ایرانسل وارد دو دهه شد؛ عبور تعداد مشترکان از ۷۴ میلیون و راهاندازی ۱۲۵۴ سایت ۵G
۲۹ مهر ۱۳۸۵، بهعنوان یک لحظه سرنوشتساز در تاریخ تلفنهمراه ایران شناخته میشود. با ورود سیمکارتهای ایرانسل، بار هزینههای گزاف به زمین افتاد و برای نخستین بار، عموم مردم بهسادگی قادر به دریافت سیمکارت شدند. ایرانسل از ابتدا مسیر خود را بر پایه نوآوری گذاشت و با سرعتی فراتراز انتظارات، شبکههای خود را توسعه داد. این اپراتور نسل ۲٫۷۵ (EDGE) را برای اولین بار در کشور پیادهسازی کرد و مفهوم اینترنت همراه را از یک کالای لوکس به تجربهای واقعی تبدیل کرد. بتدریج، ارتباط دیجیتالی به بخش جدایی ناپذیر از زندگی روزمره شهروندان تبدیل شد.
اکنون، دو دهه پس از آن آغاز نمادین، ایرانسل هنوز در کنار میلیونها مشترک خود قرار دارد. بهعنوان نخستین و بزرگترین اپراتور دیجیتال و همچنین اولین ارائهدهنده ۵G در ایران، با شعار «جریان ایرانسل بیست ساله شد» به فصلی جدید آماده میشود. ایرانسل، که زمانی فعالیتش را از سه شهر آغاز کرد، اکنون با ۹۳ درصد پوشش اینترنت پرسرعت و ۱۲۵۴ سایت فعال ۵G، گامهای بزرگی در پیش دارد. ارائه ابزارها، پلتفرمها و راهکارهای دیجیتال در زمینههای مختلف، توسعه شبکه فیبرنوری برای منازل و کسبوکارها (FTTx)، و راهاندازی زیرساختهای اقتصاد دیجیتال و بهکارگیری هوش مصنوعی، همگی جزئی از برنامههای رشد و توسعهاند.
قصه از مهر ۱۳۸۲ آغاز شد، زمانی که با هدف اجرای برنامه سوم توسعه و تحقق ماده ۱۲۴ آن، وزارت ارتباطات تصمیم به خصوصیسازی و جذب سرمایههای خارجی گرفت تا رقابت را به بازار تلفنهمراه وارد کند. پس از آنکه قانون مجوز تدبیر برای اجرای موافقتنامه پروانه خدمات ارتباطات سیار در مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید، در ششم آذر ۱۳۸۴ پروانه شبکه و خدمات ارتباطات سیار (GSM) به ایرانسل اعطا شد.

پس از آن، فاصلهای کمتر از یک سال تا راهاندازی رسمی شبکه وجود داشت. در ششم شهریور ۱۳۸۵، شبکه آزمایشی به کار افتاد و در ۲۹ مهر همان سال، تهران، مشهد و تبریز شاهد سهیم شدن در آغاز رسمی شبکه ایرانسل بودند. متخصصان داخلی و خارجی همکاری کردند تا شبکهای با استانداردهای جهانی پایهگذاری شود. در ۱۰ اسفند ۱۳۸۷، ایرانسل موفق به دریافت نخستین پروانه اینترنت ثابت بیسیم (WiMAX) شد و این فناوری را به مشتریان عرضه کرد. شهریور ۱۳۹۴، پروانه جدیدی صادر شد که محدودیتهای جغرافیایی و فنی را برداشت و اینترنت پرسرعت ثابت (TD-LTE) متولد شد.
پایان انحصار در خدمات پهنباند همراه، فرصتی تازه ایجاد کرد. در ۱۴ مرداد ۱۳۹۳، مجوز آزمایشی ارتقا به نسل سوم و بالاتر صادر شد و در چهارم شهریور ۱۳۹۳، نسل سوم (۳G) ایرانسل به صورت رسمی فعالیت خود را آغاز کرد. تنها چند ماه بعد، در ۲۹ آبان ۱۳۹۳، در مشهد مقدس، اولین شبکه رسمی ۴G/LTE ایران ایجاد شد و به صورت شگفتانگیزی در سراسر کشور گسترش یافت.
