به نقل از خبرگزاری مهر، الهام حاجی‌کریمی در خصوص برگزاری دومین نشست کمیته مشترک اجرای موافقت‌نامه تجارت آزاد بین ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا و کشورهای عضو آن در تهران، اعلام کرد: در این جلسه، جزئیات اجرای این موافقت‌نامه مورد بررسی قرار گرفت و طرفین به بحث و تبادل‌نظر درباره راهکارهایی برای تقویت تجارت دوجانبه و همکاری‌های اقتصادی در عرصه‌های مختلف پرداختند.
طبق اعلام سازمان توسعه تجارت ایران، او بر اهمیت استفاده از ظرفیت‌های موجود در توافق تجارت آزاد برای توسعه روابط اقتصادی ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا تأکید کرد و گفت: مرور روند تجارت دوجانبه، شناسایی امکانات برای افزایش مبادلات و به کارگیری بهینه ظرفیت‌های تعرفه‌ای این توافق، از موارد کلیدی این نشست به شمار می‌رفت. همچنین بر لزوم پیگیری موانع تجاری با هدف تقویت صادرات، تنوع در کالاهای مبادله شده و گسترش همکاری‌های اقتصادی تأکید گردید.
رئیس دبیرخانه موافقت‌نامه تجارت آزاد ایران و اوراسیا به آمار تجارت متقابل دو طرف اشاره کرد و افزود: بر طبق آمارهای معتبر از سوی ایران، حجم تجارت متقابل بین ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا در سال ۲۰۲۵ نسبت به سال گذشته ۲۲ درصد افزایش یافته است. همچنین داده‌های ارائه شده از سوی اتحادیه اقتصادی اوراسیا حکایت از رشد ۱۱ درصدی در این تجارت در همین سال دارد.
او بیان کرد که در این جلسه، نیاز به تبادل منظم داده‌های تجاری، به ویژه اطلاعات مربوط به تجارت ترجیحی، به منظور ارزیابی دقیق‌تر عملکرد این موافقت‌نامه مورد تأکید قرار گرفت و همچنین فهرست کالاهای صنعتی مورد علاقه دو طرف برای صادرات مبادله شد تا فرصتی برای شناسایی فرصت‌های تجاری تازه و گسترش همکاری‌های صنعتی فراهم گردد.
حاجی‌کریمی با اشاره به بررسی راه‌های تسهیل دسترسی محصولات دارای اولویت به بازارهای دو طرف گفت: در این چهارچوب، موضوع دسترسی محصولات ایرانی از جمله ماشین‌آلات و تراکتورهای کشاورزی به بازارهای کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا نیز مورد توجه قرار گرفت.
او همچنین به پیگیری موانع تعرفه‌ای و غیرتعرفه‌ای به عنوان دیگر محورهای کلیدی مذاکرات اشاره کرد و افزود: تسهیل ورود کالاها به بازارهای دو طرف، رسیدگی به چالش‌های اجرایی بنگاه‌ها و کاهش موانع تجاری از جمله مسائلی است که در چارچوب کمیته مشترک و کمیته‌های تخصصی دنبال می‌شود.
رئیس دبیرخانه موافقت‌نامه تجارت آزاد ایران و اوراسیا ادامه داد: در این جلسه، موضوع دسترسی سیمان ایران به بازارهای روسیه و قزاقستان، مقررات مربوط به هزینه بازیافت خودرو در روسیه، الزامات فنی و بهداشتی ارائه برخی مواد غذایی به ایران و شرایط نگهداری گوشت گاو سرد و بسته‌بندی‌شده مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
به گفته این مقام مسئول در سازمان توسعه تجارت ایران، طرفین همچنین در خصوص تبادل اطلاعات درباره مصادیق مشخص موانع تجاری و ایجاد سیستمی برای رسیدگی به مشکلات شرکت‌ها در زمینه ثبت، صدور مجوزها، تسریع پروسه‌های وارداتی و تسهیل شناسایی گواهی‌های صادره از مراجع مرتبط به توافق رسیدند.
حاجی‌کریمی به اهمیت همکاری‌های بهداشتی و قرنطینه‌ای در توسعه تجارت محصولات کشاورزی و غذایی اشاره کرده و بیان داشت: تقویت این همکاری‌ها نیز از موضوعات قابل توجه دو طرف بود و می‌تواند نقش بسزایی در تسهیل مبادلات این دسته از کالاها ایفا کند.
او به تقویت همکاری‌های گمرکی و بهره‌گیری از راهکارهای الکترونیکی به عنوان دیگر زمینه‌های مهم همکاری میان ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا اشاره کرد و گفت: در این جلسه تأکید شد که اقدامات مشترک برای نهایی‌سازی پیش‌نویس پروتکل تبادل الکترونیکی اطلاعات گمرکی باید تسریع گردد.
رئیس دبیرخانه موافقت‌نامه تجارت آزاد ایران و اوراسیا همچنین ضمن اشاره به قواعد مبدأ کالا، بر تسریع در توسعه سامانه الکترونیکی تأیید مبدأ کالا (EOVS) و ادامه همکاری‌ها برای اجرای یکسان و شفاف مقررات مبدأ تأکید کرد.
