میزان مصرف لبنیات در ایران کمتر از حد توصیه‌شده است / ارائه پیشنهاد جدید وزارت بهداشت به مجلس

دکتر احمد اسماعیل‌زاده در گفتگو با ایسنا در خصوص روز جهانی غذا در ایران بیان داشت: تلاش‌های دفتر بهبود تغذیه موجب شده است که شورای عالی انقلاب فرهنگی به واژه «تغذیه سالم» توجه ویژه‌ای داشته باشد و به این ترتیب این روز در کشور به عنوان روز جهانی «غذا و تغذیه سالم» شناخته می‌شود. بدین صورت نه تنها از غذا و کمبودهای مرتبط با آن سخن به میان می‌آید، بلکه اهمیت تغذیه در پیشگیری از بیماری‌های مزمن نظیر بیماری‌های قلبی و عروقی نیز مورد بررسی قرار می‌گیرد.

مصرف لبنیات در ایران کمتر از حد مطلوب است

این کارشناس تغذیه با ابراز نگرانی از این که مصرف لبنیات در کشور ниже میزان توصیه‌شده است، افزود: متاسفانه، میزان مصرف لبنیات در حدود یک واحد در روز گزارش می‌شود؛ در حالی که توصیه‌ها بر این است که برای اکثر گروه‌های سنی حدود 2 تا 3 واحد در روز مصرف شود. به‌ویژه برای گروه‌های سنی مانند کودکان و نوجوانان که در مرحله رشد هستند، مصرف 3 واحد در روز توصیه شده است و برای افراد مسن نیز میزان ۳ تا ۴ واحد لبنیات مناسب است.

دلایل پایین بودن مصرف لبنیات

مدیرکل دفتر بهبود تغذیه ادامه داد: دلایل متعددی برای کاهش مصرف لبنیات در زیر مقدار توصیه‌شده وجود دارد. یکی از عوامل موثر، سطح آگاهی و دانش فردی است که به عنوان یکی از دلایل اصلی کاهش مصرف لبنیات نسبت به توصیه‌های جهانی مطرح می‌شود. احتمالاً مردم به اندازه کافی از مزایای شیر، ماست و دیگر محصولات لبنی اطلاعی ندارند؛ لذا یکی از وظایف دفتر بهبود تغذیه در وزارت بهداشت، افزایش سواد و فرهنگ تغذیه‌ای در کلیه گروه‌های سنی از طریق اطلاع‌رسانی مؤثر است. این آگاه‌سازی توسط کارشناسان بهداشت و متخصصان تغذیه در دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی صورت می‌گیرد.

تاثیر باورهای نادرست در کاهش مصرف

اسماعیل‌زاده در مورد سایر دلایل کمبود مصرف لبنیات در ایران اظهار داشت: باورهای عمومی درباره مصرف شیر و لبنیات یکی از عوامل مرتبط با دانش و فرهنگ تغذیه‌ای است که بر سطح مصرف این محصولات تاثیر می‌گذارد. برخی افراد بدون مدرک معتبر در طب سنتی، دلیلی برای اینکه شیر و ماست «سردی» دارند بیان می‌کنند و به دیگران توصیه می‌کنند که از مصرف لبنیات خودداری کنند. در حالی که استمرار چنین توصیه‌هایی می‌تواند در درازمدت برای سلامت عمومی خطرناک باشد.

شهادت افرادی با عدم صلاحیت و کاهش مصرف

او اضافه کرد: دفتر طب سنتی وزارت بهداشت، مشاهده‌‌ی ادعاهای مطرح‌شده در مورد لبنیات را رد می‌کند. چنین ادعاهایی، نادرست و غیرعلمی هستند و از اعتبار علمی برخوردار نیستند. این افراد، اطلاعات خود را در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌کنند و این عمل سبب ایجاد تردید و شک در بین مردم درباره مصرف لبنیات می‌شود. دفتر «بهبود تغذیه جامعه» و «طب سنتی» وزارت بهداشت مصرف لبنیات را برای حفظ سلامتی امری ضروری می‌داند؛ چرا که مردم نباید به خاطر باورهای نادرست منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی، این محصولات را از رژیم غذایی خود حذف کنند.

نقش عوامل اقتصادی در کاهش مصرف لبنیات

این متخصص تغذیه درباره یکی دیگر از علل پایین بودن مصرف لبنیات در ایران توضیح داد: قیمت لبنیات و قابلیت دسترسی اقتصادی آن از عواملی هستند که بر مصرف لبنیات در برخی مناطق کشور تاثیر می‌گذارند. وزارت بهداشت، در تعیین قیمت لبنیات نقشی ندارد و مانند سایرین از متقاضیان قیمت‌ها محسوب می‌شود. برای مردم تبعیت از قیمتی معقول برای لبنیات مهم است؛ لذا ما از نهادهایی که مسئول کنترل قیمت‌ها و نظارت بر بازار هستند، درخواست داریم و بارها بر لزوم همکاری وزارت صنعت، معدن و تجارت (صمت) و سازمان حمایت از مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان برای تأمین لبنیات مورد نیاز با قیمت مناسب تاکید کرده‌ایم تا این محصولات به راحتی در دسترس مردم قرار گیرد.