نسل پنجم اما داستانی متفاوت داشت. از سال ۱۳۹۵، مطالعات مربوط به ۵G با همکاری دانشگاهها و مراکز پژوهشی داخلی شروع شد. در سال ۱۳۹۶، نخستین آزمایش شبکه کامل نسل پنج در حضور وزیر ارتباطات و فناوریاطلاعات وقت انجام شد. در نهایت، در تاریخ اول مرداد ۱۳۹۹، با حضور آنلاین رئیسجمهوری وقت، اولین سایت تجاری ۵G ایران فعال شد. امروز، ۱۲۵۴ سایت ۵G ایرانسل در نقاط مختلف کشور به فعالیت مشغولاند.
در ۱۹ سالگیاش، در ۲۹ مهر ۱۴۰۴، ایرانسل از پوشش کامل و یکپارچه اینترنت نسل پنجم در شهر بابل رونمایی کرد و به این ترتیب، بابل به نخستین شهر ایران تبدیل شد که بهطور کامل تحت پوشش شبکه ۵G قرار گرفت. این کار به شهروندان بابل تجربهای تازه از سرعت و پایداری ارائه داد و بخشی از برنامه کلان ایرانسل برای گسترش این نسل از اینترنت در تمام کشور و حرکت به سمت شهرهای هوشمند و تحول دیجیتال است.
در ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۲، با حضور رئیسجمهوری وقت، سرویس FTTx افتتاح شد و بابل بهعنوان نخستین شهری که این سرویس را دریافت کرد، شناخته شد. تا ۲۶ بهمن ۱۴۰۲، با حضور وزیر وقت ارتباطات، پوشش فیبرنوری بابل به پایان رسید. در تیرماه ۱۴۰۳، سرویس فیبرنوری پرو (FTTX Pro) با ثبت سرعت بالایی بیش از ۸ گیگابیت بر ثانیه ارائه شد که بالاترین سرعت اینترنت در ایران را نشان داد. همچنین، در مرداد ۱۴۰۲، موافقتنامه پروانه یکپارچه شبکه و خدمات ارتباطی (UNSP) تأسیس شد و ایرانسل به جمع ارائهدهندگان خدمات فیبرنوری رسید.
ایرانسل اما به این محدودیتها اکتفا نکرده و با تمام قوا به سمت اپراتور هوش مصنوعی حرکت میکند؛ هدفی که بهعنوان اولویت استراتژیک خود برگزیده است.
حالا که جریان ایرانسل به دو دهه پا گذاشته، این برند جوان همچنان با همان اشتیاق و انرژی روزهای ابتدایی خود، به مسیر نوآوری و تحول دیجیتال ادامه میدهد.

گذر ایرانسل از مرز ۷۴ میلیون مشترک
تا مهرماه سال ۱۴۰۵، تعداد مشترکان فعال شبکه تلفنهمراه ایرانسل از مرز ۷۴ میلیون گذشت و میانگین روزانه ترافیک شبکه از ابتدای فروردین ۱۴۰۵ تا مهرماه به حدود ۳۰ برابر میانگین روزانه ترافیک در سال ۱۳۹۵ رسید. همچنین، در همین دوره، تعداد کاربران فعال سوپراپلیکیشن «ایرانسلمن» به بیش از ۲۵ میلیون نفر افزایش یافت و در این راستا، مشترکان دیتای پهنباند همراه با عبور از ۵۴ میلیون نفر، سهم عمدهای از بازار مصرف داده را به خود اختصاص دادند.
گسترش فراگیر شبکه؛ پیشگامی در ارائه جدیدترین نسلهای ارتباطی
ایرانسل، بهعنوان نخستین و بزرگترین اپراتور دیجیتال کشور، تا بهحال ۱۲۵۴ سایت نسل پنجم (۵G)، ۲۰ هزار و ۳۹۰ سایت نسل چهارم (۴G) و ۱۹ هزار و ۸۷۰ سایت نسل سوم (۳G) تلفن همراه را در کشور راهاندازی کرده است. این اقدام باعث افزایش دسترسی کاربران به اینترنت پرسرعت و خدمات ارتباطی در سطح کشور شده است. به تبع اینچنین تلاشهایی، عرض هدایت شبکه نسل چهارم ایرانسل به ۸۴ درصد و پوشش جمعیتی شبکه نسل سوم آن به ۹۲ درصد در کل کشور رسیده است.
