کاهش میزان تولید نفت به‌دنبال تحریم‌های دریایی
به تازگی، بازوی مطالعاتی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، گزارشی تحت عنوان «پیش‌بینی شاخص‌های فعالیت در حوزه‌های مختلف اقتصاد ایران» منتشر کرده که شامل تحلیل تغییرات تولید ناخالص داخلی در مرداد ماه است.
طبق اطلاعات ارائه شده از سوی دنیای اقتصاد، این بازوی پژوهشی برآورد کرده است که رشد اقتصادی کشور در سه‌ماهه به پایان رسیده در مرداد ۱۴۰۵، معادل منفی ۵.۹ درصد بوده است؛ رقمی که نشان‌دهنده ادامه روند منفی، اما با کاهش شدت آن است. همچنین، برای تیرماه، این رشد منفی برابر با ۵.۶ درصد برآورد شده است. به این ترتیب، برای دومین بار پس از پایان جنگ، رشد اقتصادی در این محدوده منفی ۵ درصد قرار گرفت.
در این میان، بازگشت محاصره دریایی در اواخر تیرماه که منجر به کاهش صادرات نفت شد، به افت ۲۷.۴ درصدی ارزش افزوده بخش نفت منجر گردید. آمارهای بین‌المللی نشان می‌دهند که تولید نفت در ماه اوت نسبت به مدت مشابه سال قبل، با کاهش ۳۵ تا ۳۶ درصدی مواجه بوده است. این روند یکی از عواملی بوده که به تداوم رشد منفی اقتصاد دامن زده است.
با این حال، در مقایسه با بهار، شدت رکود در بخش‌های خدمات و صنایع و معادن کاهش یافته است؛ موضوعی که می‌تواند به عنوان نشانه‌ای از بهبود نسبی فعالیت‌های اقتصادی پس از شوک‌های جنگی تلقی شود.
نتایج مرتبط با عملکرد بخش‌های خدمات و صنایع و معادن در سه‌ماهه به پایان رسیده در مرداد ۱۴۰۵، موید کاهش شدت رکود و بهبود نسبی در فعالیت‌های اقتصادی است. اگرچه شاخص فعالیت در هر دو بخش کماکان در محدوده منفی باقی مانده، بررسی آمارهای اخیر در مقایسه با دوره‌های گذشته را نشان می‌دهد که روند نزولی فعالیت‌ها در این دو بخش تا حدی متوقف شده است.
به طور مشخص، در بخش خدمات، رشد شاخص فعالیت که در بهار ۱۴۰۵ به منفی ۷.۸ درصد رسیده بود، در سه‌ماهه منتهی به مرداد به منفی ۳.۷ درصد افزایش یافت. این تغییر بیانگر کاهش شدت انقباض در فعالیت‌های خدماتی است.
در بخش صنایع و معادن نیز، با وجود اینکه شاخص فعالیت در این سه‌ماه نسبت به مدت مشابه سال قبل ۸ درصد کاهش داشته، شدت افت آن در مقایسه با دوره‌های قبل کاهش یافته است.
برآوردهای موجود نشان می‌دهد که فعالیت بخش نفت در این سه‌ماهه نسبت به بهار افت بیشتری داشته است. رشد شاخص فعالیت این بخش در این دوره منفی ۲۷.۴ درصد برآورد شده در حالی که این رقم برای بهار منفی ۱۷.۶ درصد بود.
یکی از دلایل تشدید این روند، بازگشت محاصره دریایی در پایان تیرماه است که با محدود کردن صادرات نفت، به کاهش بیشتر تولیدات نفتی نیز منجر شده. به گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا و اوپک، تولید نفت خام ایران در اوت ۲۰۲۶ (مرداد و اوایل شهریور) به طور تقریبی ۳۵ تا ۳۶ درصد از سال گذشته کمتر بوده است؛ در حالی که متوسط کاهش تولید در ماه‌های ژوئن و ژوئیه (اواسط خرداد تا اوایل مرداد) حدود ۱۵ درصد گزارش شده است.
با وجود ادامه روند رشد منفی، برآوردها نشان‌دهنده این است که رشد تولید ناخالص داخلی در سه‌ماهه به پایان رسیده در مرداد ۱۴۰۵ برابر منفی ۵.۹- درصد بوده که در مقایسه با رشد منفی ۱۲.۱ درصدی بهار، نشان‌دهنده کاهش شدت رکود در فعالیت‌های اقتصادی است.