فکت‌چک | ویدئویی که جمع‌آوری جعبه‌های آیفون در سرزمین هرمز را نشان می‌دهد، حاصل فناوری هوش مصنوعی است
نگار علی- همزمان با گزارش واقعه غرق‌شدن کشتی کانتینربر «GFS Pride» در تنگه هرمز در تاریخ 14 اکتبر 2026، تصاویر و ویدئوهای متنوعی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد.
برخی از این تصاویر، کشتی‌ای را نشان می‌دهند که در حال غرق شدن به همراه دود سیاه به درون آب می‌رود و در اطراف آن کانتینرهایی که روی سطح دریا شناور بودند، به چشم می‌خوردند. در ویدئوهای دیگر نیز ادعا شده بود که تعدادی از ماهیگیران و ساکنان محلی به محل حادثه رفته‌اند تا کالاهای به‌جای‌مانده از کشتی مانند آیفون و عطرهای خوش‌عطر فرانسوی را برداشت کنند.
روزنامه بریتانیایی «تلگراف» در تاریخ 16 اکتبر 2026 گزارشی با عنوان «ایرانی‌ها آیفون‌های جدید شناور در تنگه هرمز را جمع می‌کنند» در مورد این موضوع منتشر کرد. این گزارش ویدئوهایی از قایق‌ها و افرادی که به نظر می‌رسید در حال برداشت محموله‌های شناور هستند، توصیف می‌کند. همچنین، تلگراف به ویدئویی اشاره داشت که در آن فردی بیان می‌کند با شنیدن خبر غرق‌شدن کشتی، به سمت تنگه هرمز می‌روند تا آیفون و عطر را جمع‌آوری کنند.
همراه با این تصاویر، ویدئوی دیگری نیز به‌طور وسیع انتشار یافت که تعداد زیادی از افراد را در ساحل نشان می‌داد که مشغول جمع‌آوری جعبه‌هایی شبیه به بسته‌بندی گوشی‌های موبایل بودند. انتشار این تصاویر واکنش‌های گسترده‌ای از سوی کاربران به دنبال داشت و برخی آن را به محموله کشتی غرق‌شده مربوط دانستند.
با این حال، همزمان‌بودن انتشار تصاویر واقعی از حادثه دریایی و ویدئوهای ادعایی مرتبط با جمع‌آوری آیفون‌ها، دلیلی بر ارتباط قطعی این تصاویر با یک واقعه خاص نیست.
تحقیقات انجام‌شده؛ ردیابی منشأ ویدئو و نشانه‌های تولید با هوش مصنوعی
روزنامه لبنانی «النهار» در بخش راستی‌آزمایی خود با عنوان «النهار تتحقق» در تاریخ 17 اکتبر 2026 به بررسی ویدئوی تجمع افراد در ساحل و جمع‌آوری جعبه‌های مشابه بسته‌بندی گوشی پرداخت. این رسانه با مدد از جست‌وجوی معکوس تصاویر و تحلیل ویدئو به فریم‌های ثابت، منشأ انتشار آن را مورد بررسی قرار داد.
نتایج این بررسی نشان داد ویدئوی مورد نظر ابتدا در حساب اینستاگرامی «nativ0ra» در تاریخ 16 اکتبر 2026 منتشر گردیده بود. توضیحات فارسی آن چنین آمده بود: «بالاخره آیفون‌ها به ساحل سرخ هرمز رسیدند.»
نکته مهم این بود که حساب مذکور، محتوا را با برچسب «AI Content» مشخص کرده بود که نشان می‌دهد محتوا با استفاده از هوش مصنوعی تولید شده است. این حساب همچنین محتوای خود را به‌عنوان «هنر هوش مصنوعی و داستان‌های سینمایی از خیال» معرفی می‌کند.
النهار در ادامه با استفاده از ابزار تشخیص محتوای مصنوعی «Hive» به بررسی ویدئو پرداخت. نتیجه این تجزیه و تحلیل احتمال تولید تصویر با هوش مصنوعی را به 99.9 درصد برآورد کرد. این عدد حاکی از نتیجه یک ابزار خودکار است و به تنهایی نمی‌تواند گواهی معتبر تلقی گردد؛ اما در کنار منشأ اصلی و برچسب مشخص «AI Content»، شواهد معناداری برای جعلی بودن ویدئوی مذکور فراهم می‌آورد.