توسعه پایدار زیرساختها در مناطق روستایی
ایرانسل در بیش از ۴۴ هزار روستا در کشور، شبکه خود را ایجاد کرده و خدمات ارتباطی باکیفیت، اینترنت همراه، آموزش مجازی، خدمات دولت الکترونیک، بانکداری الکترونیکی و بسیاری از خدمات مبتنی بر اینترنت را برای بیش از ۱۷ میلیون نفر از ساکنان مناطق روستایی فراهم کرده است. در یک سال گذشته، یکمیلیون نفر دیگر در این مناطق به شبکه ارتباطی ایرانسل متصل شدهاند و حالا نزدیک به پنجمیلیون خانوار در روستاها و مناطقه کمبرخوردار از ارتباط پایدار برخوردارند. تداوم توسعه زیرساختهای ارتباطی در روستاهای سراسر کشور، همچنان در حال انجام است.
قلب تپنده شبکه؛ توسعه زیرساختها برای عصر داده
گسترش زیرساختهای ارتباطی، شامل توسعه شبکه، پوشش اینترنت ثابت و همراه و مراکز داده و سوییچ، جزو محورهای اساسی فعالیتهای ایرانسل محسوب میشوند. در یک سال گذشته، ظرفیت مراکز داده و سوییچ این اپراتور به ۳۳۰۰ رک در سراسر کشور رسیده و در حال حاضر ۲۳۰ رک دیگر در حال عملیات است. همچنین، توسعه یک هزار رک جدید نیز در برنامههای آینده قرار دارد تا به نیازهای رو به رشد ارتباطات پاسخ دهد.

با سرعت نور در خانهها
با توسعه زیرساختهای ارتباطات ثابت کشور از طریق کشیدن شبکه فیبرنوری ایرانسل، زمینه دسترسی خانوارها و کسبوکارها به اینترنت پرسرعت و پایدار فراهم شده و اکنون به طول ۶۳۶۱ کیلومتر و پوشش بیش از ۲ میلیون خانوار، این شبکه به بهرهبرداری رسیده است. تعداد مشترکان فعال سرویس فیبر نوری ایرانسل در حال حاضر به تقریباً ۳۰ هزار خانوار رسیده و ارائه این سرویس در ۲۳ شهر امکانپذیر شده است، در حالی که توسعه شبکه در بیش از ۱۲۰ شهر از ۱۸ استان کشور همچنان ادامه دارد.
بر این اساس، در حال حاضر سرویس فیبرنوری ایرانسل در شهرهایی همچون تهران، اراک، تبریز، شیراز، آستارا، بابل، شاهرود، شهریار، صدرا، قائمشهر و ورامین قابل بهرهبرداری است.
تابآوری در بحران
ایرانسل با اجرای برنامههای ارتقای تابآوری شبکه، مجموعه اقداماتی را به منظور افزایش پایداری خدمات ارتباطی در شرایط قطع برق به مرحله اجرا گذاشته است. این اقدامات شامل تأمین و نصب ژنراتورهای ثابت و سیار، استقرار کیفهای انرژی برای سایتهای پشتبامی، نوسازی سیستمهای باتری و پیشرفت تجهیزات سرمایشی هستند.
در عرصه زیرساخت مراکز استانی نیز، مخازن سوخت با هدف تضمین تأمین انرژی پایدار بهبود یافتهاند. تعویض باتریها در مراکز پرتوان استانی، اجرای طرح دو سویهسازی برق و بازسازی اساسی ژنراتورهای پرظرفیت در این مراکز نیز از دیگر اقدامات ایرانسل در جهت افزایش تابآوری زیرساختهای ارتباطی هستند.
