زنجان؛ مرکز اصلی تولید نخ و پارچه جین در کشور در انتظار بهبود زنجیره پوشاک
خبرگزاری مهر- گروه استان‌ها: استان زنجان با قرار گرفتن در جایگاه سوم کشور از نظر ارزش تولید در صنعت نساجی و برخورداری از میانگین سالانه تولید حدود ۶۰ هزار تن نخ، به عنوان یکی از مراکز کلیدی این صنعت شناخته می‌شود. این ظرفیت، در صورت تکمیل زنجیره تولید پوشاک، قابلیت دارد که افزایش ارزش افزوده، توسعه صادرات و ایجاد اشتغال پایدار را به همراه داشته باشد.
جهت فعالیت‌های نساجی استان زنجان، زیرساخت‌های بی‌نظیری در زمینه حلاجی، ریسندگی، بافندگی، تولید پارچه جین، رنگرزی، تولید الیاف، منسوجات نبافته و نخ فرش وجود دارد که این صنعت را در اقتصاد استان به یک بازیگر مهم تبدیل کرده است. بیش از پنج هزار نفر در این زمینه مشغول به کار هستند. علیرغم این پتانسیل‌ها، تکمیل زنجیره تولید، به ویژه در حوزه پوشاک و محصولات نهایی، همچنان به عنوان یکی از نیازهای کلیدی این صنعت به حساب می‌آید؛ تحققی که می‌تواند سهم بیشتری از ارزش افزوده تولیدات نساجی را در استان حفظ کند.
زنجان در مسیر تکمیل زنجیره ارزش نساجی
مدیرکل صنعت، معدن و تجارت استان زنجان با اشاره به رتبه این استان در صنعت نساجی کشور اظهار داشت: زنجان در زمینه ارزش تولید صنعت نساجی رتبه سوم و از نظر حجم تولیدات، پنجمین استان کشور محسوب می‌شود.
امیرعلی مسیبی در مصاحبه‌ای با خبرنگار مهر، بیان کرد که واحدهای صنعتی استان در زمینه‌های مختلف ریسندگی، بافندگی و رنگرزی فعال هستند و افزود: توسعه صنایع پایین دستی و تقویت ارتباط بین تأمین کنندگان مواد اولیه و تولیدکنندگان محصولات نهایی، می‌تواند ارزش افزوده بیشتری برای استان ایجاد نماید.
مدیرکل صنعت، معدن و تجارت استان زنجان به پیشینه فعالیت مؤسسات نساجی این استان اشاره کرد و گفت: برخی از این واحدها از سال ۱۳۷۹ به فعالیت پرداخته‌اند و در ادامه با اجرای پروژه‌های توسعه‌ای، اقدام به گسترش بخش‌هایی چون ریسندگی، بافندگی، تولید پارچه گردباف و رنگرزی کرده‌اند.
وی ادامه داد: بر اساس داده‌های ارائه شده از سوی یکی از واحدهای نساجی استان، توسعه بخش‌های ریسندگی و رنگرزی به منظور افزایش ظرفیت تولید در دستور کار قرار دارد و پیش‌بینی می‌شود ظرفیت این بخش‌ها به میزان ۵۰ درصد افزایش یابد.
امیرعلی مسیبی همچنین به نقش واحدهای نساجی زنجان در تأمین مواد اولیه برای صنایع پوشاک کشور اشاره کرد و گفت: محصولات یکی از واحدهای نساجی استان، نیازهای پنج مجموعه بزرگ تولیدی پوشاک کشور را تأمین می‌نماید.
وی افزود: توسعه تولید پوشاک در زنجان می‌تواند زمینهای برای بهره‌برداری بیشتر از ظرفیت‌های ریسندگی، بافندگی و رنگرزی فراهم کند و با انتقال مراحل دیگر تولید به داخل استان، موجب افزایش ارزش افزوده و اشتغال شود.
مدیرکل صنعت، معدن و تجارت استان زنجان با اشاره به ظرفیت سالیانه تولید ۱۰ میلیون قطعه پوشاک در استان بیان کرد: در حال حاضر، حدود پنج واحد تولید پوشاک در زنجان فعالند و برنامه‌ریزی‌هایی نیز برای ایجاد مجموعه‌ای بزرگ‌تر در این زمینه در حال انجام است.
وی بر این نکته تأکید کرد: تکمیل زنجیره تولید نه تنها به توسعه بازار محصولات کمک می‌کند، بلکه ارتباط بین واحدهای صنعتی را تقویت کرده و فرصت‌های شغلی جدیدی را ایجاد می‌کند.
