشتراک‌گذاری تجربیات و بهره‌گیری از روش‌های مبتنی بر شواهد استفاده شود.
انتقاد از تأثیر اقدامات یک‌جانبه قهری بر دسترسی به دارو و آسیب به مراکز درمانی
نریمانی در بخش دیگری از گزارش خود، به دو چالش اصلی در حوزه ارائه خدمات بهداشتی و درمانی اشاره کرد و گفت: اقدامات قهری یک‌جانبه تأثیر منفی بر قیمت و دسترسی به داروها، مواد اولیه دارویی و تجهیزات پزشکی ضروری برای درمان افراد وابسته به مواد داشته است، از جمله داروهای تسکین‌دهنده درد.
وی همچنین به آسیب‌هایی که به مراکز درمانی و شرکت‌های داروسازی در خلال جنگ تحمیلی وارد شده است اشاره کرد و گفت: چندین مرکز درمانی، کاهش آسیب و بازتوانی که خدمات خود را به جمعیت آسیب‌پذیر و افراد بی‌خانمان ارائه می‌کردند نیز علاوه بر اینکه آسیب دیده‌اند، تحت تأثیر اقدامات کشورهای متجاوز قرار گرفته و تخریب شده‌اند.
مدیرکل دفتر روابط بین‌الملل ستاد مبارزه با موادمخدر تأکید کرد که اسناد مربوط به این وقایع با دفتر مقابله با موادمخدر و جرم سازمان ملل متحد به اشتراک گذاشته شده است.
۶ پیشنهاد جمهوری اسلامی ایران برای تقویت همکاری‌های منطقه‌ای
رئیس هیئت جمهوری اسلامی ایران در ادامه گزارش خود، شش پیشنهاد را برای مورد بررسی قرار دادن در این کنفرانس ارائه داد که به شرح زیر است:
۱. تقویت شبکه منطقه‌ای هشدار زودهنگام در زمینه موادمخدر صنعتی و مواد روان‌گردان نوین
نریمانی پیشنهاد کرد که همکاری نزدیک‌تری میان کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای و سازوکار هشدار زودهنگام دفتر مقابله با موادمخدر و جرم سازمان ملل متحد در زمینه مواد روان‌گردان جدید شکل بگیرد تا تبادل مؤثر اطلاعات در خصوص تهدیدات، روندها و مواد نوظهور تسهیل گردد.
۲. تقویت همکاری در زمینه مقابله با پیش‌سازهای شیمیایی به‌کاررفته در تولید غیرقانونی موادمخدر
وی بر نیاز به گسترش همکاری‌های اطلاعاتی در این خصوص تأکید کرده و گفت: تبادل به‌موقع و گسترده‌تر اطلاعات در مورد محموله‌های مشکوک، مواد پیش‌ساز نوظهور، شیوه‌های انحراف و اختفا و روش‌های جدید تولید غیرقانونی موادمخدر صنعتی می‌تواند به تقویت واکنش جمعی کشورهای عضو کمک کند.
۳. ایجاد شبکه تخصصی سازمان همکاری شانگهای در حیطه پیشگیری، درمان، کاهش آسیب و بازتوانی
مدیرکل دفتر روابط بین‌الملل ستاد مبارزه با موادمخدر پیشنهاد کرد که شبکه‌ای تخصصی برای برقراری ارتباط بین مراکز درمانی، دانشگاه‌ها، مؤسسات و نهادهای پیشگیری کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای تأسیس شود.
به گفته وی، چنین شبکه‌ای به‌طور قابل‌توجهی می‌تواند تبادل شواهد علمی، شیوه‌های درمان، برنامه‌های پیشگیری، مواد آموزشی و تجربیات مرتبط با بازتوانی و بازپذیری اجتماعی را تسهیل کند.
نریمانی همچنین پیشنهاد کرد: مرکز ملی مطالعات اعتیاد ایران، که پیش‌تر به‌عنوان یک مرکز منطقه‌ای مطالعات و تحقیقات در مسائل اختلالات ناشی از مصرف مواد شناخته شده است، باید به‌عنوان بستری برای همکاری‌های سازمان همکاری شانگهای مدنظر قرار گیرد.
۴. توسعه برنامه‌های مشترک آموزشی و ظرفیت‌سازی
وی در خصوص برگزاری دوره‌های آموزشی مشترک و منظم برای متخصصان در حوزه موادمخدر صنعتی، کنترل پیش‌سازها، علم پزشکی قانونی، پیشگیری، درمان، کاهش آسیب، بازتوانی، تحقیقات مبتنی بر اطلاعات و همکاری‌های بین‌المللی نیز اعلام نظر کرد.
۵. تقویت همکاری‌های عملیاتی و اطلاعاتی در مواجهه با شبکه‌های فراملی قاچاق موادمخدر
نریمانی با ذکر تأسیس مرکز مبارزه با موادمخدر سازمان همکاری شانگهای در دوشنبه، این قابلیت را زمینه‌ای مهم برای تقویت همکاری‌های عملیاتی میان کشورهای عضو دانست.
وی همچنین آمادگی ایران را برای مشارکت فعال در ساختار مبارزه با موادمخدر سازمان همکاری شانگهای در دوشنبه و اشتراک‌گذاری تجربیات بیش از چهار دهه تلاش ضد قاچاق مواد غیرقانونی با کشورهای عضو اعلام نمود.
۶. حفاظت از خدمات بهداشتی و بشردوستانه
رئیس هیئت جمهوری اسلامی ایران با تأکید بر ضرورت رعایت اصول حقوقی در همکاری‌های بین‌المللی و منطقه‌ای در زمینه موادمخدر تأکید کرد: این همکاری‌ها باید با در نظر گرفتن کامل حقوق بین‌الملل، حاکمیت و تمامیت ارضی کشورهای عضو و اصول منشور سازمان ملل ادامه یابند.
وی بر لزوم احترام به مراکز بهداشتی و درمانی، کادر پزشکی و خدمات بشردوستانه، حتی در خلال جنگ‌ها و دیگر بحران‌ها، مطابق با حقوق بین‌الملل بشردوستانه تأکید کرد.
نریمانی همچنین خاطرنشان کرد که متن نهایی کنفرانس باید دوباره بر اهمیت احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی کشورهای عضو و حفاظت از مراکز غیرنظامی و بهداشتی تأکید ورزد.
تأکید جمهوری اسلامی ایران بر مسئولیت مشترک کشورها در مبارزه با موادمخدر
مدیرکل دفتر روابط بین‌الملل ستاد مبارزه با موادمخدر با تأکید مجدد بر آمادگی جمهوری اسلامی ایران برای اشتراک‌گذاری تجربیات علمی، عملیاتی و نهادی خود با سازمان همکاری شانگهای و کشورهای عضو، اظهار داشت: ایران آماده است در تقویت ظرفیت جمعی کشورهای عضو مشارکت نماید.
بر اساس گزارش روابط عمومی ستاد مبارزه با موادمخدر؛ وی همچنین بر اهمیت گردآوری توانمندی‌ها، تجربیات و تعهدات کشورهای مختلف تأکید کرد و گفت: مبارزه با موادمخدر یک مسئولیت فردی نیست، بلکه یک اقدام مشترک به شمار می‌رود و پاسخ به این چالش نیز باید به‌طور مشترک انجام گیرد.
انتهای پیام