در سطح سایتهای ارتباطی نیز، استقرار سایتهای سیار در شهرهای بزرگ، تأمین باتری برای مراکز منتخب، پیشرفت برق پشتیبان برای لینکهای مایکروویو و اصلاح مسیرها و تنظیمات شبکه، به منظور کاهش اثرات قطع برق و بهبود دسترسیپذیری شبکه، صورت پذیرفته است. تمامی این سرمایهگذاریها و اقدامات، با وجود افزایش نرخ ارز و چالشهای ناشی از درگیریهای جنگی، نقش بسزایی در کاهش تأثیر قطع برق بر روی شبکه و بهبود پایداری خدمات ارتباطی ایفا کرده است. همچنین، برای تضمین تداوم این پایداری ارتباطات در سالهای آینده برنامهریزیهای جامعی صورت گرفته است.

گامی به سوی خودکفایی
شرکت «ویستا سرویس»، یکی از زیرمجموعههای ایرانسل، در پی اجرای پروژههای نگهداری شبکه است. این شرکت با هدف کاهش هزینههای عملیاتی و صرفهجویی ارزی در فعالیتهای نگهداری شبکه، سعی دارد تا در مسیر تقویت خودکفایی صنعت ارتباطات و کاهش وابستگی به منابع خارجی پیش رود.
ویستا سرویس از زمستان ۱۴۰۴ بهطور رسمی آغاز به کار کرد و در کمتر از یک سال، توانسته است به یکی از بازیگران اصلی حوزه نگهداری شبکه موبایل و شبکه فیبر ثابت ایرانسل تبدیل شود و بهینهسازی بخش قابل توجهی از شبکه ایرانسل در جنوب کشور را بهعنوان یکی از چالشهای خود ثبت کند.
ادامه مسیر سرمایهگذاری
از زمان آغاز به کار تا پایان شهریور ۱۴۰۵، ایرانسل با سرمایهگذاری بالغ بر ۱۱.۳ میلیارد دلار، زیرساختهای ارتباطی خود را در سطح کشور گسترش داده است. در همین زمان، مجموع پرداختهای مستقیم و غیرمستقیم ایرانسل به دولت به ۱۳۳ همت رسید که از این میان، ۲۹ همت به مالیات اختصاص داشت.
پل ارتباطی صنعت و دانشگاه برای خلق نوآوری
ایرانسللبز در سال ۱۳۹۸ با هدف تقویت ارتباط این شرکت با جامعه دانشگاهی و حمایت از مراکز علمی، استارتاپها و شرکتهای فناور تأسیس شده است. این مجموعه با مأموریت انجام فعالیتهای تحقیق و توسعه، نوآوری و تجاریسازی در حوزه شبکه ارتباطات و فناوری اطلاعات و کسبوکارهای مرتبط، از ظرفیت مراکز علمی و پژوهشهای داخلی و خارج کشور، دانشگاهها، شرکتهای دانشبنیان، استارتاپها و شرکتهای فناور بهره میبرد.
این مجموعه با اجرای اقداماتی در راستای بومیسازی تجهیزات ارتباطی و دانش فنی، توسعه راهکارهای نوآورانه و جلوگیری از کمبود منابع برای زیرساختهای ارتباطی کشور، در شرایط تحریم، نقشی کلیدی ایفا کرده است.
توسعه نیروی انسانی و زیرساختهای پژوهشی در اقتصاد دانشبنیان در حوزه ارتباطات و فناوریاطلاعات و رسیدن به موقعیت برترین شرکت ملی در زمینه خلق محصولات و خدمات این حوزه، از چشماندازهای ایرانسل لبز به شمار میرود. «بخش تحقیق و توسعه»، «مرکز نوآوری ایرانسل»، «آکادمی ایرانسل» و «مرکز تعمیر تجهیزات» از اجزای اصلی این مجموعه هستند.

تحول دیجیتال در آموزش و مدیریت سازمانی
شبکه یکپارچه ارتباطی ایرانسل با نام «شایا»، در حوزه آموزش دیجیتال کارکنان دولت، موفق به کسب مجوز برگزاری دورههای آموزشی مورد نیاز دستگاههای اجرایی شد. این دورهها با استفاده از سیستم مدیریت یادگیری (LMS) اختصاصی شایا که بهدست این مجموعه طراحی و توسعه یافته، ارائه میشود.
