از دارو و تغذیه تا خودروسازی و صنعت هوافضا؛ پتانسیل‌های نادیده‌گرفته‌شده صنعت شاهدانه در ایران
طبق گزارش ایسنا، گیاه شاهدانه قابلیت‌های گسترده‌ای از جمله تولید دانه و روغن، پروتئین، آرد، الیاف، سلولز و مواد اولیه دارویی را دارد و می‌تواند پیوندی مؤثر میان صنایع مختلف ایجاد کند. با این وجود، محدود بودن منابع و ضرورت پاسخ به نیازهای فوری کشور، موجب شده تا اولویت‌بندی این صنایع به یکی از چالش‌های اساسی در سیاست‌گذاری تبدیل گردد.
در این راستا، دکتر سید علیرضا سلامی، عضو هیأت علمی دانشگاه تهران و رئیس مؤسسه تحقیقات شاهدانه صنعتی و دارویی، توضیحاتی ارائه داد و اظهار داشت: این مورد نه‌تنها در مورد گیاه شاهدانه، بلکه در اکثر زمینه‌ها، مسأله سلامت و امنیت غذایی در حال حاضر از مهم‌ترین مسائل ملی و استراتژیک محسوب می‌شود که نیازمند تمرکز مضاعف در کشور است. در این خصوص، با توجه به رسالت ملی دانشگاه در تأمین امنیت غذایی و زیستی، و ضرورت پاسخ به چالش‌های متنوع، اقدامات مشخصی در راستای ارائه راهکارهای مسئله‌محور، اجرای مسئولیت‌های اجتماعی و مأموریت‌های ملی در زمینه ایجاد قرارگاه امنیت غذایی، دبیرخانه ستاد کشاورزی پایدار و شورای ملی امنیت غذایی و زیستی کشور از محوریت دانشگاه تهران و دانشکده‌های کشاورزی و منابع طبیعی انجام شده است. این اقدامات زمینه‌هایی را برای تعامل و همکاری بین صنعت و دانشگاه در حوزه کشت و فرآوری شاهدانه صنعتی و دارویی فراهم آورده است.
وی ادامه داد: بر اساس این تفکر، به نظر می‌رسد که حوزه‌های دارو و درمان و نیز بخش مواد غذایی می‌توانند به عنوان صنایع پیشرو در کشور مورد توجه قرار گیرند و باید رگولاتوری مربوط به شاهدانه صنعتی و دارویی به این صنایع اختصاص یابد.
در گام بعدی، باید به پتانسیل الیاف شاهدانه در صنعت نساجی و پوشاک، ساختمان، خودروسازی، هوافضا و سایر صنایع توجه نماییم.
دکتر سلامی تاکید کرد که یکی از با کیفیت‌ترین الیاف طبیعی از شاهدانه صنعتی به دست می‌آید. این الیاف نه فقط در صنعت ساخت و ساز در سطح جهانی کاربرد دارد، بلکه به دلیل آنکه شاهدانه یک گیاه کربن-صفر است، با محیط‌زیست و چالش‌های تغییرات اقلیمی که امروزه تهدیدی جدی برای کره زمین به حساب می‌آید، سازگار است.
وی همچنین اشاره کرد که بایومس (زیست توده) تولید فیبر، لیگنین و سلولز در شاهدانه تقریباً چهار برابر چوب جنگلی می‌باشد. با توجه به میزان قطع درختان جنگلی و واردات چوب، این ظرفیت می‌تواند در درازمدت و با برنامه‌ریزی مناسب به عنوان یک جایگزین برای بخش از این نیازها به کار گرفته شود. همچنین، با بررسی منابع مختلف درمی‌یابیم که امروزه صنایع خودروسازی نیز از الیاف شاهدانه در قسمت‌های مختلف خودرو بهره‌برداری می‌کنند تا وزن خودرو را کاهش دهند و استحکام بیشتری به آن ببخشند. این الیاف حتی در صنایع هوافضا و نظامی نیز می‌تواند چالش‌های جدیدی را به وجود آورد. با این حال، همان‌گونه که پیش‌تر اشاره شد، در اولویت اول، حوزه سلامت و تأمین امنیت غذایی به نظر می‌رسد که باید در این راستا گام برداشت.
انتهای پیام