کشت پنبه؛ یکی از محورهای تقویت زنجیره تأمین
امیرعلی مسیبی توسعه کشت پنبه را یکی از محورهای کلیدی برای تقویت تأمین مواد اولیه نساجی عنوان کرد و افزود: تحقق این مسئله نیازمند هم‌افزایی دستگاه‌های اجرایی، به ویژه سازمان جهاد کشاورزی، و فراهم کردن زمینه برای حضور سرمایه‌گذاران است.
وی ادامه داد: شناسایی زمینهای مستعد، بررسی ظرفیت تولید و برقراری ارتباط میان کشاورزان و واحدهای صنعتی می‌تواند به تقویت زنجیره تأمین کمک کند، اما باید در این خصوص، برنامه‌ریزی با تمام عوامل اقلیمی، منابع آبی، توجیه اقتصادی و نیاز صنایع صورت گیرد.
مسلمی در ادامه گفت: نوسازی تجهیزات، بالا بردن کیفیت محصولات، تأمین پایدار مواد اولیه و توسعه بازارهای فروش نیز از الزامات لازم برای تقویت موقعیت صنعت نساجی استان به شمار می‌آید.
زنجان در زمینه ریسندگی نخ پنبه در جمع سه استان برتر کشور قرار دارد
معاون امور صنایع اداره‌کل صنعت، معدن و تجارت استان زنجان، صنعت نساجی را از صنایع اصلی استان دانسته و خاطرنشان کرد: زنجان در زمینه‌های حلاجی، ریسندگی، بافندگی، رنگرزی و ظرفیت‌های تکمیل، قابل توجهی را در اختیار دارد.
علی کلانتری در گفت‌وگو با خبرنگار مهر بیان داشت که ظرفیت تولید نخ در استان به حدود ۶۰ هزار تن می‌رسد و زنجان در عرصه ریسندگی نخ پنبه، در جمع سه استان برتر کشور قرار دارد، در حالی که ظرفیت ریسندگی نخ پنبه در کشور به طور تقریبی ۲۸۰ تا ۳۰۰ هزار تن تخمین زده می‌شود.
نخ تولیدی در زنجان در فرآیند ساخت انواع پارچه‌های گردباف و تاری‌پودی به کار می‌رود و بخشی از آن نیز برای تولید پارچه جین مورد استفاده قرار می‌گیرد. این زمینه همچنین امکان ارتباط مؤثر میان واحدهای ریسندگی و بخش‌های مختلف تولید پارچه را فراهم می‌سازد.
پارچه جین؛ مزیت ویژه صنعت نساجی زنجان
برای حفظ ظرفیت تولید، مقابله با قاچاق و تنظیم واردات کالاهای مشابه داخلی در کنار حمایت مالی از تولیدکنندگان بسیار حیاتی است. با این حال، بهبود کیفیت، کاهش هزینه‌ها، افزایش بهره‌وری، طراحی متناسب با نیاز بازار و ایجاد شبکه‌های فروش مؤثر به منظور تقویت رقابت‌پذیری، الزامی به شمار می رود.
توسعه صنعت پوشاک بدون توجه به طراحی، مد، بازاریابی و برندسازی امکان‌پذیر نیست
برای توسعه صنعت پوشاک توجه به طراحی، مد، بازاریابی و برندسازی حائز اهمیت است. بررسی تجارب کشورهای مانند ترکیه نشان می‌دهد که حضور در بازارهای داخلی و بین‌المللی، نه تنها به ظرفیت تولید بستگی دارد، بلکه به سرمایه‌گذاری در طراحی، توسعه برند و ایجاد شبکه‌های فروش نیز وابسته است.
زنجان برای رقابت در این بازار باید علاوه بر تولید نخ و پارچه، به توسعه طراحی، آموزش نیروی انسانی، برش و دوخت صنعتی، کنترل کیفیت، بسته‌بندی و بازاریابی نیز توجه نماید.
تشکل‌ها و اتحادیه‌های عمومی می‌توانند با تجمیع توان تولیدکنندگان، بسترهای لازم برای ایجاد برندهای مشترک، آموزش نیروی انسانی و توسعه بازار را فراهم آورند؛ به خصوص که واحدهای کوچک به تنهایی توان محدودی برای ایجاد زیرساخت‌های تخصصی بازاریابی و صادرات دارا هستند.
تشکیل شبکه‌های فروش مشترک و همکاری میان تولیدکنندگان می‌تواند هزینه ورود به بازار را کاهش داده و زمینه‌ی حضور مؤثرتر محصولات استان در بازارهای داخلی و خارجی را مهیا سازد.