سایر موفقیتهای شایا شامل پیادهسازی بخش ارتباطی و نرمافزاری سامانه فوریتهای اداری «فواد ۱۲۸» در سراسر کشور است. این سامانه، هدفش تسهیل در ثبت و پیگیری مشکلات شهروندان و ارتقای سطح پاسخگویی دستگاههای اجرایی بوده است.
همچنین، محصول مدیریت ارتباط با مشتریان (CRM) اختصاصی شایا، تأییدیه معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان را دریافت کرده و شرایط لازم برای استفاده از اعتبار مالیاتی مرتبط را احراز کرده است. شایا در راستای توسعه همکاریهای خود با نظام بانکی کشور، با بانک قرضالحسنه مهر ایران در زمینه ارائه خدمات پشتیبانی مشتریان نیز همکاری آغاز کرده است.
تزریق «پول هوشمند» به رگهای اکوسیستم
هلدینگ سرمایهگذاری ویستا در یک سال گذشته، با راهاندازی بخش شتابدهی و بازوی سرمایهگذاری خود، زنجیره خدمات خود را تکمیل کرده است. این اقدام با هدف همراهی با استارتاپها از مراحل ابتدایی توسعه ایدهها تا دستیابی به هماهنگی بین محصول و بازار (Product-Market Fit) انجام شده است. ویستا در این مدت، در مجموع ۵۲ تیم نوآور را در دو مسیر سرمایهگذاری و شتابدهی ارزیابی و انتخاب کرده است. هماکنون، ۶ تیم منتخب در مرحله ارزیابی دقیق (Due Diligence) قرار دارند و یکی از تیمهای فعال در حوزه هوش مصنوعی نیز از حمایتهای ویستا بهرهمند شده است.
در زمینه سرمایهگذاریهای استراتژیک، ویستا با هدف ورود به بازارهایی با پتانسیل بالا و ایجاد پیوند بین زیرساختهای ارتباطی و محتوای دیجیتال، ۱۷ درصد از سهام استودیو بازیسازی «مدریک» را خریداری کرده است. این سرمایهگذاری بهمنظور هموار شدن فرآیند توسعه فنی و صادرات محصولات دانشبنیان این مجموعه انجام شده است.
در ادامه باید بر نهاییسازی قراردادهای تیمهای برگزیده، تعمیق مدل «پول هوشمند» در اکوسیستمهای استارتاپی و گسترش چتر حمایتی خود در زمینههای پیشران مانند هوش مصنوعی، فینتک، رسانه و سرگرمی، و سلامت دیجیتال تمرکز کند تا بتواند به عنوان یک CVC تأثیرگذار در توسعه اقتصاد دیجیتال کشور عمل نماید.

تولید محتوا و تبلیغات دیجیتال
شرکت ویستامدیا در یک سال اخیر (از مهر ۱۴۰۴ تا مهر ۱۴۰۵)، با تمرکز بر توسعه پلتفرمهای دیجیتال، تولید محتوای ویژه، گسترش زیرساختهای فناوری و توسعه کسبوکار تبلیغات هوشمند، نقش بسزایی در تکمیل زنجیره ارزش اقتصاد دیجیتال ایرانسل ایفا کرده است.
در زمینه توسعه پلتفرمها و افزایش تعداد مخاطبان، ویستامدیا با ایجاد دو پلتفرم «پلان» و «آیاسپورت»، به ثبت مجموع بیش از ۶۲۷ هزار نصب و ۲۲۵ هزار ثبتنام موفق دست یافته است. همچنین، با توسعه کتابخانه محتوایی شامل بیش از ۵۰۶ هزار دقیقه محتوا و ثبت ترافیک مصرفی حدود ۱۳.۷ ترابایت در این دو پلتفرم، موفق به ایجاد دستاوردهای قابلتوجهی شده است. راهاندازی محصولات تخصصی در حوزه ورزش و سریالهای عمودی نیز از دیگر موفقیتهای این بخش است.
