آسیب‌پذیری‌های امنیتی در PHP موجب افزایش بی‌سابقه حملات به وب‌سایت‌ها شد
تینا مزدکی_زبان PHP که به عنوان یک زبان برنامه‌نویسی متن‌باز شناخته می‌شود، با بیش از سه دهه سابقه، به طور گسترده‌ای برای طراحی و مدیریت قسمت‌های مختلف وب‌سایت‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. سیستم‌های مدیریت محتوا همچون وردپرس به این زبان وابسته هستند و همین نکته موجب گسترش دامنه آسیب‌پذیری‌ها و قرار گرفتن بخش وسیعی از وب‌سایت‌ها در معرض خطرات امنیتی می‌گردد.
دو آسیب‌پذیری که تحت عنوان حملات PHP۲Shell در گزارش‌های امنیتی مطرح شده‌اند، نواحی مربوط به مدیریت حافظه و مدیریت خطاها در PHP را هدف قرار داده‌اند.
- PHP به عنوان پایه و اساس تقریباً ۷۰ درصد از وب‌سایت‌های موجود در دنیا به شمار می‌آید و فراوانی استفاده از آن، خطر را بیش از پیش افزایش می‌دهد.
- شرکت کلادفلر گزارش داده است که تلاش‌ها برای سوءاستفاده از این آسیب‌پذیری‌ها به سطح میلیون‌ها مورد افزایش یافته است.
- مهاجمان به‌راحتی ممکن است با سوءاستفاده از این حفره‌ها، بدون نیاز به هرگونه احراز هویت، کدهای مخرب را بر روی سرور اجرا کنند.
- در بریتانیا، ۳۲ سرویس دولتی به منظور اتخاذ تدابیر احتیاطی و برطرف کردن مشکلات ناشی از این آسیب‌پذیری دسترسی خود را مسدود کردند.
- به منظور جلوگیری از حملات، برخی دولت‌ها و شرکت‌ها اقدام به غیرفعال‌سازی موقت وب‌سایت‌ها و خدمات خویش نمودند.
- بروز رسانی‌های امنیتی طراحی و منتشر شده‌اند و کارشناسان توصیه می‌کنند که سیستم‌های آسیب‌پذیر هرچه سریعتر به‌روزرسانی شوند.
سوءاستفاده از این ضعف‌ها می‌تواند به اجرای کد از راه دور منجر شود. در این شرایط، حمله‌کننده ممکن است بدون داشتن نام کاربری یا رمز عبور، دستورات خطرناک را در سرور اجرا کند و به داده‌ها یا فایل‌های آن دسترسی پیدا کند. چنین رویدادی می‌تواند به سرقت داده‌ها، تغییر اطلاعات وب‌سایت یا از کار افتادن خدمات منجر گردد.
میلیون‌ها تلاش برای سوءاستفاده از حفره امنیتی
متیو پرینس، مدیرعامل کلادفلر، اظهار داشت که این شرکت پس از افشای عمومی آسیب‌پذیری‌ها با افزایش چشم‌گیری در تلاش‌ها برای سوءاستفاده از آنها رو به رو شده است.
وی افزود که در ۱۰ ساعت قبل از اعلام عمومی، هزاران تلاش برای بهره‌برداری از این ضعف‌ها در شبکه کلادفلر ثبت گردیده و این عدد در مدت ۴۵ دقیقه پس از انتشار خبر به ده‌ها هزار مورد افزایش یافته و سپس در عرض دو ساعت به صدها هزار مورد و در نهایت به میلیون‌ها تلاش دست یافت.
این جهش سریع در حملات موجب شد تا شرکت‌ها و نهادهای دولتی به شناسایی سیستم‌های آسیب‌پذیر پرداخته و نسبت به نصب وصله‌های امنیتی اقدام نمایند. در مواردی که به‌روزرسانی فوری معمول نبود، توصیه شد تا خدمات آسیب‌پذیر موقتاً غیرقابل دسترس شوند.