تکمیل زنجیره تولید؛ فرصت اصلی توسعه نساجی زنجان
صنعت نساجی زنجان با چالش‌هایی همچون ناترازی انرژی، کمبود نقدینگی، دشواری در تأمین مواد اولیه و فشار رقابتی بازار دست و پنجه نرم می‌کند، اما از طرف دیگر، ظرفیت‌های قابل توجهی در تولید نخ پنبه، پارچه جین، الیاف و منسوجات ویژه دارد.
این ظرفیت‌ها زمانی به بیشترین بازده اقتصادی می‌رسند که ارتباط میان حلقه‌های تولید تقویت شود و مواد اولیه و محصولات میانی در داخل استان به کالاهای نهایی با ارزش افزوده بالاتر تبدیل شوند.
به منظور تعیین سهم دقیق صنعت نساجی از صادرات استان، نیاز است آمارهای دقیق بررسی شوند؛ زیرا ممکن است که نخ در زنجان تولید، پارچه در استان دیگری تولید و نهایتاً محصول نهایی از مبدأ دیگری صادر گردد. بنابراین ارزیابی جایگاه صادراتی این صنعت باید با توجه به محل انجام مراحل مختلف تولید و عرضه، انجام شود.
سرمایه‌گذاری در تولید صنعتی پوشاک، تقویت طراحی و مد، تقویت برندهای محلی، ایجاد شبکه‌های بازاریابی و فروش و توسعه صادرات، در کنار تأمین پایدار سرمایه در گردش، از مهم‌ترین اقداماتی هستند که به تکمیل این زنجیره کمک می‌کنند.
علاوه بر این، تأمین پایدار انرژی، رفع مشکلات مربوط به مواد اولیه، تسهیل دسترسی به قطعات ماشین‌آلات، ساماندهی واردات و مبارزه با قاچاق به منظور حفظ ظرفیت‌های موجود و افزایش توان رقابتی تولیدکنندگان بسیار مهم است.
فرصت اصلی زنجان تنها در افزایش تولید نخ و پارچه محدود نمی‌شود، بلکه بستگی به تبدیل ظرفیت‌های موجود به زنجیره‌ای جامع از تأمین مواد اولیه تا تولید پوشاک، توسعه برند و صادرات دارد؛ مسیری که می‌تواند سهم بیشتری از ارزش افزوده صنعت نساجی را در استان حفظ کرده و به افزایش اشتغال، تولید ثروت و توسعه بازارهای داخلی و خارجی بینجامد.
کلانتری با اشاره به ظرفیت تولید پارچه جین در استان عنوان کرد که در حال حاضر دو واحد تولیدی در زنجان دارای خطوط تخصصی برای تولید این نوع پارچه هستند و از فناوری‌های نوین، از جمله روش رنگرزی طنابی، بهره‌مند می‌شوند.
وی افزود: وجود این ظرفیت در کنار تولید نخ پنبه، بافندگی، رنگرزی و تکمیل، موجب شده است که بخش مهمی از زنجیره تولید پارچه در استان تشکیل گردد.
معاون امور صنایع اداره‌کل صنعت، معدن و تجارت استان زنجان با اشاره به اشتغال بیش از پنج هزار نفر در صنعت نساجی استان گفت: توسعه تولید صنعتی پوشاک می‌تواند فرصت‌های شغلی بیشتری را فراهم کند.
کلانتری همچنین گفت: در حوزه تولید صنعتی پوشاک، حدود ۱۰ هزار فرصت شغلی بالقوه وجود دارد که با توجه به میزان تولید نخ و پارچه در استان، توسعه این بخش می‌تواند ارزش افزوده چشمگیری را به همراه داشته باشد.
وی با تأکید بر ظرفیت اشتغال‌زایی این صنعت خاطرنشان کرد: نساجی و پوشاک در مقایسه با بسیاری از صنایع سنگین، با سرمایه‌گذاری نسبتاً پایین‌تر قابلیت ایجاد اشتغال بیشتری دارد و تکمیل زنجیره تولید می‌تواند بهره‌وری از ظرفیت‌های موجود را افزایش دهد.
ظرفیت‌های نساجی زنجان فراتر از نخ و پارچه است
فعالیت صنعت نساجی زنجان محدود به تولید نخ پنبه و پارچه جین نمی‌شود و همچنین شامل تولید نخ فرش، الیاف، منسوجات نبافته، پارچه‌های صنعتی و نخ تایر نیز می‌باشد.