به گفته حاجی‌کریمی، برگزاری کارگاه‌های تخصصی برای تسهیل صدور گواهی‌های مبدأ و افزایش آگاهی فعالان اقتصادی از الزامات تجارت ترجیحی نیز ازجمله اقداماتی است که در چهارچوب اجرای این موافقت‌نامه دنبال خواهد شد.
ترانزیت و کریدورهای بین‌المللی محور همکاری‌های منطقه‌ای
او توسعه همکاری‌های حمل‌ونقلی و ترانزیتی را از دیگر محورهای دومین نشست کمیته مشترک برشمرد و اضافه کرد: با توجه به موقعیت جغرافیایی ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا در اتصال کریدورهای شمال–جنوب و شرق–غرب، راهکارهایی برای بهبود جریان عبور کالا و کاهش موانع عملیاتی در مسیرهای حمل‌ونقل مورد بررسی قرار گرفت.
حاجی‌کریمی هماهنگی تشریفات مرزی، تسریع ترخیص گمرکی، تبادل داده‌های دیجیتال و توسعه سازوکارهای تسهیل ترانزیت را از جمله موضوعات مطرح‌شده در این نشست عنوان کرد.
بر اساس اظهارات این مقام مسئول در سازمان توسعه تجارت ایران، استفاده از ظرفیت‌های بنادر ایران و پیگیری پروژه‌های ریلی رشت–آستارا و چابهار–زاهدان به عنوان عناصر کلیدی برای تقویت اتصال منطقه‌ای مورد توجه قرار گرفت.
او به بررسی سازوکارهای تسهیل حمل‌ونقل و ترانزیت اشاره کرد و گفت: توسعه مسیر سبز و مسیر سرد و استفاده از فناوری‌های eTIR و e-CMR از جمله محورهای مورد تأکید طرفین بود که می‌تواند به بهبود قابلیت رهگیری محموله‌ها و کاهش زمان توقف در مرزها کمک شایانی کند.
رئیس دبیرخانه موافقت‌نامه تجارت آزاد ایران و اوراسیا همچنین اعلام کرد که پیش‌بینی تدوین و انتشار یک راهنمای جامع حمل‌ونقل میان ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا برای نیمه نخست سال ۲۰۲۷ انجام شده است.
حاجی‌کریمی با تأکید بر اهمیت مشارکت فعالان اقتصادی در بهره‌برداری از ظرفیت‌های موافقت‌نامه تجارت آزاد، خاطرنشان کرد: تقویت ارتباطات مستقیم میان بنگاه‌های اقتصادی ایران و کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا می‌تواند به شناسایی فرصت‌های صادراتی، گسترش همکاری‌های صنعتی و شکل‌گیری پروژه‌های مشترک یاری رساند.
او همچنین امضای یادداشت تفاهم همکاری میان شورای کسب‌وکار اتحادیه اقتصادی اوراسیا و اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران را از نتایج مهم این نشست توصیف کرد و افزود: این تفاهم به منظور ایجاد زمینه‌ای برای گفت‌وگوی تجاری میان فعالان اقتصادی دو طرف و شناسایی فرصت‌های جدید همکاری به امضا رسید.
به گفته حاجی‌کریمی، در چهارچوب برنامه اقدام مشترک از سال ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۸ نیز تبادل اطلاعات مربوط به کالاها و تولیدکنندگان دارای ظرفیت صادراتی، بررسی فرصت‌های سرمایه‌گذاری و شناسایی پروژه‌های مشترک از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بوده و می‌تواند با مشارکت بنگاه‌های کوچک و متوسط و کسب‌وکارهای مستقر در مناطق ویژه اقتصادی دنبال شود.
او همچنین به اختصاص جایگاه ناظر به ایران در کمیته دارونامه اتحادیه اقتصادی اوراسیا اشاره کرده و افزود: این موضوع امکان مشارکت کشورمان در نشست‌های این کمیته را فراهم کرده و می‌تواند زمینه‌ساز تعاملات تخصصی بیشتر در حوزه دارویی گردد.
تداوم پیگیری توافقات برای اجرای مؤثر موافقت‌نامه
رئیس دبیرخانه موافقت‌نامه تجارت آزاد ایران و اوراسیا در جمع‌بندی نتایج این جلسه تصریح کرد: بهره‌برداری از ظرفیت‌های موافقت‌نامه تجارت آزاد فقط به مزایای تعرفه‌ای محدود نمی‌شود، بلکه تسهیل فرآیندهای تجاری، توسعه همکاری‌های گمرکی و حمل‌ونقلی، حل مشکلات اجرایی و ارتقاء روابط میان فعالان اقتصادی نیز به تحقق اهداف آن کمک می‌کند.
حاجی‌کریمی ادامه داد که پیگیری توافق‌های اجرایی در کمیته‌های تخصصی، توسعه تبادل اطلاعات و ادامه مذاکرات در خصوص موانع تجاری و فنی از جمله اقداماتی است که برای استفاده مؤثرتر از امکانات این توافق دنبال خواهد شد.
او در پایان با اشاره به اهمیت جایگاه کمیته مشترک در اجرای موافقت‌نامه تجارت آزاد ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا خاطرنشان کرد: این کمیته یکی از ارکان اجرایی این توافق به حساب می‌آید و جلسات آن به‌صورت سالانه و در سطح وزیران دو طرف برگزار می‌شود. نخستین نشست این کمیته نیز در مهرماه گذشته در مسکو برگزار گردید.