کشفی ناخواسته از سوی یک معلم؛ مسیر اولیه ردپای دایناسور تی‌رانوسور مشخص شد
طبق گزارش شبکه خبری سی‌ان‌ان، یک معلم علوم در دبیرستان که در جست‌وجوی فسیل در داکوتای شمالی ایالات متحده بود، به طور تصادفی دو ردپای بزرگ و غیرمعمولی را پیدا کرد. تحقیقات بعدی نشان داد که این آثار به احتمال زیاد به دایناسور تی‌رکس، یکی از معروف‌ترین موجودات آن زمان، متعلق است و این نخستین مجموعه از ردپای شناخته‌شده این گونه را تشکیل می‌دهد.
این ردپاها بالغ بر ۶۶٫۵ میلیون سال قدمت دارند و اطلاعاتی ارزشمند در مورد نحوه حرکت یکی از شناخته‌شده‌ترین شکارچیان دوران پیش از تاریخ به علم می‌دهند. برخلاف استخوان‌ها که اطلاعاتی درباره ساختار جسم جانور ارائه می‌دهند، ردپاها نمایی مستقیم و عینی از نحوه تحرک آن در محیط زندگی خود فراهم می‌کنند.
کشفی تصادفی در یک منطقه فسیلی
کنت هاپس، معلم علوم دبیرستانی از نورث‌گلن در ایالت کلرادو، در ماه ژوئیه سال ۲۰۲۵ در حین سفر تحقیقاتی خود به سازند هل کریک به دو ردپای بزرگ برخورد کرد. این منطقه دارای لایه‌های رسوبی غنی از فسیل‌ها در ایالت‌های مونتانا، وایومینگ، داکوتای شمالی و داکوتای جنوبی است.
سازند هل کریک به خاطر فسیل‌های استخوانی دایناسورها شناخته شده است؛ با این حال، یافتن ردپاها در این منطقه از چالش‌های خاص خود برخوردار است، چرا که رسوبات معمولاً قبل از آنکه بتوانند آثار حرکت جانوران را برای دورانی طولانی حفظ کنند، دچار فرسایش می‌شوند.
هاپس در ابتدا مطمئن نبود که با ردپای واقعی مواجه است. هر دو ردپا دارای سه انگشت باریک و کشیده بودند و طول آنها به تقریباً ۹۰ سانتی‌متر می‌رسید. با اندازه‌گیری طول و عرض آثار، او بر این باور بود که این ردپاها توسط یک جانور گوشت‌خوار شکل گرفته‌اند.
چهار ردپا، الگوی مشخصی را به نمایش می‌گذارند
تایلر لایسون، سرپرست بخش دیرینه‌شناسی مهره‌داران در موزه طبیعت و علم دنور و یکی از نویسندگان این تحقیق، برای تایید این فرض که این آثار واقعاً مسیر حرکت یک دایناسور را نشان می‌دهند، به دنبال ردپاهای بیشتری گشت. او نقاطی را بر روی زمین علامت‌گذاری کرد که تصور می‌کرد آثار بعدی در آن مکان‌ها قرار دارد.
حفاری‌های انجام شده در این مکان دو ردپای دیگر را نمایان ساخت و تعداد آثار به چهار عدد رسید. شکل انگشتان و ابعاد ردپاها با ویژگی‌های پای تی‌رکس مطابقت داشت. در تابستان امسال، گروه تحقیقاتی موفق به یافتن پنجمین ردپا شدند؛ کشفی که اعتماد پژوهشگران را به تعلق این مسیر به تی‌رکس تقویت کرد.
ابعاد ردپاها نیز نشانه‌ای کلیدی بودند. در سازند هل کریک، فقط دو دایناسور بزرگ می‌توانستند چنین ردپاهایی را بر جای بگذارند: تی‌رکس و ادمونتوسوروس، که دایناسوری گیاه‌خوار با منقاری شبیه به دِه است. با این حال، شکل پاهای این دو گونه تفاوت‌های زیادی دارد و ویژگی‌های کشف‌شده بیشتر شبیه به تی‌رکس است.