برخی محصولات نساجی استان در صنایع تخصصی، مانند تولید فیلترهای صنعتی، کاربرد دارند. همچنین توسعه تولید الیاف پلی‌استر و سایر الیاف مصنوعی می‌تواند بخشی از نیاز صنایع پایین‌دستی را برآورده سازد.
زنجان در حوزه تولید نخ فرش نیز ظرفیت دارد، اما بخشی از محصولات این بخش برای ادامه فرایند تولید به استان‌های دیگر ارسال می‌شود
زنجان در حوزه تولید نخ فرش نیز ظرفیت دارد، اما برخی از محصولات این بخش برای ادامه فرایند تولید به استان‌های دیگر ارسال می‌شود. این موضوع نشان می‌دهد که تکمیل زنجیره ارزش، علاوه بر پوشاک، در سایر بخش‌های نساجی نیز می‌تواند به افزایش ارزش افزوده منجر شود.
ایجاد و توسعه واحدهای تولید محصولات نهایی، به کاهش وابستگی به ظرفیت‌های سایر استان‌ها کمک کرده و توان ایجاد اشتغال را گسترش می‌دهد و ارتباط میان واحدهای صنعتی زنجان را تقویت می‌کند.
در کنار ظرفیت‌های تولیدی، واحدهای نساجی زنجان با چالش‌های مالی و عملیاتی مواجه هستند که می‌تواند ادامه تولید و اجرای پروژه‌های توسعه‌ای را تحت تأثیر قرار دهد.
فعال حوزه صنعت نساجی، تأمین نقدینگی و مواد اولیه را از نیازهای فوری واحدهای تولیدی برشمرده و اظهار داشت: تأمین مؤثر سرمایه در گردش می‌تواند برخی از مشکلات موجود را به صورت کوتاه‌مدت برطرف کند.
محمود ضرابی در گفت‌وگو با خبرنگار مهر، با اشاره به تلاش تولیدکنندگان برای حفظ فعالیت واحدها و اشتغال افراد اشاره کرده و افزود: افزایش نرخ ارز و بالا رفتن قیمت مواد اولیه باعث شده است تولیدکنندگان برای حفظ سطح تولید قبلی، به منابع مالی بیشتری نیاز داشته باشند.
او گفت: تسهیلاتی که در گذشته برای تأمین سرمایه در گردش کفایت می‌کرد، اکنون به دلیل افزایش هزینه‌های تولید، پاسخگوی نیاز بسیاری از واحدها نیست.
افزایش قیمت مواد اولیه باعث کاهش توان تأمین سرمایه در گردش می‌شود و می‌تواند موجودی مواد اولیه، استمرار فعالیت خطوط تولید و توان واحدها برای پاسخگویی به سفارش‌های بازار را تحت تأثیر قرار دهد.
ناترازی انرژی؛ هزینه پنهان صنعت نساجی
ضرابی نوسانات برق را به عنوان یکی از مشکلات واحدهای نساجی عنوان کرده و تصریح کرد: این نوسانات می‌تواند به بردها و تجهیزات الکترونیکی ماشین‌آلات آسیب بزند و هزینه‌های تعمیر و نگهداری را افزایش دهد.
او ورود پوشاک و برخی منسوجات از مسیرهای گوناگون را به عنوان چالشی برای تولیدکنندگان داخلی دانسته و بر ضرورت ساماندهی واردات و تقویت نظارت بر بازار تاکید کرد.
وی همچنین به افزایش هزینه‌های مواد اولیه، انرژی، نیروی انسانی و تأمین مالی اشاره کرد و بیان داشت: در چنین شرایطی ورود کالا با شرایط متفاوت، می‌تواند توان رقابتی واحدهای داخلی را به چالش بکشد.
توقف خطوط تولید یا آسیب به تجهیزات تخصصی نه تنها هزینه‌های اضافی را بوجود می‌آورد، بلکه می‌تواند موجب کاهش تولید، تأخیر در تحویل سفارش‌ها و ضعیف شدن قدرت رقابتی واحدها گردد.
از دیگر چالش‌های این صنعت می‌توان به مشکلات تأمین مواد اولیه از طریق سازوکارهای بورس و پتروشیمی، دشواری تأمین ارز و واردات پنبه، و تهیه قطعات مورد نیاز ماشین‌آلات، به ویژه تجهیزات اروپایی، اشاره کرد.
رفع این مشکلات می‌تواند قابلیت اطمینان خطوط تولید را افزایش دهد، هزینه‌های پیش‌بینی‌نشده را کاهش دهد و زمینه استفاده بهتری از ظرفیت‌های موجود را فراهم نماید.