اختلال در خدمات دولتی و وب‌سایت‌های بین‌المللی
در بریتانیا، لیز لوید، وزیر امنیت سایبری، اعلام نمود که ۳۲ سرویس دولتی به منظور اعمال تدابیر احتیاطی و رفع آسیب‌پذیری‌ها از دسترس خارج شده‌اند.
با این حال، دفتر نخست‌وزیری بریتانیا تأکید کرده که خدمات عمومی اساسی و کلیدی کشور تحت تأثیر قرار نگرفته‌اند. همچنین، از غیرفعال شدن سرویس‌ها نمی‌توان نتیجه‌گیری کرد که آنها هک شده‌اند و هدف اصلی در این موارد جلوگیری از حمله احتمالی و فراهم آوردن فرصت برای انجام اصلاحات امنیتی بوده است.
گزارش‌ها حاکی از آن هستند که برخی وب‌سایت‌ها و خدمات دولتی در کشورهای دیگر نیز اقداماتی احتیاطی را انجام داده‌اند. در ژاپن، بخشی از خدمات یک مؤسسه مالی بزرگ به صورت موقت تعلیق شد و برخی خدمات وب‌سایت وزارت دارایی این کشور نیز محدود گردید.
نقش هوش مصنوعی در شناسایی آسیب‌پذیری‌های PHP
یکی از نکات بارز این رویداد، نقش مؤثر هوش مصنوعی در شناسایی و تحلیل این آسیب‌پذیری‌هاست. محققان حوزه امنیت سایبری با بهره‌گیری از ابزارهای هوش مصنوعی موفق به شناسایی ضعف‌هایی شدند که شناسایی مسیرهای عملی برای سوءاستفاده از آنها دشوار بود.
شرکت ویز، که در زمینه امنیت ابری فعالیت می‌کند و متعلق به آلفابت است، به‌طور مستقل نیز آسیب‌پذیری‌هایی را در PHP شناسایی کرده است. هوش مصنوعی در بررسی نحوه سوءاستفاده از این ضعف‌ها و ارزیابی همزمان راهکارهای اصلاحی نقش اساسی ایفا کرده است.
این واقعیت نشان می‌دهد که هوش مصنوعی نه تنها می‌تواند در تقویت امنیت سایبری مؤثر باشد، بلکه همچنین در تقویت توانایی مهاجمان برای شناسایی و بهره‌برداری از ضعف‌های نرم‌افزاری نیز تأثیرگذار است. با هرچه قوی‌تر شدن این ابزارها، سرعت شناسایی آسیب‌پذیری‌ها و احتمال تلاش برای سوءاستفاده از آنها افزایش می‌یابد.
راهکار مقابله با آسیب‌پذیری چیست؟
توسعه‌دهندگان PHP اصلاحات امنیتی مربوط به این آسیب‌پذیری‌ها را منتشر کرده و از مدیران وب‌سایت‌ها درخواست نموده‌اند تا هرچه سریعتر سیستم‌های خود را به‌روزرسانی کنند.
در صورتی که نصب وصله‌های امنیتی فوراً میسر نباشد، پیشنهاد می‌شود خدمات آسیب‌پذیر تا هنگام رفع مشکل غیرقابل دسترس گردد. همچنین، شناسایی کلیه بخش‌هایی که به PHP متکی هستند از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، چرا که این زبان ممکن است در سیستم‌های مختلف و حتی در بخش‌هایی از زیرساخت یک سازمان اجرا شود که مدیران از حضور آنها اطلاعی ندارند.
با توجه به عمق نفوذ PHP در وب، برطرف کردن این مشکل نیازمند همکاری میان توسعه‌دهندگان، شرکت‌های میزبانی وب، مدیران سیستم‌ها و نهادهای دولتی می‌باشد. در چنین شرایطی، نصب وصله‌های امنیتی و بررسی سیستم‌های قدیمی می‌تواند از تبدیل یک آسیب‌پذیری نرم‌افزاری به بحرانی وسیع‌تر جلوگیری کند.
منبع: guardian
۵۸۳۲۳