در سطح کره زمین تنها ۲۰ دریاچه باستانی وجود دارد و انسان یکی از آن‌ها را به سرزمینی بیابانی تبدیل کرده است
به نقل از خبرآنلاین، دریاچه‌های بسیاری که در سطح کره زمین وجود دارند، از نظر زمین‌شناسی جوان محسوب می‌شوند. برخی از این دریاچه‌ها حتی زمانی که انسان‌های امروزی در قاره اروپا سکنا گزیده بودند، هنوز شکل نگرفته بودند. تنها حدود ۲۰ دریاچه در سراسر جهان وجود دارد که به علت عمر طولانی‌شان، در زمره دریاچه‌های باستانی طبقه‌بندی می‌شوند. یکی از این دریاچه‌ها به علت فعالیت‌های انسانی بخش عمده‌ای از آب خود را از دست داده و بستر خشک‌شده‌اش به بیابان آرال تبدیل گردیده است.
دلایل کوتاه‌مدت بودن عمر اکثر دریاچه‌ها چیست؟
رسوباتی که توسط رودخانه‌ها و جریان‌های آب به دریاچه‌ها وارد می‌شوند، به تدریج در بستر آن‌ها جمع‌آوری می‌گردند و فضای دریاچه را پر می‌کنند. به همین دلیل، ایسا شون و کوئن مارتنس در مقاله‌ای علمی بیان کرده‌اند که دریاچه‌ها عملاً «محکوم به نابودی» هستند. بیشتر صدها هزار ناحیه آبی داخلی در دنیا در خلال دوره هولوسن شکل گرفته‌اند.
حتی دریاچه‌های بزرگ در آمریکای شمالی که حاصل عقب‌نشینی یخچال‌ها هستند، تنها حدود ۱۴ هزار سال سابقه دارند.
اکثریت دریاچه‌های باستانی، از جمله تانگانیکا و بایکال، در نواحی فعال زمین‌ساختی واقع شده‌اند. در این مناطق، دره‌های شکافی به تدریج عمیق‌تر و وسیع‌تر می‌شوند. این امر باعث می‌شود که عمق دریاچه بسیار سریع‌تر از سرعت انباشت رسوبات افزایش یابد و از پرشدن سریع آن جلوگیری کند.
با این حال، رسوبات همچنان در این دریاچه‌ها انباشته می‌شوند. و اگر فعالیت‌های زمین‌ساختی متوقف شوند، در نهایت این دریاچه‌ها نیز به نابودی خواهند انجامید.
دریاچه بایکال واقع در جنوب سیبری، با حدود ۲۵ میلیون سال عمر، به عنوان قدیمی‌ترین دریاچه شناخته‌شده جهان به حساب می‌آید. این دریاچه نه تنها عمیق‌ترین دریاچه جهان است، بلکه حدود ۲۰ درصد از آب شیرین غیرمنجمد زمین را در خود نگهداری می‌کند.
دریاچه دهانه پینگوآلوئیت در استان کبک کانادا بر اثر برخورد یک شهاب‌سنگ به وجود آمده است. آب این دریاچه از طریق بارش تأمین می‌شود و رسوبات در آن به شکل بسیار کندتری نسبت به دریاچه‌های معمولی انباشته می‌شوند.
دریاچه‌های باستانی حاوی موجودات خاصی هستند که در هیچ کجای دیگر یافت نمی‌شوند. این دریاچه‌ها مانند آزمایشگاه‌های طبیعی عمل می‌کنند و این امکان را فراهم می‌سازند که فرایندهای تکاملی را در بازه‌های زمانی میلیون‌ها ساله مطالعه کرد.
انسان چگونه دریاچه آرال را ویران کرد؟
دریاچه آرال که بین قزاقستان و ازبکستان قرار دارد، به عنوان یکی از دریاچه‌های باستانی دنیا، در گذشته مساحتی در حدود ۶۸ هزار کیلومتر مربع را تحت پوشش خود داشت و چهارمین دریاچه بزرگ جهان به شمار می‌رفت.
اما از دهه ۱۹۶۰، طرح‌های آبیاری منجر به کاهش جریان آب ورودی به این دریاچه شدند. تا دهه ۱۹۸۰، آرال به دو قسمت «آرال بزرگ» و «آرال کوچک» تقسیم شده بود. چند دهه بعد، آرال بزرگ نیز به دو بخشی جداگانه تقسیم گردید. امروزه، بخش شرقی آن کاملاً خشک شده و بیابان آرال‌قوم شکل گرفته است؛ بیابانی که به‌عنوان جوان‌ترین بیابان روی زمین شناخته می‌شود.
اگرچه دریاچه‌های باستانی ممکن است میلیون‌ها سال دوام آورند، اما دریاچه آرال نتوانست در برابر عواقب مداخله‌های وسیع انسانی به طبیعت تاب آورد.
منبع: iflscience
۵۸۵۸