بر اساس گزارش خبرگزاری مهر، قاسم نوده فراهانی، رئیس اتاق اصناف ایران، اطلاعات مربوط به عملکرد شش‌ماهه معاونت بازرسی و نظارت اتاق‌های اصناف کشور را ارائه کرد. این گزارش نشان می‌دهد که در نیمه اول سال ۱۴۰۵، بیش از ۴۶۳ هزار مورد بازرسی از واحدهای صنفی صورت گرفته است که حاصل آن تشکیل حدود ۹۹ هزار پرونده تخلف به ارزش بیش از ۲۶ هزار میلیارد ریال می‌باشد؛ این آمار به روشنی بیانگر این است که به‌طور میانگین از هر ۵ بازرسی، یک مورد به تخلف منجر می‌شود.
وی همچنین ذکر کرد که افزایش نظارت‌ها به‌عنوان پاسخی به شرایط پیچیده اقتصادی، نوسانات نرخ ارز و تأثیر تحولات سیاسی در منطقه غرب آسیا بر زنجیره تأمین تلقی می‌شود و تأکید کرد که هدف اصلی، حفظ آرامش در بازار و حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان است.
گشت‌های مشترک و رکوردشکنی در تهران
بر اساس اطلاعات منتشر شده از اتاق اصناف ایران، علاوه بر نظارت‌های اختصاصی بر صنوف، نزدیک به ۷۱ هزار عملیات بازرسی در قالب گشت‌های مشترک با نهادهای نظارتی همکار انجام شده است که ارزش پرونده‌های تخلف آن به بیش از ۱۳ هزار و ۵۰۰ میلیارد ریال بالغ شده است. در این زمینه، استان تهران با بیش از ۱۰ هزار بازرسی و ثبت پرونده‌هایی به ارزش بیش از ۱۰ هزار و ۸۰۰ میلیارد ریال، بالاترین میزان برخورد با تخلفات عمده را از آن خود کرده است.
نقش موثر گران‌فروشی و عدم شفافیت قیمت‌ها
تحلیل الگوهای تخلف نشان می‌دهد که «گران‌فروشی» با ۲۸ درصد و «عدم درج قیمت و نرخ‌نامه» با ۲۵ درصد، بیش از نیمی از مجموع پرونده‌های تعزیراتی را به خود اختصاص داده‌اند. تخلفات دیگر شامل عدم رعایت پروتکل‌های بهداشتی (۷٪)، عدم ارائه فاکتور خرید (۷٪)، فعالیت بدون پروانه کسب (۷٪)، کم‌فروشی (۶٪)، تقلب (۴٪) و صادرنکردن صورت‌حساب (۳٪) بوده که در رده‌های بعدی تخلفات قرار دارند.
توجه به سبد معیشت خانوار؛ نان در کانون تخلفات غذایی
تیم‌های نظارتی بیشترین تمرکز خود را بر روی کالاهای اساسی و سبد معیشت خانوار قرار دادند؛ به‌گونه‌ای که ۷۳ درصد از کل بازرسی‌ها و ۷۹ درصد از پرونده‌های تشکیل شده، مستقیماً به «مواد خوراکی و صنایع غذایی» مربوط می‌شود. در این میان، صنف نانوایان بالاترین سهم را به خود اختصاص داده‌اند:
- نان: ۶۱ درصد از بازرسی‌ها و ۶۲ درصد از تخلفات بخش غذایی
- میوه و تره‌بار: ۱۳ درصد از بازرسی‌ها و ۱۵ درصد از تخلفات
- مواد پروتئینی (گوشت، مرغ، تخم‌مرغ و لبنیات): ۱۴ درصد از بازرسی‌ها و ۱۲ درصد از تخلفات
پس از اقلام خوراکی، گروه «پوشاک، کیف و کفش» با ۸ درصد از کل بازرسی‌ها در مقام دوم قرار گرفته است. همچنین در حوزه خدمات، «تعمیرگاه‌ها و خدمات خودرو» با ۲۵ درصد و «رستوران‌ها و فست‌فودها» با ۱۹ درصد، بالاترین آمار تشکیل پرونده را ثبت کرده‌اند.
سرنوشت ۱۴۰ هزار شکایت از شهروندان
گزارش اتاق اصناف نشان‌دهنده مشارکت بالا و فعال شهروندان به ثبت بیش از ۱۴۰ هزار شکایت است. از این تعداد:
۷۰ درصد از شکایات مورد بررسی قرار گرفته که منجر به تشکیل بیش از ۲۱ هزار پرونده تعزیراتی و تبرئه ۷۶ هزار واحد صنفی شده است.
۱۸ درصد در حال انتظار برای بازرسی میدانی هستند.
۱۲ درصد نیز به دلیل نقص مدارک یا عدم تطابق، قابل پیگیری تشخیص داده نشدند.