ردپاها نشان‌دهنده سرعت حرکت تی‌رکس هستند
وجود چند ردپا در یک خط به پژوهشگران این امکان را می‌دهد تا فاصله گام‌های جانور را اندازه‌گیری کرده و پیش‌بینی دقیق‌تری از سرعت حرکت آن ارائه کنند. پیش از این کشف، دانشمندان فقط موفق شده بودند دو ردپای جداگانه را به تی‌رکس نسبت دهند و حالا دیگر ممکن بود الگوی پیوسته‌ای از حرکت این دایناسور را شناسایی کنند.
براساس چهار ردپای مورد بررسی در این پژوهش، فاصله گام‌ها حدود چهار متر برآورد شده است. تایلر لایسون برآورد می‌کند که سرعت حرکت تی‌رکس هنگام ایجاد این آثار بین ۵٫۶ تا ۷ کیلومتر در ساعت بوده است؛ سرعتی که بیشتر با راه رفتن مطابقت دارد، نه دویدن با حداکثر سرعت.
با این حال، این عدد نهایت سرعت تی‌رکس را نشان نمی‌دهد. ردپاها به احتمال زیاد بر روی زمینی نرم و مرطوب شکل گرفته‌اند و شرایط سطح می‌تواند بر رفتار جانور تأثیر بگذارد. توماس هولتز، دیرینه‌شناس مهره‌داران در دانشگاه مریلند که در این تحقیق شرکت نداشته، این کشف را نخستین توالی قوی ردپای تی‌رکس می‌داند.
چرا ردپاها اطلاعات گوناگونی از استخوان‌ها به دست می‌دهند؟
دانشمندان در سازند هل کریک تعداد زیادی از اسکلت‌های تی‌رکس را کشف کرده‌اند؛ منطقه‌ای که میراث مهمی از آخرین اکوسیستم دایناسورهای آمریکای شمالی را در خود جای داده است. استخوان‌ها اطلاعاتی درباره ساختار بدنی و ویژگی‌های آناتومیکی جانور ارائه می‌دهند، اما ردپاها توانایی بررسی رفتار آن را در یک زمان خاص از زیستش فراهم می‌کنند.
ردپاها می‌توانند اطلاعاتی درباره طول گام‌ها، نحوه قرارگیری پاها و سرعت حرکت جانور ارائه دهند. همچنین به محققان کمک می‌کنند بفهمند دایناسورها چگونه در محیط طبیعی خود حرکت می‌کردند؛ دانشی که فقط از طریق تجزیه و تحلیل استخوان‌ها قابل دست‌یابی نیست.
آنتونی رومیلیو، دیرینه‌شناس و پژوهشگر در دانشگاه کوئینزلند استرالیا که در این مطالعه همراه نبوده، ارزش این کشف را در ثبت رفتار واقعی جانور می‌داند. او معتقد است که حتی چند ردپای کم‌وضوح نیز می‌توانند لحظاتی از زندگی جانوری را ثبت کنند که بیش از ۶۶ میلیون سال پیش بر روی زمین قدم می‌زده است.
بررسی‌های اضافی برای کشف جزئیات بیشتر از ردپاها
موزه طبیعت و علم دنور مصمم است سه عدد از ردپاهای داکوتای شمالی را به مجموعه خود انتقال دهد تا پژوهشگران بتوانند با جزئیات بیشتری آنها را مطالعه کنند. یکی از اهداف این تحقیقات، جست‌وجوی نشانه‌های بافت و آثار پوست در سطح ردپاها است.
انتشار نتایج این تحقیق همچنین امکان ارزیابی مستقل ابعاد و بازسازی شیوه حرکت تی‌رکس را برای دیگر پژوهشگران فراهم خواهد کرد. محققان امیدوارند شناسایی این مسیر، توجه دیرینه‌شناسان را به جست‌وجوی آثار مشابه در سازند هل کریک و دیگر مناطق غنی از فسیل جلب کند.
این کشف نشان می‌دهد که حتی در مناطقی که سال‌ها به دقت مطالعه شده‌اند، هنوز هم شواهد جدیدی از زندگی دایناسورها در عمق زمین پنهان می‌تواند وجود داشته باشد.