در حوزه تولیدات محتوا و موفقیتهای سینمایی، ویستامدیا با تولید ۱۲ سریال اختصاصی عمودی و فروش حق پخش آنها، به پیشرفت بازار میکرودرام در ایران کمک کرده است. تولید چهار برنامه و سریال، کسب چهار جایزه و هفت نامزدی برای فیلم کوتاه «خداحافظ آشغال» و موفقیت انیمیشنهای «یوز» و «نگهبانان خورشید» در جشنوارههای سینمایی از دیگر موفقیتهای شاخص این مجموعه به شمار میرود.
از نظر تأمین محتوا و زیرساخت، ویستامدیا با همکاری ۱۴ استودیوی دوبله و تولید حدود ۱۸ هزار دقیقه محتوای دوبلهشده در هر ماه، طبق برآوردهای داخلی، تقریبا ۲۵ درصد از بازار دوبله کشور را در اختیار دارد. همچنین، با ثبت ترافیک عبوری نزدیک به ۷۰۰ گیگابیت بر ثانیه در زیرساخت آیاسپورت و گسترش «ویستاداب» بهعنوان زیرساخت خرید و فروش محتوا، از جمله دستاوردهای کلیدی این حوزه به شمار میروند.
این اقدامات بهطور کلی نشاندهنده تلاشهای ویستامدیا برای شکلدهی به یک اکوسیستم یکپارچه محتوا، فناوری، سرگرمی و تبلیغات دیجیتال و توسعه ظرفیتهای جدید برای رشد خدمات دیجیتال و کسبوکارهای مرتبط با ایرانسل است.

فراتر از فناوری؛ تعهد به پایداری
ایرانسل با تمرکز بر اصول ESG (محیطزیست، جامعه و حاکمیت شرکتی)، در راستای پایداری کسبوکار پیش رفته و در زمینه سرمایهگذاری اجتماعی شرکتی (CSI)، رویکردی مبتنی بر ایجاد فرصتهای برابر و توانمندسازی را در پیش گرفته است.
ایرانسل بهعنوان نخستین شرکت در صنعت ICT کشور از سال ۱۳۹۹ تا بهحال، پنج دوره متوالی گزارش پایداری خود را مطابق با استانداردهای بینالمللی منتشر کرده و در حال حاضر در آستانه انتشار ششمین گزارش پایداری است. این شرکت به اصول حاکمیت شرکتی خوب و شفافیت در ارائه اطلاعات محیطزیستی، اجتماعی و اقتصادی پایبند بوده است.
در زمینه پروژههای سرمایهگذاری اجتماعی، از سال ۱۳۹۹ تاکنون، بالغ بر ۱۰۳۴ میلیارد ریال سرمایهگذاری شده و ۷۹۰ هزار و ۱۰۰ نفر بهطور مستقیم و غیرمستقیم از این مزایا بهرهمند شدهاند. همچنین، از سال ۱۴۰۳ تا به حال، نزدیک به دو میلیارد پیامک رایگان به ارزش بیش از ۳۰۰۰ میلیارد ریال، با هدف استفاده از امکانات ارتباطی به مردم در زمینه آگاهیرسانی اجتماعی ارسال شده است. در راستای ارتقای عدالت آموزشی، اقدامات گستردهای شامل اجرای ۴۸ پروژه بهبود زیرساخت مدارس در مناطق محروم (از قبیل ساخت، نوسازی، تجهیز دیجیتالی و نصب نیروگاههای خورشیدی)، وصل کردن ۱۳ هزار و ۷۴۱ مدرسه در سطح کشور به اینترنت، اعطای بورسیه به ۲۵ دانشجو با استعداد در رشتههای مرتبط با ICT و ساخت نخستین پردیس تخصصی آموزش کودکان کار با نام «دانستان» صورت گرفته است.
در این راستا، توانمندسازی مهارتهای دیجیتال برای ۲۰۸ فرد دارای معلولیت (با سهم ۵۳ درصدی زنان)، اجرا شده و ۹ پروژه توسعه زیرساختهای ورزشی، کاشت و نگهداری ۲۷ هزار و ۶۰۰ درخت، حمایت از تلاشها برای مقابله با آتشسوزی جنگلهای زاگرس و حفاظت از گونه در حال انقراض یوزپلنگ آسیایی از طریق ارسال پیامکهای هشدار ایمنی در محور میامی-عباسآباد نیز انجام شده است.
۳۳۳