در لابلای این تحلیل، گزارش روزنامه «The National» در تاریخ 15 اکتبر 2026 به واقعه غرق‌شدن کشتی اشاره دارد و به تصاویر کانتینرهایی که در آب شناور بودند و هشدار دریایی پاکستان در مورد خطر وجود کانتینرها در دریا اشاره می‌کند. این گزارش تأکید می‌کند که ویدئوهای مربوط به قایق‌های کوچک و جمع‌آوری محموله‌ها به‌طور مستقل تأیید نشده‌اند و دراین‌باره مشخص نیست که هر ویدئو دقیقاً کجا و در چه زمانی ضبط شده یا آیا اساساً با کشتی «GFS Pride» مرتبط هستند یا خیر.
آیا اصل غرق‌شدن کشتی هم جعلی است؟
خیر؛ بر اساس گزارش‌های ارائه‌شده، وقوع حادثه غرق‌شدن کشتی «GFS Pride» موضوعی مستقل از ویدئوی جعلی آیفون‌ها است.
بر اساس گزارش «The National»، کشتی کانتینربر که تحت پرچم سنگاپور فعالیت می‌کرد، پس از آتش‌سوزی غرق شد و خوشبختانه همه 21 خدمه آن بدون آسیب از کشتی خارج شدند. پیش‌تر نیز سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا از وقوع حمله به این کشتی خبر داده بود.
همچنین نامشخص بود که کشتی در لحظه غرق چه تعداد کانتینر حمل می‌کرد. ظرفیت این کشتی 2824 کانتینر استاندارد اعلام شده ولی فهرست رسمی بار آن منتشر نشده است.
ویدئوی وایرال جمع‌آوری جعبه‌های آیفون در ساحل هرمز با هوش مصنوعی ساخته شده است
در نتیجه ادعای مربوط به ویدئوی جمع‌آوری جعبه‌های آیفون از ساحل، صحیح نیست؛ با این حال، واقعی‌بودن سایر ویدئوهای نسبت داده‌شده به جمع‌آوری محموله‌های شناور نیز تأیید نشده است.
تحلیل انجام‌شده از سوی النهار نشان می‌دهد که حداقل یکی از ویدئوهای پربازدید این رویداد، پیش از آن که به عنوان تصاویر واقعی از تنگه هرمز منتشر شود، در حسابی منتشر شده بود که محتوا را به‌عنوان تولیدشده با هوش مصنوعی معرفی کرده بود. نتیجه ابزار Hive نیز احتمال تولید مصنوعی آن را 99.9 درصد اعلام نموده است.
به علاوه، گزارش‌های «The National» و «تلگراف» در خصوص حادثه کشتی، اطلاعات مختلفی در مورد تصاویر منتشرشده ارائه می‌دهند؛ تلگراف ماجرای جمع‌آوری کالاها را گزارش کرده، در حالی که «The National» تأکید کرده که ویدئوهای مربوط به جمع‌آوری محموله‌ها به‌طور مستقل تأیید نشده‌اند. لذا نمی‌توان صرفاً بر اساس انتشار یک ویدئو در رسانه یا شبکه اجتماعی، صحت آن را به‌طور قاطع سنجید.
نتیجه تحلیل‌ها نشان می‌دهد که ویدئوی وایرال جمع‌آوری جعبه‌های آیفون در ساحل هرمز با استفاده از هوش مصنوعی ساخته شده است. به هر حال، وقوع غرق‌شدن کشتی به معنای تأیید ادعای پیدا شدن آیفون‌ها نیست. هنوز مشخص نیست کشتی چه محموله‌ای را حمل می‌کرد و آیا سایر ویدئوهای جمع‌آوری کالاها واقعاً به این حادثه تعلق دارند یا خیر. بنابراین، وقوع حادثه دریایی تأیید شده است، اما ادعای یافتن آیفون‌ها از محموله کشتی مشخص نشده است.
هشدار پلیس فتا درباره فروش «آیفون دریایی»
در این راستا، معاون اجتماعی پلیس فتا در خصوص آگهی‌های فروش ارزان قیمت معروف به «آیفون دریایی» هشدار داد و متذکر شد که احتمال کلاهبرداری با اخذ بیعانه وجود دارد. وی همچنین خاطرنشان کرد که گوشی‌هایی که در معرض آب دریا قرار گرفته‌اند، ممکن است با وجود ظاهراً سالم بودن، آسیب‌های غیرقابل مشاهده‌ای در بخش‌های داخلی داشته باشند. پلیس فتا توصیه کرده است که خریداران پیش از پرداخت هیچ مبلغی برای کالا، باید اقدام به مشاهده و بررسی وضعیت آن و تأیید هویت فروشنده کنند.
۲۲۷۲۲۷