خانواده‌های ایرانی هزینه غذا، مسکن و آموزش را کاهش می‌دهند
خانواده‌های ایرانی با یکی از شدیدترین موج‌های تورمی چند دهه اخیر روبه‌رو هستند؛ وضعیتی که درآمد آن‌ها را کاهش داده و تأمین هزینه‌های روزمره را دشوارتر کرده است.
کارگران می‌گویند دستمزدهایشان دیگر برای پوشش هزینه‌های اولیه زندگی کافی نیست. هم‌زمان، کسب‌وکارها با افزایش هزینه‌ها و کاهش تقاضا مواجه‌اند؛ زیرا خانواده‌ها بخش عمده بودجه خود را صرف غذا، اجاره مسکن و سایر نیازهای ضروری می‌کنند.
رویترز با بیش از دو دوجین نفر از اقشار و گروه‌های اقتصادی مختلف در ایران گفت‌وگو کرده است. این افراد گفته‌اند وخامت شرایط اقتصادی، تأمین هزینه‌های غذا، مسکن، درمان و آموزش را برای آن‌ها دشوار کرده است.
در پی حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ۲۸ فوریه و بسته شدن تنگه هرمز از سوی تهران و محاصره بنادر ایران در خلیج فارس از سوی آمریکا، صادرات نفت، تجارت و درآمدهای دولت مختل شده است. این تحولات در کنار تحریم‌های چند دهه گذشته و مشکلات مدیریت اقتصادی، فشار بیشتری بر اقتصاد ایران وارد کرده‌اند.
افزایش شدید قیمت‌ها
بر اساس داده‌های رسمی و آمار منتشرشده در رسانه‌های دولتی، قیمت‌های مصرف‌کننده در ماه سپتامبر تقریباً ۹۰ درصد بیشتر از مدت مشابه سال قبل بود و نرخ تورم سالانه به ۷۳٫۶ درصد رسید.
قیمت مواد غذایی و نوشیدنی‌ها حتی بیشتر افزایش یافت و ۱۲۱٫۸ درصد بالاتر از یک سال قبل بود. این افزایش، بسیاری از خانواده‌ها را وادار کرده است هزینه‌های دیگر خود را کاهش دهند.
وزیر اقتصاد ایران، علی مدنی‌زاده، روز سه‌شنبه بابت فشار فزاینده هزینه‌های زندگی عذرخواهی کرد. به گزارش رسانه‌های دولتی، او گفت بازنشستگان، کارگران و کارمندان دولت بیشترین فشار ناشی از افزایش قیمت‌ها و تورم بالا را تحمل می‌کنند.
دستمزدها از هزینه‌های زندگی عقب مانده‌اند
محمود، کارمند ۴۴ ساله دولت در اصفهان، به رویترز گفت فاصله میان دستمزد و هزینه‌های زندگی هر ماه بیشتر می‌شود. او گفت با حقوقی کمتر از ۱۰۰ دلار، فقط می‌توان حدود ۱۰ روز زندگی کرد.
به گفته او، خودش و همسرش وقتی دخترانشان اسباب‌بازی یا لباس تازه می‌خواهند، ناچارند به آن‌ها دروغ بگویند.
برآوردهای رسمی نشان می‌دهد حداقل هزینه ماهانه زندگی یک خانواده سه‌نفره کارگری حدود ۳۳۶ دلار است؛ رقمی بیش از سه برابر میانگین دستمزد ماهانه، که حدود ۹۲ دلار برآورد شده است.
با عقب ماندن دستمزدها از تورم، بسیاری از خانواده‌ها پس‌اندازهای خود را مصرف کرده‌اند، هزینه‌هایشان را کاهش داده‌اند یا برای تأمین مخارج روزانه قرض گرفته‌اند. افزایش دستمزدهای ابلاغ‌شده از سوی دولت نیز به‌سرعت تحت تأثیر افزایش قیمت‌ها قرار گرفته است.
حامده، زن ۳۹ ساله و مادر دو فرزند در رشت، به رویترز گفت خانواده‌اش ماه گذشته به خانه والدین او نقل مکان کرده‌اند؛ زیرا همسرش که در یک کارخانه کوچک کاشی کار می‌کرد، در ماه مه شغل خود را از دست داده بود. آن‌ها تمام پس‌اندازشان را خرج کرده‌اند و دیگر توان پرداخت اجاره مسکن را نداشتند.
افزایش بیکاری و دشوارتر شدن تحصیل در خارج از کشور
طبق آمار رسمی، نرخ بیکاری ایران در بهار به ۹٫۱ درصد رسید که ۱٫۸ واحد درصد بیشتر از سال قبل بود. نرخ مشارکت اقتصادی نیز به ۴۰٫۷ درصد کاهش یافت. نزدیک به یک‌چهارم جوانان ۱۵ تا ۲۴ ساله بیکار هستند.
فیروزه، فارغ‌التحصیل ۲۳ ساله رشته تبلیغات در ارومیه، به رویترز گفت پس از ماه‌ها جست‌وجوی کار، امیدش را از دست می‌دهد. به گفته او، شرکت‌ها بودجه‌های خود را کاهش می‌دهند و استخدام نمی‌کنند؛ بسیاری از هم‌کلاسی‌هایش نیز بیکارند یا در رشته‌هایی غیرمرتبط با تحصیلاتشان کار می‌کنند.
کاهش ارزش ریال همچنین تحصیل در خارج از کشور را برای بسیاری از خانواده‌ها دشوار کرده است. این ارز طی یک سال بیش از نیمی از ارزش خود را از دست داده است.
شهریار، دانشجوی ۲۵ ساله ایرانی در استانبول، به رویترز گفت والدینش که هر دو کارمند دولت هستند، آرزو داشتند او را برای تحصیل پزشکی به خارج از کشور بفرستند. اما پس از دو سال تحصیل در ترکیه، نتوانسته است شهریه سال جاری را بپردازد و در حال بازگشت به ایران است.
فشار بر کسب‌وکارها
تحریم‌ها و اختلال‌های ناشی از جنگ، هزینه واردات را افزایش داده و دسترسی به ارز خارجی و مواد اولیه را محدود کرده‌اند. هم‌زمان، فروشگاه‌ها و کسب‌وکارهای کوچک با افزایش هزینه‌های عملیاتی و کاهش تقاضا روبه‌رو هستند؛ وضعیتی که درآمد و فرصت‌های شغلی آن‌ها را تهدید می‌کند.
برای مقام‌های ایران، تأمین واردات ضروری و ارائه خدمات عمومی در کنار تأمین هزینه‌های جنگ، چالشی جدی است. عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، در اواسط اکتبر گفته بود ادعاهای آمریکا درباره فروپاشی اقتصاد ایران «توهم» است.
منبع: رویترز