لزوم ورود نهادهای حمایتی به موضوع مصرف لبنیات

اسماعیل‌زاده در مورد راهکارهای حمایتی برای پایدار نگه‌داشتن قیمت لبنیات به توضیح پرداخت: نهادهای حمایتی با ارائه اعتبارات و کالابرگ می‌توانند به مردم کمک کنند تا توان خرید لبنیات را داشته باشند. در کنار برنامه‌های فعلی مرتبط با کالابرگ و تأمین لوازم ضروری، نیازمند تدوین برنامه‌های جدیدتر نیز هستیم تا امکان تامین مواد غذایی اساسی به مقدار لازم برای مردم فراهم شود.

تبعات کاهش مصرف لبنیات

او در خصوص پیامدهای نزدیک بودن مصرف لبنیات گفت: اگر میزان مصرف لبنیات کافی نباشد، میزان دریافتی کلسیم کاهش می‌یابد. اگرچه منابع کلسیم فقط به لبنیات محدود نمی‌شود، اما لبنیات به عنوان بهترین منبع تامین این ماده معدنی خود را معرفی می‌کند. برخی از افراد تصور می‌کنند که با مصرف بادام یا شیر بادام می‌توانند نیاز کلسیم بدن را به مقدار کافی تامین کنند، در حالی که برای جبران نیاز بدن به کلسیم فقط از طریق بادام، باید بیش از یک کیلو بادام مصرف شود. مصرف یک کیلو بادام نه تنها غیرمنطقی به نظر می‌رسد، بلکه از نظر اقتصادی نیز مناسب نخواهد بود؛ بنابراین، این محصولات نمی‌توانند جانشین مناسبی برای لبنیات در تامین کلسیم مورد نیاز بدن محسوب شوند.

اسماعیل‌زاده اظهار داشت: هرچند منابع دیگر کلسیم در دسترس است، اما لبنیات بهترین گزینه برای تامین این ماده معدنی شناخته می‌شود. در صورت عدم مصرف 2 تا 3 واحد لبنیات در روز، تامین کلسیم با اختلال مواجه خواهد شد. عدم دریافت کلسیم در سنین رشد می‌تواند به مشکلاتی چون کم‌قدی و در سنین بالاتر نیز به پوکی استخوان منجر شود و سلامتی استخوان‌ها را به خطر بیندازد.

مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت گفت: نهادهای مسئول در زمینه حمایت‌های تغذیه‌ای می‌توانند در راستای افزایش مصرف لبنیات، علاوه بر کالابرگ، اقدامات دیگری انجام دهند. وزارت بهداشت، در زمینه حمایت‌های اقتصادی نقشی ندارد، اما وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سایر نهادهای مرتبط می‌توانند با اجرای تدابیری، قیمت‌ها را کنترل کنند. افزایش قیمت نهاده‌های دامی منجر به فشار بر کشاورزان و تولیدکنندگان برای افزایش قیمت محصولات می‌شود؛ لذا حمایت دولت از تأمین نهاده‌های تولید و تدوین بسته‌های غذایی برای سه دهک کم‌درآمد می‌تواند به بهبود وضعیت تغذیه‌ای این گروه‌ها کمک کند.

پیشنهاد تخصیص بخشی از مالیات کارخانه‌های تولید مواد غذایی برای بهبود تغذیه

اسماعیل‌زاده همچنین درباره تجربه کشورهای دیگر اظهار داشت: در برخی کشورها بخشی از مالیات کارخانه‌های تولیدکننده مواد غذایی به منظور حمایت از تغذیه مردم اختصاص می‌یابد. یک درصد از مالیات پرداختی این کارخانه‌ها به دستگاه‌های حمایتی انتقال داده می‌شود تا برای تامین اقلام اساسی مورد نیاز مردم هزینه شود. ما پیشنهاد تخصیص یک درصد از مالیات کارخانه‌های تولید مواد غذایی برای تأمین کالای اساسی را در زمان بودجه‌ریزی به مجلس ارائه کرده‌ایم.

او ادامه داد: هدف از این پیشنهاد به مجلس، جلب حمایت نمایندگان از وزارت بهداشت در استفاده از منابع مالیات کارخانه‌های مواد غذایی به منظور تامین ریزمغذی‌هایی چون ویتامین‌ها، آهن و کلسیم است و همچنین برای تسهیل دسترسی مردم به اقلام غذایی اساسی مانند لبنیات و میوه‌ها از طریق اختصاص یارانه‌ها اقدام شود.

مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت بیان کرد: شهرداری‌ها و سایر نهادهای مرتبط نیز می‌توانند با توزیع مستقیم لبنیات و دیگر اقلام غذایی مورد نیاز مردم در میادین تره‌بار، واسطه‌ها را حذف کنند و به کنترل قیمت‌ها کمک کنند.

اسماعیل‌زاده تصریح کرد: جزییات اجرایی و تخصصی این پیشنهادها باید توسط نهادهای مربوطه بررسی و اعلام گردد، اما نگرانی اصلی ما این است که لبنیات به هر نحوی ممکن به دست مردم برسد تا آن‌ها بتوانند پروتئین، کلسیم و دیگر مواد مغذی ضروری برای بدن خود را تامین کنند.

انتهای پیام